قربانی‌های سفید
فهیمه شاکری‌مهر
دستی روی پیشانیم می‌خورد و تکانم می‌دهد. چشم‌هایم را باز می‌کنم. مات و مبهوت نگاه می‌کنم. سقفی گنبدی شکل را می‌بینم. ذهنم را زیر و رو می‌کنم. تازه یادم می‌آید داخل اتاقک امداد هستم. صدایی زنانه بلند می‌گوید: «هیس بذارید ببینیم چی شده! صدای تلویزیون رو زیاد کن بی‌زحمت.» زنی که تکانم می‌داد، می‌پرسد: «بهتری عزیز؟ فعلا بلند نشو.» جواب زن را نمی‌دهم. سوزن سرم را از دستم بیرون می‌کشد. سوزش سوزن تنم را می‌لرزاند و آخی می‌گویم. زن پرده سفیدی را تا نیمه از جلوی تخت کنار می‌زند. تلویزیون را روی دیوار روبروی تخت می‌بینم. تصاویری از آدم‌های سفیدپوش را می‌بینم. مشخص نیست چند نفر هستند. انگار کوهی از آدم‌ها را روی هم ریخته‌اند. زیرنویس سیاه‌رنگی تند تند از پایین تصاویر رد می‌شود. از این فاصله نمی‌توانم زیرنویس را بخوانم. گوینده شبکه خبر می‌گوید: «صبح امروز دوم مهرماه مصادف با عید قربان فاجعه دردناکی در سرزمین منا برای حجاج ِ عزیز...»
دلم زیر و رو می‌شود. دلم می‌خواهد خودم را از تخت پرت کنم و بروم. از صبح که آمدم دلم شور می‌زد زودتر بروم. تولدم بود باید زودتر به خانه برمی‌گشتم. دلم می‌خواست گلدان را روی زمین پرت کنم. پیرمرد من را که گلدان به دست دید، گفت: «سنگینه. بذار زمین دخترجان.» خم شدم. گلدان را کنار پایه میز مستطیلی مشکی گذاشتم. انگشت اشاره‌ام داخل خاک گلدان رفت. تیزی ناخن شصتم را زیر ناخن اشاره کشیدم. دانه‌های ریز ِخاک را فوت کردم. زنِ درشت هیکل کناریم زیپ کیف پولش را باز کرد. دسته‌ای دلار تا نخورده بیرون کشید. بدون این‌که بشمارد روی میز گذاشت. پیرمرد بشقاب شکلات را برداشت. تعارف کرد وگفت: «به به عجب عطری.» مرد جوانی با لباس فرم سورمه‌ای رنگ پشت میز کنار پیرمرد نشسته بود. به او نگاه کرد و گفت: «هرسال اگر شیفتم به عید بخوره تا یک هفته بوی این یاس‌ها از بینی‌‌م بیرون نمی‌ره.» رو به من کرد و پرسید: «چند سال شد؟» منتظر جواب نگاهم کرد. پره‌های بینیِ بزرگش بزرگتر شد و بو کشید. شبیه بابا شد. بچه که بودم هر وقت وارد خانه می‌شد و مامان شکایت اذیت‌هایم را می‌کرد، بو می‌کشید و می‌گفت: «بوی آتیش‌هایی که مظلومه خانوم سوزونده میاد.» بعد می‌خندید و بینی‌اش انگار بزرگتر می‌شد. آرام گفتم: «هجده سال» جوان دلارها را شمرد و گفت: «عجب نذر قشنگی. خدا قبول کنه ازشون حاجی.» بعد نمی‌دانم با زبان کدام کشور با زن حرف زد. پیرمرد دلارها را برداشت و داخل کشو گذاشت: «به دل افتادن نذر فلسفه داره که فقط خدا می‌دونه.» به گلدان نگاه کردم. پوزخند زدم و به فلسفه این دردسر فکر کردم. این گلدان از چند ماه قبل بلای جان من شده بود. از روزی که سفر مادر قطعی شد. روزی چند نوبت مثل نسخه پزشک برایم تکرارش می‌کرد و می‌گفت: «مظلومه صبح روز عید قربان باید ببری. اگر یادت بره هم روح بابای خدابیامرزت ناراحت می‌شه هم من.» هر بار به او می‌گفتم: «این همه سال بردید دستتون درد نکنه، امسال نیستید نبرید. باورکن مامان هیچ گناهی نداره. اصلا گناهش گردن من.» هرچه مادر اصرار