شفاعت امامان در هدیه شاه عباس

عاطفه میرافضل

یک قالی سجاده‌ای ابریشمین زرباف با گل‌های برجسته ابریشمی ۱۶۳ در ۱۱۰ سانتی‌متری از دوره صفویه به‌جای مانده است که در اکتبر ۲۰۰۹ میلادی مصادف با پانزدهم مهر ۱۳۸۸ در حراج ساتبیز به‌عنوان یکی از گران‌بهاترین قالیچه‌های جهان به مبلغ معادل 250 میلیون پوند به فروش رسید.

طرح این قالی محرابی است با آیاتی که به شفاعت شیعه توسط امامان اشاره دارد. این #فرش نمازی یا سجاده ای، از شاهکار های اوایل قرن دهم هجری شمسی؛ با طاق‌نمای محرابی، کتیبه‌های قرآنی و نام‌های خدا؛ جزو مجموعه‌ای از فرش‌هایی است که گمان می‌رود، هدیه‌ای دیپلماتیک از شاه‌عباس اول صفوی به سلطان مراد سوم عثمانی بوده است. در کتیبه زمینه این قالیچه که به نظر می‌رسد بافت تبریز باشد؛ «الله اکبر کبیرا» به‌صورت معکوس که شیوه مرسوم کتیبه نویسی در قالی‌های از این دست می‌باشد، آورده شده است.
از آنجایی که برخی از آیه‌ها با اشاره به شفاعت امام‌های شیعه با خدا، دیدگاه شیعه را ترویج می‌دهند، ظاهرا این گروه توسط عثمانی‌های اهل سنت مورد استفاده قرار نگرفت. در بعضی از قسمت‌های این فرش که با گره متقارن و رج‌شمار ۶۵ بافته شده است از نخ نقره صوف‌باف استفاده شده است و در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود.
در کتاب رؤیای بهشت نیز توضیحاتی درباره این شاهکار صفوی آورده شده است. از جمله: «حاشیه‌ها و اطراف قوس محراب ابیاتی از آیات سوره بقره، اعراف و اذکار «لا الله الا الله» و «محمد رسوا الله» و «علی ولی الله» و اسماء الهی آورده شده است

متن کتیبه نشان می‌دهد این قالیچه سجاده‌ای هدیه دربار صفویان به پادشاهی عثمانی، به مناسبت انعقاد عهدنامه صلح در سال ۹۹۸ قمری بوده که احتمالا شاه عباس برای سلطان مراد سوم فرستاده است.