کبد چرب زمینه‌ساز ایجاد بدخیمی و سیروز کبدی است
کبد چرب و ممنوعیت حذف شام
به نقل از سلامت‌نیوز، یک متخصص تغذیه در مورد علل به وجود آمدن کبد چرب و نقش تغذیه در ابتلا و پیشگیری از آن گفت:
کبدچرب غیر الکلی بر اثر تجمع چربی در سلول‌های کبد به وجود می آید و در افرادی که دچار اختلال در متابولیسم بدن هستند و چربی و قند خونشان بالاست، بیشتر دیده می‌شود.البته فردی که به آن مبتلا می‌شود، زمینه ژنتیکی هم دارد.
آزیتا حکمت‌دوست، با بیان اینکه کبد چرب به هپاتیت می‌انجامد، گفت: با بروز استرس یا بیماری‌های جزئی که بر سیستم ایمنی بدن تاثیر می‌گذارد، سلول‌هایی که دچار تجمع چربی شده‌اند، ملتهب می‌شوند و فاز دوم بیماری به شکل هپاتیت چرب غیرالکلی بروز می‌کند.
حکمت‌دوست افزود: تا این مرحله کبدچرب قابل درمان است اما در صورتی که فرد متوجه نشود یا پیگیر درمان نباشد، وارد مرحله «سیروز» و بدخیمی‌های کبدی می‌شود که درمان ندارد زیرا سلول‌های کبدی تخریب شده و راهی جز پیوند کبد باقی نمی‌ماند.
وی با تأکید بر این نکته که کبد چرب هیچ نشانه‌ای ندارد گفت: متأسفانه یکی از مشکلات کبدچرب این است که نشانه خاصی ندارد و فقط با انجام آزمایش یا سونوگرافی و اسکن می‌توان این بیماری را تشخیص داد. البته برخی علائم در بیماران مبتلا ممکن است وجود داشته باشد است که از جمله آن خستگی و درد در ناحیه بالا و سمت راست شکم است.
این متخصص تغذیه ادامه داد: متأسفانه کبدچرب مختص سن یا جنس خاصی نیست و حتی در کودکان، به‌خصوص آن‌هایی که مشکلات متابولیکی دارند، دیده می‌شود.
وی تأکید کرد: 70 درصد افراد دچار کبدچرب به اضافه وزن و چاقی مبتلا هستند و سابقه قند و چربی خون بالا دارند. در واقع کسانی که رژیم غذایی ناسالمی دارند (به خصوص مصرف بالای چربی‌های اشباع و قندهای ساده) و فعالیت بدنی‌شان کم است، بیشتر به کبدچرب مبتلا می‌شوند.
این متخصص تغذیه ادامه داد: میزان کربوهیدرات (قند) و به‌خصوص کربوهیدرات‌های ساده و همین طور چربی، به‌خصوص چربی‌های اشباع، باید در رژیم این افراد کم شود. مبتلایان به این بیماری بهتر است برای پخت‌وپز از چربی‌های غیراشباع مانند روغن‌های مایع و گیاهی مثل روغن کانولا و زیتون استفاده کنند؛ حتما چربی‌های قابل رؤیت گوشت را (چه قرمز چه سفید) بگیرند و ترجیحا در هفته بیش از 2 بار گوشت قرمز نخورند و مصرف فیبر را افزایش دهند.
حکمت‌دوست توضیح داد: فیبر در انواع سبزی و سبوس غلات به وفور یافت می‌شود. میوه‌ها هم فیبر خوبی دارند اما چون حاوی قند فراوانی هستند، باید به میزان متعادل (یعنی حداکثر 3 واحد در روز و به دفعات) میوه مصرف کنند یعنی بیمار مبتلا به کبدچرب نمی‌تواند 3 میوه را با هم بخورد اما مصرف سبزی‌ها برایش آزاد است. مصرف غلات سبوس دار یا سبوس به صورت جدا در سوپ، کوکو، کتلت و... نیز برای این بیماران مفید است.
وی یادآور شد: موادغذایی با خواص ضدالتهابی مثل روغن ماهی نیز بهتر است در برنامه غذایی این افراد گنجانده شود. ورزش و تحرک بدنی برای مبتلایان به کبدچرب ضروری است و حتما باید 30 دقیقه تا یک ساعت ورزش کنند. با این سبک زندگی چربی کمتری در سلول‌های کبد ذخیره می‌شود و به‌مرور بهبود می‌یابند.
حذف وعده شام ممنوع
این متخصص تغذیه با تأکید بر این نکته که نباید وعده شام یا هر وعده غذایی را از برنامه تغذیه حذف کرد گفت: تعداد وعده‌های غذایی باید زیاد و حجمشان کم باشد. اگر حجم بالایی از خوراکی را در یک وعده مصرف کنند، تمام مواد غذایی در کبد به تری‌گلیسیرید تبدیل می‌شود.
وی افزود: کبد این بیماران در آزاد کردن تری‌گلیسیرید از بافت کبدی و انتقال آن به سایر بافت‌ها مشکل دارد بنابراین با این روش دچار مشکلات حادتری خواهند شد. مبتلایان به کبدچرب باید 6 وعده غذایی داشته باشند و در هر وعده میزان کالری دریافتی‌شان محدود باشد.
مواد غذایی ممنوعه
حکمت‌دوست گفت: میزان کربوهیدرات‌های ساده و چربی اشباع باید از برنامه غذایی مبتلایان به کبد چرب حذف شوند.
وی افزود: این افراد باید میزان مصرف چربی اشباع را به کمتر از 10 درصد کل چربی‌های مصرفی برسانند. رعایت این مسئله یعنی عدم دریافت چربی اشباع از لبنیات یا گوشت و به عبارتی جایی برای مصرف موادغذایی چرب مثل کره و خامه باقی نمی‌ماند.
این متخصص تغذیه در مورد وعده صبحانه برای مبتلایان به کبد چرب گفت: این بیماران به‌عنوان صبحانه می‌توانند یک واحد نان سبوس دار با پنیر کم‌چرب و سبزی بخورند.
وی ادامه داد: مصرف یک لیوان شیر کم‌چرب یا چای بدون قند یا هر نوع نوشیدنی بدون قند دیگر هم در طول روز برایشان مجاز است. غذاهای سرخ کرده برای این افراد مناسب نیست و بهتر است مواد غذایی آب‌پز یا بخارپز بخورند.
حکمت‌دوست خاطرنشان کرد: هنوز دارویی برای درمان این بیماری یافت نشده اما مبتلایان برای پایین آوردن چربی و قندخون باید دارو مصرف کنند. مصرف مکمل‌هایی مثل روغن ماهی، پروبیوتیک‌ها، بزرک و... که خواص ضدالتهابی دارد نیز برای پیشگیری از پیشرفت بیماری کمک‌کننده است.
وی هشدار داد: تأخیر در درمان بیماری کبد چرب، نخست سبب اختلال در عملکرد کبد و بالا رفتن آنزیم‌های کبدی شده، سپس رفته رفته سیروز و بدخیمی‌های کبدی را به‌همراه دارد و خطر بیماری‌های قلبی، عروقی از قبیل تصلب شرایین و نارسایی قلب و عروق را افزایش می‌دهد.