می‌کرد، من لجبازتر می‌شدم. یک هفته به سفرش خانه خاله نجمه بودیم، که باز حرف را پیش کشید و گفت: «این هجدهمین ساله. آخرین ساله. بذار نذر بابات ادا بشه. قبول کن و خیال من رو راحت کن.» گفتم: «من فقط امسال می‌خوام تولدم رو به ماه قمری بگیرم. درک کن مامان. چی می‌شه خاله ببره جای من. اصلا می‌دم پیک ببره. نترس صحیح و سالم می‌رسه.» مامان که می‌خواست نظر من را عوض کند گفت: «نمی‌شه مادر. نذره باید خودت ببری مثل سال‌های پیش. الان تولد نگیر. چندماه دیگه تولدت به ماه شمسی می‌شه عین هرسال تولد بگیر. تازه رفتی دانشگاه و دوستای جدیدتم دعوت می‌کنی. من نمی‌فهمم چه اصراری داری امسال تولدت رو به ماه قمری بگیری؟!» سمیرا گازی به خیارش زد و گفت: «خاله آخه اون‌جوری دیگه نمی‌تونه اسمش...!» سیب را از داخل بشقاب برداشتم و به طرف او پرت کردم. تازه فهمید دارد سوتی می‌دهد. مامان گفت: «چی رو نمی‌تونه؟» رو به مامان کردم و گفتم: «ای بابا من چه گناهی کردم شدم بچه شما که حوصله بچه نداشتید... یک تولدم با آرامش نمی‌ذارید برای خودم بگیرم.» خاله لبش را گاز گرفت. حتما داشت به تمام سال‌هایی که پدر و مادرم دوا و دکتر کرده بودند و زخم‌زبان شنیده بودند فکر می‌کرد. مامان ۳۹ سالش شده بوده و از خیر بچه‌دار شدن گذشته بودند که خدا من را به آن‌ها می‌دهد. مامان اشک گوشه چشمش را با سر انگشت پاک کرد: «حوصله داشتیم که بابات نذر کرد سالم به دنیا بیای وقتی گفتند ممکنه بچه بمیره...» بقیه داستان را حفظ بودم. هرسال یک گلدان ِ بزرگ از گل یاس مادر از قبل درست می‌کرد، روز عید قربان که تولدم بود گلدان را با هم به حرم حضرت معصومه می‌بردیم. پارسال و سال قبل بعد از فوت بابا دوتایی رفتیم. بچه که بودم یک‌بار موقع برگشت از حرم بابا گفت: «کاش خانم‌جان هم مثل خانم حضرت معصومه قبر و حرمی داشت.» نفهمیدم یعنی چی و بعدا از سمیرا پرسیدم: «مگه می‌شه آدم قبر نداشته باشه؟» سمیرا با این‌که یک سالی بزرگتر بود گفت: «نمی‌دونم شاید قبرش رو دزدا دزدیدن مظلومه یا گم شده.»
پیرمرد خادم گفت: «شنیدی چی گفتم دخترم؟» سرم را تکان دادم. مرد جوان رسید قبض‌های قربانی را دسته کرد. نایلون کفش‌هایم را برداشتم و خداحافظی کردم. باید زودتر به خانه خودمان می‌رفتم. از بیست و یک روز پیش که مامان رفت خانه خاله بودم. فقط چندباری برای آب دادن به گل‌ها با خاله و سمیرا به خانه سری زده بودم. دیروز با سمیرا برای تمیز کردن خانه و تزئینات تولد رفتیم و همه چیز را برای امروز آماده گذاشتیم. آن‌روز سرآخر خاله قضیه را تمام کرد و گفت: «نیره کوتاه بیا این‌قدر بهش گیر نده. اینا سن و سالشون حساسه.» به من هم گفته بود: «تو هم به دوستات بگو دو ساعت دیرتر بیان و تولد رو شروع کنید. دو ساعت اینور اونور فرقی نداره. سمیرا زودتر می‌ره دوستات اومدن خونتون باشه. بعد هم تو از حرم برو خونه و تولد بگیرید.» و بعد آرام به مامان گفته بود: «نترس آبجی من خودمم می‌رم. این‌قدر به این چیزها فکر نکن. من حواسم به همه چیز هست. تو فکر سفرت باش.» به اشک‌های مامان که نگاه کردم دیگر حرفی نزدم.
