بایدها و نبایدهای خوراکی قبل از تزریق واکسن

شاید این روزها که بیشتر مردم در تب‌وتاب تزریق واکسن کرونا هستند، این سؤال برای خیلی‌ها مطرح شود که آیا لازم است قبل و بعد از تزریق این واکسن از رژیم غذایی خاصی پیروی کنند؟

دکتر محمدرضا وفا‌ متخصص تغذیه و دانشیار دانشگاه علوم‌پزشکی ایران درباره بایدها و نبایدهای تغذیه‌ای قبل و بعد از تزریق واکسن کرونا این‌گونه می‌گوید:
* بهتر است بدانید تمام افرادی که قرار است واکسن کرونا دریافت کنند، باید در روزهای قبل از تزریق واکسن سطح التهاب و استرس اکسیداتیو را در بدنشان کاهش دهند. به همین دلیل هم هرچقدر که میزان مصرف غذاهای افزایش‌دهنده التهاب در بدن کمتر باشد، امکان اثربخشی واکسن هم بیشتر خواهد شد.
* بعضی خوراکی‌ها مانند غذاهای سرخ‌شده، غذاهای چرب، غذاهای شور و خوراکی‌های شیرین می‌توانند شدیدا باعث افزایش التهاب و استرس اکسیداتیو در بدن شوند. به همین دلیل هم همه افرادی که قرار است واکسن کرونا را دریافت کنند، باید سعی کنند میزان مصرف خوراکی‌های چرب، شور و شیرین را در برنامه غذایی‌شان کاهش دهند تا میزان التهاب در بدنشان پایین بیاید.
* زمانی که سطح التهاب و استرس اکسیداتیو در بدن پایین باشد، سیستم ایمنی بدن عملکرد خوب یا به عبارت بهتر، بسیار مناسبی خواهد داشت. اگر سیستم ایمنی بدن با تمام قدرت مشغول به فعالیت باشد، اثربخشی واکسن کرونا هم در بدن بهتر می‌شود و احتمال شدت گرفتن عوارض ناشی از تزریق واکسن کاهش پیدا می‌کند. همان‌طور که بیشتر ما می‌دانیم، تمامی واکسن‌ها می‌توانند کمی عوارض برای فرد داشته باشند. حالا هرچقدر که میزان التهاب بدن بالاتر و سیستم ایمنی بدن ضعیف‌تر باشد، امکان تشدید عوارض هم بیشتر خواهد شد. این مسئله در مورد افراد سالمند یا بیمارانی که این روزها تحت تزریق واکسن کرونا قرار می‌گیرند، از اهمیت بالاتری برخوردار است؛ یعنی سالمندان و بیمارانی که قرار است واکسن کرونا تزریق کنند، باید بیشتر از دیگران مراقب پیشگیری از افزایش التهاب در بدن و تضعیف سیستم ایمنی بدنشان باشند.
* علاوه بر خوراکی‌های چرب، شور و شیرین، تمامی غذاهای صنعتی، غذاهای کنسروی، فراورده‌های گوشتی، غذاهای فراوری‌شده و تمامی خوراکی‌های حاوی اسیدهای چرب ترانس، مواد افزودنی و مواد نگهدارنده می‌توانند شدیدا باعث افزایش التهاب در بدن و تضعیف سیستم ایمنی شوند. به همین دلیل هم توصیه می‌شود در روزهای قبل و بعد از تزریق واکسن کرونا، از مصرف این خوراکی‌های خودداری کنید. بهتر است غذاهای آماده، رستورانی، فست‌فودها، سس‌ها و نوشابه‌های گازدار هم تا حد امکان در این روزها مصرف نشوند.
* خوراکی‌های کاهش‌دهنده التهاب یا استرس اکسیداتیو در بدن جزو بهترین خوراکی‌ها برای استفاده در روزهای قبل و بعد از تزریق واکسن کرونا هستند. این خوراکی‌ها می‌توانند با تقویت شدید سیستم دفاعی بدن، هم باعث بهبود اثربخشی واکسن کرونا شوند و هم عوارض جانبی ناشی از تزریق واکسن را تا حد قابل توجهی کاهش دهند. انواع میوه‌ها و سبزی‌های تازه به‌دلیل داشتن آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین‌های فراوان می‌توانند نقشی کلیدی در کاهش التهابات بدنی و بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن داشته باشند. از طرف دیگر، مصرف اسیدهای چرب امگاـ۳ هم به کاهش شدید التهابات بدنی کمک می‌کند. اسیدهای چرب امگاـ۳ به‌وفور در گوشت ماهی‌های چرب، گردو، روغن زیتون و بذر کتان یافت می‌شوند. اگر بتوانید در روزهای قبل و بعد از تزریق واکسن کرونا روزانه مقدار محدودی از مغزها و دانه‌های خام را مصرف کنید، مواد معدنی ارزشمندی مانند روی و منیزیم را همراه اسیدهای چرب مفید به بدن می‌رسانید و به این ترتیب باز هم باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شوید. بهتر است که به‌طور کلی در این روزها از غذاهای سالم‌تر با چربی، قند و شکر محدود استفاده کنید. مثلا انواع خوراک‌ها یا سوپ‌های حاوی سبزیجات فراوان همراه یک نوع ماده پروتئینی مانند مرغ یا بوقلمون می‌توانند گزینه غذایی مناسبی برای این روزها باشند.

