نمی‌توانم بو بکشم!

بو هنگامی به وجود می‌آید که مولکول‌های منفردی که در هوا معلق می‌شوند، استنشاق شده، به گیرنده‌های واقع در غشای مخاطی بینی می‌چسبند و اعصابی را که مستقیما به مغز متصل هستند، تحریک می‌کنند. بروز هرگونه مشکل در این سیستم بویایی ـ گرفتگی یا انسداد در بینی، التهاب غشا، آسیب عصبی یا تغییر عملکرد مغز ـ توانایی طبیعی فرد در بویایی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

ناتوانی در تشخیص بوها نه‌تنها بر توانایی لذت بردن از بوهای خوشایند و لذت‌بخش مانند بوی گل‌ها، بوی عطر، بوی قهوه یا غذای مورد علاقه اثر می‌گذارد، بلکه فرد را در معرض خطر نیز قرار می‌دهد، زیرا او نمی‌تواند بوهای بالقوه خطرناک مانند نشت گاز، غذای سوخته یا مواد شیمیایی را تشخیص دهد. از دست دادن حس بویایی بر حس چشایی نیز اثر می‌گذارد. هر دو حسِ بویایی و چشایی، در تشخیص طعم‌های به‌خصوص با هم تعامل دارند.

گاهی آنوسمیا ممکن است موجب تغییراتی در عادات خوردن شود که نتیجه‌اش می‌تواند کاهش وزن ناخواسته و در نهایت سوءتغذیه ناشی از نداشتن حس چشایی نسبت به غذاها باشد. فرد، علاقه‌ خود را نسبت به غذا از دست می‌دهد چون مزه‌ آن‌ها را نمی‌فهمد.
عده‌ای از افرادی که آنوسمیا دارند هم ممکن است دچار افزایش وزن شوند.
ریسک افزایش فشارخون ناشی از افزودن نمک زیاد به غذا جهت طعم و مزه دادن به آن نیز وجود دارد.
پزشکان می‌توانند عوارض مربوط به سیستم تنفسی فوقانی و عوارض مربوط به بینی را درمان نمایند، توصیه به ترک سیگار کنند، پولیپ و تومور را بردارند و هر کاری که متناسب با علت می‌باشد انجام دهند. گاهی کاهش حس بویایی موقتی بوده و برگشت‌پذیر است و گاهی مزمن بوده و قابل برگشت نیست

چه عواملی می‌توانند موجب کاهش حس بویایی یا آنوسمیا شوند؟

عوارضی مربوط به بینی و سیستم فوقانی تنفس، مانند سرماخوردگی، سینوزیت، آنفلوانزا و آلرژی‌های فصلی، سیگار کشیدن، آلزایمر، ام‌اس یا پارکینسون، مشکلات هورمونی،کم‌کاری تیروئید، دیابت، سوءتغذیه و کمبود ویتامین‌ها و فرایند طبیعی پیری می‌توانند موجب کاهش یا از دست رفتن حس بویایی شود. این افت حس بویایی ممکن است با گذشت سال‌های عمر افزایش پیدا کند.

آیا آنوسمیا قابل درمان است؟

آنوسمیا یا از دست دادن حس بویایی به‌خودی‌خود یک بیماری نیست، بنابراین درمان خاصی ندارد. بلکه رویکرد درمانی آن بر اساس تشخیص علت آن و درمان این علت می‌باشد.
پزشکان می‌توانند عوارض مربوط به سیستم تنفسی فوقانی و عوارض مربوط به بینی را درمان نمایند، توصیه به ترک سیگار کنند، پولیپ و تومور را بردارند و هر کاری که متناسب با علت می‌باشد انجام دهند. گاهی کاهش حس بویایی موقتی بوده و برگشت‌پذیر است و گاهی مزمن بوده و قابل برگشت نیست.
جستجوی علت آنوسمیا برای رفع این عارضه مورد هدف است. البته همیشه هم امکان درمان و برگشت کامل حس بویایی وجود ندارد. در این موارد، حمایت روحی و روانی از فرد بیمار بسیار حائز اهمیت می‌باشد.

تأثیر کووید ـ 19

از دست رفتن یا کاهش حس بویایی، یکی از ویژگی‌های خاص و عجیب کووید ـ 19 است، تا حدی که آن را شاخص بهتری برای تشخص اینکه فرد دچار این عفونت شده یا نه می‌دانند، حتی بهتر از علائم شایع دیگر کووید ـ 19 مانند تب یا سرفه. مطالعات نشان می‌دهند تقریبا نیمی از افرادی که به کووید ـ 19 مبتلا می‌شوند، توانایی تشخیص بوها را موقتا از دست می‌دهند، که البته احتمال این اتفاق در افرادی که عفونت خفیف تا متوسط دارند به 67 درصد هم می‌رسد، که دلیل آن احتمالا جوان‌تر بودن این افراد و حساس‌تر بودن آن‌ها نسبت به حس بویایی‌شان می‌باشد.
آنوسمیای بعد از عفونت ویروسی مشکلی معمول است و فقط در مورد کووید ـ 19 مطرح نیست بلکه دیگر ویروس‌ها نیز می‌توانند چنین اثری داشته باشند.
خوشبختانه دانشمندان دریافته‌اند غشا مخاطی بینی بعد از تقریبا 14 روز شروع به بازسازی خود می‌کند اما هنوز معلوم نیست چقدر طول می‌کشد تا این بازسازی کامل شود.
برخی از افرادی که دچار کووید طولانی می‌شوند ممکن است بیشتر از شش هفته حس بویایی خود را از دست بدهند. این افراد نیاز به تعلیم حس بویایی دارند که با استفاده از بوهای تند جهت ریکاوری سیستم بویایی انجام می‌شود.