عقیق
سیده زهرا طباطبایی
این داستان براساس یک حکایت واقعی به نگارش درآمده است. البته خیال و قلم زیبای نویسنده در پردازش آن به کار گرفته شده است.
یونس درِ محلول دست‌سازش را باز می‌کند. سوزن نوک تیزش را از روی آتش برمی‌دارد در آب قرمز رنگی که فقط خودش از راز ساختش باخبراست، فرو می‌برد. از سوزن صدای «جیـــس»ای بلند می‌شود و بخار بیرون می‌آید. یونس سنگ عقیق خلیفه را میان دو انگشت شَست و سبابه‌اش می‌گیرد. پرتوهای نور خورشید از درز پرده روی نگین می‌نشیند و سنگ عقیق چون الماسی مرغوب می‌درخشد. یونس طرح پرخط و خال خلیفه را در ذهن مرور می‌کند و سوزن را درست در نقطه وسط نگین می‌گذارد. پشه‌ای دور بینی‌اش می‌چرخد در چشم برهم‌زدنی وارد بینی‌اش می‌شود. یونس تمرکزش را از دست می‌دهد و بی‌اختیار عطسه‌ای محکم می‌کند. سوزن با شدت در نگین فرومی‌رود و عقیق را به دو قسمت مساوی تقسیم می‌کند.
یونس حیرت‌زده به دو عقیق در دستش نگاه می‌کند. سوزن در دستش فرو رفته دو سنگ، چون دو ماهی قرمز در برکه خونین کف دستش شنا می‌کنند. یونس با دستی لرزان دو ماهی را صید می‌کند و فورا با گوشه دشداشه‌اش پاکشان می‌کند. پرده را پس می‌زند و به تماشای عقیق دونیم شده، در زیر نور خورشید می‌ایستد. رگه‌های قیمتی نگین، حالا بیشتر نمایان شده و عقیق خلیفه را گران‌بهاتر از پیش کرده است.
از میان خرت پرت‌هایش کهنه‌پارچه‌ای برمی‌دارد و پیش از آنکه زندگی‌اش نجس شود، زخمش را می‌بندد. نگاهی به اطراف و خرابه‌ای که در آن زندگی می‌کند، می‌اندازد. ارزش عقیق خلیفه، خیلی بیشتر از تمام زندگی‌اش است. ترس وجودش را فرا می‌گیرد. حالش آشوب می‌شود و تنش یخ می‌کند.
بهتر از هرکس می‌داند که چقدر این سنگ برای خلیفه با ارزش است. آنقدر با ارزش که خلیفه حاضر نشده بود او را با پیک بفرستد و یکی از بهترین مأمورانش را برای تحویل نگین به خانه یونس فرستاده بود. مأمور خلیفه به یونس سفارش کرده بود، از ارزش سنگ گفته بود و تک تک حرف‌های پادشاه یمن، راجع به قیمت و نیروی سنگ را برای یونس مفصل شرح داده بود و در آخر وقتی پایش روی پاشنه در بود، در چشم‌های سرخ یونس خیره شده بود و با لحنی تهدیدآمیز گفته بود: «جان خودت و جان این نگین.»
درد شدیدی در سر یونس می‌پیچد و او را بی‌تاب می‌کند. چندین‌بار سرش را به دیوار کاهگلی اتاقش می‌کوبد. دیوار جای قوس پیشانی یونس را برمی‌دارد و کاهگل‌هایش روی زمین می‌ریزد. عباس از صدای «گرومپ، گرومپ» بیدار می‌شود. عباس از دورن گهواره گریه می‌کند و یونس به دیوار پشت‌سرش، به جای پیشانی‌اش روی دیوار، تکیه می‌دهد به عقیق‌های در دستش نگاه می‌کند.