درب اتاق نذورات که گوشه صحن بود را باز کردم. سرم را بالا بردم و به آسمان نگاه کردم. عرق از شقیقه‌هایم راه افتاده بود، انگار نه انگار دوم مهر ماه بود. هوا هنوز گرمای تابستان را داشت. آفتاب قبل ظهر به طلایی‌های گنبد می‌خورد و چشمم درد می‌گرفت. کفش‌هایم را زمین انداختم و پاهایم را داخلش کردم. زنی چادرنماز به سر از پله بالا می‌آمد و پسربچه سه چهارساله‌اش را صدا می‌زد. پسربچه لیوان شربتی که دستش بود را روی زمین ریخت و از پله بالا آمد. پای راستم را از روی پله زمین گذاشتم. چادرم از پشتِ سرم کشیده شد. پایم به زمین نرسیده لیز خوردم. تا آمدم به خودم بیایم، چادر آزاد شد و از پشت محکم زمین خوردم. زن پس گردنی‌ای به بچه زد و با لهجه شهرستانی دعوایش کرد و از پله پایین آمد. چادر مشکیم را از روی زمین جمع کرد و گفت: «بچه نیست که عذابه... چیزی نشدی حاج خانم؟» حتما مامان تا الان به آرزویش رسیده و حاج خانم شده بود. دلم برایش تنگ شد. باید از زمین بلند می‌شدم و می‌رفتم. من هم امروز به آرزویم می‌رسیدم از شر این اسم خلاص می‌شدم. سمیرا گفته بود: «حالا می‌خوای اسمت رو چی بذاری؟» گفتم: «ماهک.» می‌خواستم قبل از هفته بعد که کلاس‌های دانشگاه شروع شود و دانشجو شوم از اسمی که بخاطرش مسخره می‌شدم راحت شوم. اسم مظلومه که نمی‌دانم پدر از کجا پیدایش کرده بود، برای همیشه از روی خودم پاک می‌کردم.
انگشتم را نگاه کردم دوتا از ناخن‌هایم شکسته بود، دلم می‌خواست بلند می‌شدم و حساب ِ این بچه بی‌ادب را می‌رسیدم. قوزک پای راستم تیر می‌کشید و نمی‌توانستم بلند شوم. زن چادرنماز به سر با زنی دیگر زیر بغل‌هایم را گرفتند و کمک کردند لبه پله بشینم. پیرمرد خادم از اتاقک بیرون آمد و باعجله رفت. طلایی گنبد دوباره توی چشم‌هایم خورد. پیرمرد با زنی جوان که از زیر چادر جلیقه امدادش پیدا بود به‌طرفم آمد. دستی به پایم زد. لبم را گاز گرفتم که جیغ نزنم. زن گفت: «نباید روی پایت راه بری. بی‌سیم می‌زنم بلانکارد بفرستند.» اشکم راه افتاد. دست سردم را گرفت و گفت: «نترس می‌ریم اتاق امداد.» کمک کرد روی بلانکارد دراز بکشم سوزش آمپولی دستم را سوزاند و چشم‌هایم بسته شد.
بابا با سری که موهایش تراشیده شده مثل دوره‌ای که شیمی‌درمانی می‌شد از دور برایم دست تکان می‌داد. سرحال و سالم بود. من بالای سنگ قبری که اسم نداشت نشسته بودم. مامان بالای سرم ایستاده بود. چادرسفیدی که برای احرام خریده بود را سر کرده بود. بابا جلو آمد. یک شاخه گل یاس روی قبر گذاشت. مامان یک شاخه گل یاس به من داد و همراه بابا رفت. صدایش زدم: «مامان!...»
مامان که همراه بابا رفت زن تکانم داد و بیدار شدم. کاش از خواب بیدار نمی‌شدم. گوینده خبر می‌گوید: «تا این لحظه آمار کشته شده‌ها مشخص نشده است.» صدای زنانه‌ای می‌گوید: «شهید شدند، بی قبر و نشون... خوش به سعادتشون.»
بابا از شیمی‌درمانی برگشته بود. تلویزیون تصویری از قبرستان بقیع را نشان می‌داد، مامان به بابا گفت: «خوش به سعادت اونایی که برن زیارت خانمی که قبر نداره. یعنی قسمت ما هم می‌شه.» باید بروم. بلند می‌شوم و روی تخت می‌نشینم. پایم را از تخت آویزان می‌کنم. دلم برای مامان و بابا تنگ شده است. باید به مامان زنگ بزنم و بگویم: «نذر را ادا کردم.» سرم گیج می‌رود و پرت می‌شوم.