دریچه بهار
فاطمه ضیایی پور
بوی خاک بلند نشده و هوای معطر بهار از هیچ دریچه‌ای راه رسیدن به اینجا را ندارد که بفهمم هوا بارانیست یا نه اما من دل ترک خورده آسمان ابری و بارانی را خوب میشناسم؛ آخر من دختر باد و باران و طوفانم و هیچ وقت بااحوال دنیا غریبه نیستم اما حکایت این همه سرما که در تک‌تک سلول‌های تنم خانه کرده برای سوز اول فرودین نیست؛ از این است که فکر و خیالش هم موریانه جانم شده و تصویرش آفت وجودم و فکر اینکه ثانیه به ثانیه به وقتش نزدیک و نزدیک‌تر میشوم، پاهایم را بی‌جان‌تر میکند و از ترسش جوری به خودم می‌‌لرزم و کوه یخ میشوم که مثل جسد سنگین و یخ‌بسته جا مانده روی برف‌ها باید کشان‌کشان حرکتم بدهند تا ذره‌ای از جایم تکان بخورم.
دلم هوای آش‌های شله قلمکار عزیز را میکند که هر وقت سر دیگش پی ناخنک زدن می‌رفتم و دستم جزغاله می‌شد، باخنده صدایش را بلند می‌کرد که بادمجان بم آفت ندارد اما عزیز کجایی ببینی که دارد.
دلم می‌خواهد چشم‌هایم را ببندم و درست از وقتی که فهمیدم آمنه صدایم می‌کنند و موهایم را خرگوشی می‌بستند و مجبورم می‌کردند که از دم ظهر تا غروب در صف نانوایی سنگک بایستم را مرور کنم و برسم به عشق عصر‌های جمعه که ترک دوچرخه عمو احمد سوار می‌شدم و تا عقب علفزار‌ها را گز می‌کردیم و همین دو سه تا کوچه باریک را بالا و پایین کردن برای من حکم دور دنیا گشتن را داشت.
قلبم مثل مشت محکمی در سینه می‌کوبد و خودم را در قاب خاطراتی می‌بینم که بعد از رفتن مامان طلعت خیلی سیاه شد؛ بابا یاسر هم با کامیونش بیشترِ روزهای ماه مسافر جاده بود و بار اهل بازار را شهر به شهر می‌برد و اما همین که هفته‌ای یک بار با صندوق انار و پرتقال از راه می‌رسید و لنگه در را با پا باز می‌کرد و با دست‌های زمخت و پرانگشترش دست توی جیب کاپشن چرمش می‌کرد و به من و ریحانه پول تو جیبی هفتگیمان را می‌داد، برایمان یک دنیا دلخوشی بود که دست روزگار در یک جمعه سرد به ما فهماند که مسافر جاده، همیشه مسافر است و باید برود و عمو احمد لنگان‌لنگان خبرآورد که کامیون بابا چپ کرده و سایه بلند و امن باباناصر برای همیشه از سر تمام دلخوشی‌‌هایمان کم شده.
برف زمستان با همه بی‌رحمی و سردی و افسردگیش روی شانه‌‌های شهر نشست و خوب نشانم داد که من مانده‌ام و ریحانه که از این به بعد همه دنیا و همه کسش هستم؛ دلم می‌خواهد قبل از اینکه وقتش برسد یادم بیاید که آمنه قبل از اینکه خواهر ریحانه باشد به خودش سپرده بود که مادرش باشد و روزی نبود که خودم این دختر سر به هوا را تا مدرسه نبرم و نیاورم که مبادا کسی چپ نگاهش کند؛ حکایت من و ریحانه که همسایه‌‌ها همیشه با پنجه آفتاب از ما حرف می‌زدند، حکایت دو رقیب نبود؛ من به خودم قول داده بودم تا خوشبختی ریحانه را ندیده‌ام به فکر رفتن از خانه پدری نیفتم.
