تاریخچه ارتش سفالین

عاطفه میرافضل

ارتش سفالین از عجایب پایتخت نخستین امپراتوری چین است که از مهم‌ترین یافته‌های باستان‌شناسی جهان در سال‌های اخیر به‌شمار می‌رود. مجسمه‌های لشکر سفالین، با اندام و اندازه واقعی، به‌عنوان «پاسداران معبد سلطنتی» در چین باستان مستقر شده به اولین امپراتوری چین متحد به نام چین‌شی‌هوان تعلق دارند. این امپراتور از سال ۲۲۱ تا ۲۱۰ قبل از میلاد بر چین باستان حکومت می‌کرد.

شروع

در رویدادی نادر بیش از دوهزار سال پیش ، پیکره این مجسمه های سفالین به‌همراه امپراتور به خاک سپرده شدند تا برپایه باوری قدیمی، در جهانِ پس از مرگ، نگهبان معبد سلطنتی امپراتور باشند و او را از گزند دشمنانش حفظ کنند.

آغاز ماجرا

سال ۱۹۷۴ میلادی کشاورزانی که در حال حفر زمینی در نزدیکی ۳۶ کیلومتری «شی آن» بودند، با دیدن یک حفره که در آن تعداد ۶ هزار سرباز سفالین انسان‌ نما، حضور داشتند، شگفت‌ زده شدند. مدتی بعد مشخص شد که این منطقه، مقبره امپراتور« کین»بوده است و اکتشافات اصلی تقریبا بلافاصله شروع شدند. تاریخ‌دانان معتقدند؛ تعداد ۷۰ هزار کارگر برای مدت ‌زمانی نزدیک به سه دهه بر روی این مقبره کار کرده‌اند. تا به امروز باستان‌‌شناسان توانسته‌اند تا مجموعه‌ای به مساحت ۵۱.۸ کیلومترمربع از این مجموعه را کشف کنند. این اکتشافات شامل ۸ هزار سرباز سفالین و تعداد زیادی از ارابه و اسب، یک تپه هرمی به‌عنوان مقبره امپراتور، بقایای کاخ، دفاتر، انبارها و اصطبل‌ها می‌شود. علاوه بر حفره یاد شده که ۶ هزار سرباز سفالین را در خود جای داده بود، حفره‌ای دیگر نیز یافته شد که در آن سواره‌‌نظام و پیاده‌‌نظام کاملی از جنس سفال وجود دارد.

امپراطوری و دیوار بزرگ چین

پس از یک دوره ۲۰۰ ساله جنگ که با نام دوران جنگ ایالت‌ها شناخته می‌شود، کین شی هوانگ به‌واسطه متحد ساختن تمامی استان‌ها تحت نظارت یک دولت مرکزی و با انتخاب شهر «شیان یانگ» به‌عنوان پایتخت برای خود اعتبار بالایی به دست آورد. پایداری حکومت او موجب شد تا چین بتواند پیشرفت‌های بزرگی را در سیاست، اقتصاد و فرهنگ تجربه کند. ازجمله این پیشرفت‌ها می‌توان به معرفی یک استاندارد برای نوشتن کتیبه‌ها، ایجاد یک سیستم کانال‌بندی و راه‌کشی، پیشرفت‌های بزرگ در فلزشناسی، مقیاس استاندارد برای وزن و ساخت پروژه‌های بسیار بزرگ عمومی مانند دیوار بزرگ چین اشاره کرد. با این ‌وجود کین به بی‌رحم بودن نیز مشهور بود: او دستور داد تا تعداد زیادی از محققانی که ایده‌هایی بر ضد او داشتند را به قتل برسانند. همچنین او نسبت به جان سربازانی که در ساخت این پروژه‌های بزرگ ازجمله مقبره خود او فعال بودند، کمترین توجه را داشت. تعداد زیادی از هنرمندان و کارگران در طول ساخت این سازه‌ها جان خود را از دست دادند و در عین حال نیز بسیاری از افراد دیگر نیز به‌خاطر حفاظت از موقعیت مکانی این مقبره و مخفی نگاه ‌داشتن گنج‌های دفن شده و محل ساخت آن، کشته شدند.

ارتش سفالین متشکل از سربازان عادی، کمان داران، اسب‌ها و ارابه‌هایی بود که با آرایش نظامی در اطراف مقبره امپراتور ساخته شده بودند تا از او در دنیای پس از مرگ حفاظت کنند. فرایند پرزحمت ترمیم این مجسمه‌ها (بسیاری از آن‌ها پس از مرگ امپراتور کین با تخریب توسط مخالفان او روبرو شده بودند.) نشان داد که این مجسمه‌های ویژه با استفاده از قالب و یک سیستم اولیه خط تولید ساخته شده بودند. علی‌رغم این‌که دست‌های بسیاری از آن‌ها دقیقا مشابه با یکدیگر بود و تنها ۸ قالب برای شکل دادن به سر آن‌ها استفاده شده بود، پس از ساخت قسمت اصلی سر به کمک گل، ویژگی‌های متفاوتی به‌صورت هریک از آن‌ها افزوده شده بود. نتیجه این امر این بود که هر یک از این سربازان از نظر مشخصات ظاهری چهره با دیگری متفاوت بودند. این موضوع به‌خوبی نشان ‌دهنده سطح بالای هنرمندی و توانایی ساخت در میان چینی‌های باستان است.

باستان‌شناسان توانسته اند تعداد ۴۰ هزار سلاح برنزی را که در میان آن‌ها تبرهای جنگی، کمان، تیر و نیزه نیز وجود داشتند، کشف کنند. این سلاح‌ها به‌واسطه لایه کروم کشیده شده بر روی آن‌ها، حتی پس از گذشت بیش از ۲ هزار سال، بازهم به‌خوبی حفظ شده بودند. این روش که به نظر روشی مدرن می‌رسید (اولین بار این روش در سال ۱۹۳۷ در آلمان و در سال ۱۹۵۰ در آمریکا به کار گرفته شد)، نشان‌‌دهنده میزان تکامل چینی‌های باستان در فلزکاری است.