صدای گریه عباس بیشتر و بیشتر می‌شود. یونس به خودش می‌آید و یادش می‌آید که جاریه، پسرشان را به او سپرده و خودش رفته بود، از سر چاه آب بیاورد. نگاهش که به صورت عباس می‌افتد، بغضش می‌ترکد و شانه‌های پهن و مردانه‌اش می‌لرزند. عباس تا پدر را می‌بیند آرام می‌شود. دست و پا می‌زند. یونس می‌داند که پسرش منتظر است تا پدر مثل همیشه برایش زبان‌درازی کند، از گهواره برش دارد و به آغوش بکشدش، بچرخاندش و در هوا بیندازدش و قربان صدقه‌اش برود. عباس بی‌صبرانه دستانش را در هوا می‌چرخاند و می‌خندد و با هر ادایش چنگی بر دل هزارپاره پدر می‌اندازد. یونس بار دیگر حرف خلیفه را تکرار می‌کند. بی‌شک وقتی خلیفه نگین شکسته‌اش را ببیند، خونش به جوش می‌آید. غلامانشان را به خانه یونس می‌فرستد. مأمورین دست و پایش را می‌بندند و تا قصر مجلل خلیفه روی زمین می‌کشانندش. یونس خودش را خونی و زخمی در وسط حیاط قصری که تا به حال پا در آن نگذاشته، می‌بیند. جلادِ خلیفه، تبر به دست به استقبالش می‌آید و با صورتی که بیشتر از یک جنازه گرگ‌زده جای زخم دارد، به روی یونس می‌خندد. پاهای یونس گز گز می‌کنند. او درد شلاق‌های پیش از اعدامش را با تمام وجود حس می‌کند. جلاد تبرش را بالا می‌آورد و عباس طاقتش تمام می‌شود و با تمام قدرت جیغ می‌کشد. صدای جیغ عباس، یونس را از فکر فردای شوم بیرون می‌کشد. بوسه‌ای بر پیشانی پرموی پسرکش می‌زند و گهواره‌اش را تکان می‌دهد و برایش لالایی می‌خواند. عباس با تکان گهواره و با آهنگ لالایی پدر دوباره به خواب می‌رود.
یونس به چشمان بسته پسرش خیره می‌شود. چقدر دوست داشت پسرش، پا جای او بگذارد و بهترین تراشکار سنگ‌های زینتی شود. تصمیم داشت راز محلولش را به عباس بگوید و هر روز درس تازه‌ای از تراشکاری را به او یاد دهد. دلش می‌خواست تک پسرش از او حاذق‌تر شود، آنقدر که نامش در تمام سرزمین عباسی بپیچد و همه از او به عنوان بهترین تراشکار عرب یاد کنند.
یونس به صدای درونش گوش می‌دهد. پیش از آنکه جاریه برسد دست به کار می‌شود. شک ندارد که اگر زنش بیاید او را سؤال پیچ می‌کند و تا از تمام ماجرا سردرنیاورد، دست برنمی‌دارد. بعد از آنکه ماجرا را بفهمد شروع به شیون و زاری می‌کند. هم‌چون اتفاقات پیشین با صدای شیون‌هایش همسایه‌ها به خانه‌شان می‌ریزند و تا غروب نشده خبر دو نیم شدن یاقوت به گوش خلیفه می‌رسد. ترس از آمدن جاریه به یونس قدرت می‌دهد تا روی پاهای بی‌جانش بایستد و در یک چشم‌برهم‌زدنی اسباب فرارش را فراهم کند. یونس پیش از رفتن، بالای گهواره عباسش می‌ایستد و می‌گوید: «قول می‌دهم پیش از آنکه خلیفه به سراغتان بیاید در قریه‌های اطراف، جایی را برای پنهان شدن پیدا کنم. آن‌وقت شبانه به سراغتان می‌آیم و شما را نیز با خود می‌برم.»
یونس دستارش را روی بینی و دهانش می‌بندد تا به راحتی شناسایی نشود. قصد راه فرعی می‌کند و پیش می‌رود. همان‌طور که از کوچه پس کوچه‌ها می‌گذرد ناگهان به سر در منزل امام هادی(علیه‌السلام) می‌رسد. از پشت در صوت قرآن امام را می‌شنود. غصه نگین و ترس از خلیفه را فراموش می‌کند و قلبش آرام و منظم شروع به تپیدن می‌کند. تا به حال معجزات بسیاری از امام دیده است. یقین دارد که امام اندیشه‌ای برتر از او و همه مردم شهر دارند. با خود می‌گوید: «خدا کند که امام چاره‌ای بیاندیشند.» از روی الاغ پیرش پیاده می‌شود و کوبه در را می‌کوبد. غلام در را بر رویش بازمی‌کند و او را نزد امام می‌برد. غلام که از اتاق بیرون می‌رود، یونس زبان باز می‌کند و تمام ماجرا را برای امام بازگو می‌کند.