تازه راضی شده بودم که ریحانه کلاس زبان برود که بعد از یک هفته دو گیس بافته‌‌اش را از زیر مقنعه بیرون کشید و وقتی داشتم آب تند و تیز بادمجان‌ها را با نمک می‌گرفتم از پشت سر دستش را دور شانه‌هایم حلقه کرد و با لب‌های درشت و گوجه‌ای رنگش بوسه‌ای عمیق و مهربان که معلوم بود از سرتاسرش خواسته مهمی لبریز است نثارم کرد و شروع کرد به زبان ریختن که بگذارم بقیه بادمجان‌ها را او سرخ کند و حیفِ دست‌های بلورین من نیست که از صبح تا شب در سیر و پیاز بسوزد و من هم دیگر باید لباس پفی و دنباله‌دار عروس بپوشم و نگذارم یک طایفه حسرت به دل بمانند؛ من که ریحانه را بزرگ کرده بودم از لحن کلماتش خوب می‌فهمیدم که باید آماده شنیدن حرف‌های مهمی باشم؛ پس پیشبندم را دور میخ کنار گاز انداختم و دستش را کشیدم و روی کاناپه نشاندمش؛ تو چشم‌هایش نگاه کردم؛ برق می‌زد و یک هیجان شیطنت‌بار و شوق کودکانه در همه وجودش می‌چرخید؛ از من پرسید ساناز را میشناسم یا نه؛ سر تکان دادم که نه و پیگیر شد که استاد زبانش برادر ساناز هم کلاسیش است و من با همان جمله اول کل ماجرا را فهمیدم؛ دست‌های یخش را در دست‌هایم گرفتم و سعی کردم گرمی خشمی که در نگاه تندم زبانه می‌کشید را به صورتش نیارم و بعد از کشیدن یک نفس عمیق گفتم تو فقط شانزده سال داری و من تو را فرستادم که زبان یاد بگیری نه اینکه برای من ُدم دربیاوری و عاشق بشوی جوجه؛ ریحانه سرش را پایین انداخت و گوشه سارافنِ گل گلیش را با انگشت‌های سفید و نازکش محکم چنگ انداخت و گفت: آخر شهرام با دیگران فرق میکند؛ بدون اینکه بخواهم، کسی از درونم توی صورتش فریاد کشید که مگر تا به حال چند نفر را شناخته‌ای که این‌طوری حرف می‌زنی اما همان لحظه یادم افتاد که من باید یک مادر باشم؛ آرام و باطمأنیه؛ از او خواستم که دیگر کلاس زبان نرود و قول دادم که سر یک ماه نشده داستان شهرام و کلاس زبان را از یاد می‌برد اما نبرد و روزها گذشت و سایه شهرام روی خانه و قامت محله ما پررنگ‌تر شد؛ می‌دانستم که همدیگر را می‌بینند و ریحانه دیگر آن دختر بازیگوش و بی‌خیال سابق نمی‌شود؛ شهرام رادیدم؛ بااینکه ده سال از ریحانه بزرگ‌تر بود، اختلاف سنیشان را در نگاه اول نمی‌شد حدس زد؛ تا فهمید من خواهر ریحانه‌ام موهای اتوخورده‌ا‌ش را بالا زد و ساعت مچیش را روی دستش صاف کرد و از من خواست که در کافه کنار آموزشگاه صحبت کنیم؛ قهوه‌ای که خوردم تلخ‌ترین قهوه عمرم بود؛ او از سختی‌هایی که در زندگی کشیده بود گفت که همیشه روی پای خودش ایستاده و می‌تواند ریحانه را خوشبخت کند؛ حرف‌های خوبی می‌زد که دلیلی برای باور نکردنشان نداشتم اما هیچ کدومشان به عمق تیز و باهوش قلبم نمی‌نشست؛ می‌گفت ریحانه را برای پاکی و نجابتش می‌پرستد و حاضر نیست هیچ زنی را جایگزینش کند؛ از من خواست که به خواستگاریش بیاید و اگر دلیل محکمی ندارم، سد رسیدنشان به هم نشوم؛ نمی‌خواستم خواهر کوچکم را از داشتن یک همراه و تکیه‌گاه برای ادامه مسیر زندگیش محروم کنم؛ جلسه بعد مادرش را دیدم؛ زن جاافتاده‌ای بود که پیراهن خردلیش از زیر چادرمشکی توریش برق می‌زد و خال گوشتی ظریف پشت لبش وقتی از شهرام حرف می‌زد اضطرابش را بیشتر نشان می‌داد؛ نمی‌دانستم دارم کار درستی می‌کنم یا نه اما بعد از یک ماه ریحانه و شهرام را برای خرید وسایل عقد راهی بازار کردیم؛ ریحانه از ذوقش حلقه‌ا‌ش را در تمام انگشت‌های دستش امتحان می‌کرد و تاج را روی سرش می‌گذاشت و با لباس عروسش دور اتاق می‌چرخید و تا روز عقد روزی ده بار لباسش را بر تنش اندازه می‌گرفت؛ روزهای تلخ و شیرینی بود؛ خاله و عمه و عمو مهمان هر روزه خانه‌مان بودند و نُقل و شیرینی و طلا و عطر ادکلن خانه را به محل شادی تبدیل کرده بود که بعد از رفتن مامان طلعت و باباناصر سال‌ها غبار سکوت و غم گرفته بود. روز جمعه، درست هفت روز مانده به بهار ریحانه و شهرام عقد کردند و با بلند شدن صدای کِل و دست زن‌ها فهمیدم خواهر کوچکم مسافر جاده طولانی و پرفراز و نشیبی شده که باید باز هم مراقبش باشم.