توجه

برخلاف باور بسیاری از افراد نه‌تنها به ناشتا بودن برای تزریق واکسن کرونا نیازی نیست، بلکه توصیه می‌شود که قبل از تزریق واکسن کرونا یک وعده غذای سالم و سبک بخورید تا سیستم ایمنی بدن در بهترین شرایط خودش قرار بگیرد. فقط توجه کنید که دریافت کالری اضافی، حتی در یک وعده غذایی، می‌تواند شدیدا باعث افزایش التهاب و استرس اکسیداتیو در بدن شود. به همین دلیل هم به‌هیچ‌وجه پرخوری قبل از تزریق واکسن کرونا توصیه نمی‌شود.
مهم اینکه یکی از دلایل افزایش التهاب و استرس اکسیداتیو در بدن و تضعیف عملکرد سیستم ایمنی بدن، کم‌آبی و ایجاد اختلال در میزان آب و املاح بدن است. به همین دلیل هم شدیدا توصیه می‌شود اگر قرار است واکسن کرونا دریافت کنید، به‌هیچ‌وجه اجازه ندهید بدنتان در روزهای قبل و بعد از تزریق واکسن دچار کم‌آبی شود. کم‌آب شدن بدن، خصوصا در سالمندان، می‌تواند شدیدا التهابات بدنی را افزایش دهد و مقاومت سیستم ایمنی در برابر ویروس مرده موجود در واکسن را کمتر کند. در چنین شرایطی احتمال بروز عوارض بیشتر یا شدیدتر در صورت تزریق واکسن بیشتر می‌شود.
در همین رابطه، بهترین منبع پیشگیری از کم‌آبی بدن آب ساده است. به عبارت ساده‌تر،‌ نوشابه‌ها یا حتی شربت‌های خانگی به‌دلیل داشتن قند نمی‌توانند منبع خوبی برای تأمین آب بدن باشند. نوشیدنی‌های حاوی کافئین مانند چای‌ها یا قهوه‌ها هم به‌دلیل خاصیت ادرارآورشان نمی‌توانند گزینه مناسبی برای پیشگیری از کم‌آبی بدن به‌حساب بیایند. به همین دلیل هم توصیه می‌شود در روزهای قبل و بعد از تزریق واکسن کرونا، مصرف آب ساده در طول روز را فراموش نکنید و به‌هیچ‌وجه اجازه ندهید که دهانتان حتی برای مدت کوتاهی خشک بماند. خشکی دهان و تیره شدن رنگ ادرار از سریع‌ترین راه‌های تشخیص کم‌آب شدن بدن است.
از طرفی آب‌میوه‌ها قند بیشتر و فیبر کمتری نسبت به میوه تازه دارند بنابراین، بهتر است برای تقویت سیستم ایمنی بدن به‌جای مصرف آب‌میوه، حتی آب‌میوه‌های طبیعی، از خود میوه‌های تازه استفاده کنید. میوه‌ها، سبزی‌ها و صیفی‌ها باید حدود 5 تا 9 وعده در طول روز مصرف شوند تا بتوانند تقویت سیستم ایمنی بدن را در روزهای قبل و بعد از تزریق واکسن کرونا در پی داشته باشند. البته این نکته را هم بدانید که اگر در صورت تزریق واکسن کرونا با عارضه‌ای مانند تب مواجه شدید، می‌توانید در طول روز از مقداری آب‌میوه طبیعی و خانگی که فاقد هرگونه شیرین‌کننده باشد، استفاده کنید. اگر در روزهای بعد از تزریق واکسن، علاوه بر تب با کاهش اشتها یا حالت تهوع هم مواجه شدید، می‌توانید حجم وعده‌های غذایی‌تان را کم کنید و تعداد وعده‌های غذایی را در طول روز افزایش دهید.