ـ فکری جز فرار در سر ندارم. بی‌شک خلیفه مرا در این امر مقصر می‌شمرد و گردنم را می‌زنم. مولا جان در نبودم مواظب اهل‌بیتم باشید.
امام با صبر و حوصله به حرف‌های یونس گوش می‌دهند. با صورت نورانی‌شان به روی یونس لبخند می‌زنند و با لحنی آرام به او می‌گویند: «به منزلت برگرد. تا فردا جز خیر چیزی نخواهد بود.» کلام امام بر روح پرتشویش یونس می‌نشیند. هر چند حرف امام خلاف میلش است اما زبانش قفل می‌شود و بدون آنکه حتی یک کلمه بگوید به سمت خانه برمی‌گردد.
یونس خدا را شکر می‌کند که هنوز جاریه برنگشته است و چیزی از ماجرای بیرون رفتن و تنها گذاشتن عباس نفهمیده است. دستمالی دور سرش می‌بندد و گوشه اتاق دراز می‌کشد. به فردا می‌اندیشد و به حرف امام. پشیمان می‌شود که چرا به خانه برگشته است. باخود می‌گوید: «شاید امام منظورم را درست متوجه نشده و پی به ارزش حقیقی سنگ نبرده‌اند.» دوباره تپش قلبش بالا می‌گیرد و او نمی‌داند باید جواب خلیفه را چه بدهد و خیلفه چگونه او را خواهد کشت. فکر مرگ و تبر جلاد، وحشتش را بیشتر و بیشتر می‌کند. عرق سردی از صورتش چکه می‌کند با ذره جانی که در بدن دارد، قصد فرار می‌کند. هنوز از جایش بلند نشده که جاریه از راه می‌رسد.
جاریه پایش را در خانه نگذاشته شروع به حرف زدن می‌کند. از ماجرای اولین سنگی که در راه به پایش خورده تا ماجرای مرگ پیرزن همسایه و کمی آب چاه و ... را موبه‌مو تعریف می‌کند. یونس با مشت بر پیشانی‌اش می‌کوبد و می‌گوید: «جاریه بس کن تو را به خدا، یک امروز را حرف نزن. ناخوش احوالم، می‌خواهم تا فردا یک‌کله بخوابم.» بعد ملحفه را روی سرش می‌کشد و قدر یک «ها» جواب «یونس، یونس!» زنش را نمی‌دهد.
یونس با صدای کوبه در از خواب بیدار می‌شود. پیش از آنکه به خود بجنبد، جاریه در را باز می‌کند. یونس گوش تیز می‌کند و صدای مأمور خلیفه را می‌شنود. دستانش می‌لرزند. معده خالی‌اش می‌سوزد و دهانش با زردآب معده‌اش پر می‌شود. شروع به حرف زدن با خود می‌کند
ـ او که تازه دیروز نگین را آورد. قرار نبود به این زودی‌ها برای تحویلش بیاید. نکند از ماجرا بویی برده باشد. اما هیچ کس جز امام هادی(علیه‌السلام) از راز دو نیم شدن عقیق خبردار نیست.
زردآب معده‌اش را تف می‌کند و به آسمان نگاهی می‌اندازد و می‌گوید: «یا غیاث‌المستغیثین! من در جواب این مرد چه بگویم. اگر بخواهد نگین را ببیند چه؟»
جاریه همان‌طور که مأمور را به داخل خانه راهنمایی می‌کند، یونس را صدا می‌زند. یونس حالش را نمی‌فهمد. رنگ پریده و لرزان مقابل مأمور می‌نشیند. مأمور کیسه در دستش را تکان می‌دهد. از صدای سکه‌ها لبخندی بر روی لب‌های جاریه می‌نشیند. مأمور می‌گوید: «بانوان قصر بر سر نگین نزاع دارند. آنقدر که خواب وآسایش حضرت خلیفه را سلب کرده‌اند. آیا تو می‌توانی نگین را به دو نیم تقسیم کنی؟» یونس نفس عمیقی می‌کشد. شیرین‌ترین لبخند زندگی‌اش را بر لب می‌نشاند و از راه دور بر امام مهربانش صلوات می‌فرستد. صدایش را صاف می‌کند و می‌گوید: «بروید چند روز دیگر بیایید. شاید بتوانم کاری بکنم.»
(بحارالانوار، ج50،ص125،ح3)