دو روز بعد ریحانه شال سفیدش را روی موهای نسکافه‌ایش انداخت و پالتوی کرم رنگش را پوشید و برای ماه عسل آماده رفتن به مشهد شد اما بعد از یک ساعت با صدای نگران به من زنگ زد و با عجله و مضطرب پرسید که پالتوی مشکی بلندش را کجا گذاشتم و رعشه تمام بدنم را گرفت از ترس اینکه خبر مرگ کسی را به او داده باشند اما وقتی به خانه برگشت گفت که شهرام لباس سفید و کرم را برای دختر نمی‌پسندد و خواسته که فقط مشکی بپوشد؛ اولین جرقه‌های رفتارهای مشکوک شهرام پیدا شد؛ بعد از آن هر بار که ریحانه را می‌دیدم مثل گلی بود که یکی از گلبرگ‌هایش پژمرده شده باشد؛ وقتی از جلوی در اتاقش رد می‌شدم می‌شنیدم که آرام زیر پتو با هق‌هق می‌گوید که به فروشنده مغازه مانتو فروشی لبخند نزده و از گفتن خاطراتش برای دایی شهرام منظوری نداشته؛ سیاهی یک اتفاق تلخ آرام‌آرام شیرینی روزهای خوب قبل عقد را با خودش می‌شست و می‌برد.
هوای ابری بهار بود که باد پرده‌های سفید روی طناب را از جا کند و آن‌ها را روی پله‌های خاکی و کنار دیوار سیمانی حیاط انداخت که ریحانه پریشان و گریان توی حیاط پرید و خونابه‌هایی که از دماغش می‌چکید را با آستینش پاک می‌کرد؛ حس می‌کردم عقربی زهرش را به همه وجودم می‌پاشد؛ سست شدم؛ با دیدن من جا خورد و از خانه فرار کرد و بعدها گفت که شهرام فکر میکند او با همکارش در آموزشگاه برو بیایی دارد و او را به قصد کشتن کتک زده.
من مثل خانه‌ای که سیم‌هایش اتصالی دارد خاموش و روشن بودم و تکلیفم را با دنیای اطرافم نمی‌دانستم تا اینکه درمانده و پریشان راهی خانه شهرام شدم و با دیدن مادرش، در نظرم سیمای آن زن جاافتاده به زنی تبدیل شده بود که پشت ابروهای کمانش، تیری زهرآلود از مخفی‌کاری و دورویی پنهان شده بود و او که احوال پسر بیمارش را می‌دونست، قیافه حق به جانب گرفت و نیمه تاریک ماجرا را به سمت ریحانه پرتاب کرد که ریحانه و شهرام از راه رسیدن و شهرام در برابر چشم‌های نگران من دست ریحانه را از پشت گرفت و شروع به پیچاندن کرد و گفت این سزای زنییست که به شوهرش وفادار نباشد؛ این مردک بدبین بیمار مثل حیوانی درنده روح و جسم لطیف خواهرم را از هم می‌تراشید، ریحانه نگاهش که به من افتاد جرأت پیدا کرد و دستش را به سمت سینه شهرام برد و شهرام جری‌تر از قبل به جان خواهر یگانه‌ام افتاد؛ خونم بر آتش مهر و عاطفه به پاره تنم به جوش آمد که شهرام را با تمام وجود به سمت دیوار پرتاب کردم و بعد از آن ناباورانه فواره خون به صورتم پاشید؛ شهرام سرش به تیزی شومینه خورد و امروز اسم من در شمار اعدامی‌‌‌هایی به چشم می‌خورد که تا چند ساعت دیگر نوبت اجرای حکمشان می‌رسد؛ من در سلول انفرادی آخرین نفس‌های سنگین عمرم را می‌کشم و امروز بعد از دیدن چشم‌های قی کرده و پف آلود ریحانه فهمیدم مادر شهرام بی‌صبرانه منتظر لحظه‌ایست که با پاهایش سکو را از زیر پاهایم کنار بکشد و ذره ذره رفتن جان از بدنم را تماشا کند.
امشب قرار است روحانی بیاید و تا صبح از دنیای دیگر و توبه بگوید اما من می‌خواهم بهار همین دنیا رو ببینم و با طلوع و غروب خورشید همین جا برای ریحانه‌ام مادری کنم.
با صدای به هم خوردن پنجره از جا کنده میشوم و می‌بینم که صدای اذان در نم‌نم باران بهار خانه را در آغوش گرفته و من مانده‌ام و دفتر و داستانی که هر چه خواستم شیرین تمامش کنم باز هم نشد.