
یکی از بزرگترین امتیازات فیزیکی انسان نسبت به دیگر جانوران، انگشت شست اوست. انگشتان شست ما به ما اجازه میدهند اشیا را بگیریم و به محیط اطرافمان بهتر دست بزنیم. اما به همین دلیل، شست ما در معرض استفاده بیش از اندازه و آسیب و... قرار دارد که میتواند در نهایت به دردناک شدن این عضو بیانجامد.
ما از دستهایمان خیلی زیاد استفاده میکنیم. خیلی وقتها اتفاقی که برای دستهای ما و خصوصا برای انگشت شست روی میدهد به این دلیل است که اشتباها از آن بهعنوان ابزار استفاده میکنیم و این میتواند سبب درد مزمن شود. در این فرصت شایع ترین دلایل درد انگشت شست را به نقل از سایت «سلامت تبیان» بررسی میکنیم.
آرتروز انگشت شست
آرتروز یکی از علتهای اصلی درد انگشت شست است. اوستئوآرتریت یا آرتروز بر پایین
مفصل انگشت شست اثر میگذارد و باعث میشود غضروف از بین رفته و استخوانها به هم
سابیده شوند و درد ایجاد شود.
آرتروز مفصل شست معمولا با درد در قسمت پایین این انگشت خودش را نشان میدهد، یعنی
جایی که شست به مچ متصل میشود. این درد معمولاً با گرفتن چیزی در دست، نیشگون
گرفتن یا انجام فعالیتهایی که مجبورید چیزی را محکم با دستتان بگیرید تشدید شده و
اغلب با استراحت بهتر میشود.
آرتریت روماتوئید نیز یک بیماری التهابی خودایمنی است که بر مفاصل اثر میگذارد و
میتواند همین علائم را ایجاد کند. زنان بیشتر ممکن است دچار آرتروز مفاصل شوند و
این احتمال با افزایش سن بیشتر میشود.
سندرم دکرون
سندرم دکرون زمانی روی میدهد که تاندونهایی که از مچ به سمت انگشت شست میروند
متورم شده یا در صورتی که غلاف دربرگیرنده آنها متورم شوند دچار محدودیت میشوند.
وقتی شما شست خود را حرکت میدهید یا در این قسمت فشاری ایجاد میکنید، بر تاندونهایی
که به سمت شست میروند اثر گذاشته و میتوانید تورم را ببینید. ممکن است تا حدودی
درد داشته باشید و این درد میتواند در مچتان نیز به وجود آید. برخی از علائم این
سندرم بسیار شبیه علائم آرتروز هستند: تورم، حساس شدن، کاهش قدرت و کاهش طیف
حرکتی.
یک علامت دیگر سندرم دکرون، احساس گرفتگی در زمانی است که از شستتان زیاد استفاده
میکنید. این بیماری میتواند تدریجا بروز کند و معمولا زنان 30 تا 50 ساله را
درگیر میکند، خصوصا آنهایی که برای بلند کردن نوزاد یا کودک مکرر از انگشت شست
خود استفاده میکنند. ضمنا افرادی که زیاد تایپ میکنند هم ممکن است دچار این
سندرم شوند.
انگشت ماشهای
در انگشت ماشهای زمانی که احساس میکنید شستتان در وضعیت خمیده قفل شده، موجب
درد میشود، انگار در حال کشیدن ماشهای بودهاید. انگشت ماشهای یکی از شایعترین
علل درد دست است که دو تا سه درصد افراد و ده درصد کسانی که دیابت دارند دچارش میشوند.
آنهایی که آرتریت روماتوئید دارند نیز بیشتر در معرض این عارضهاند.
انگشت ماشهای شامل تورم تاندونی میشود که انگشت شست را خم میکند. بیمار در شست
خود و در سمت کف دست، احساس درد ناراحتی میکند. این درد به دیگر قسمتهای دست نیز
میرسد و ممکن است احساس گرفتگی، قفلشدگی یا سفتی در انگشت ایجاد کند.
سندرم تونل کارپال
سندرم تونل کارپال عارضهای است که مچ را در سمت کف دست تحتتأثیر قرار میدهد. ممکن است دچار درد یا
بیحسی باشید که به سمت شست و انگشتان دیگر نیز کشیده میشود.
تونل کارپال یک مسیر باریک در مچ است که اطراف آن را رباطها و استخوانها گرفته و
دارای عصب میانی (مدیان) است. در سندرم تونل کارپال، عصب تحت فشار قرار میگیرد.
بنابراین اتفاقی که میافتد کاهش حس و تا حدودی درد و بیحسی در انگشت شست، نشانه،
میانی و انگشت حلقه است.
دیابت و آرتریت روماتوئید همگی میتوانند منجر به سندرم تونل کارپال شوند. ضمنا
این عارضه در دوران بارداری نیز به دلیل تورم شایع است.
کیست گانگلیون
اگر دچار کیست گانگلیون روی شست یا نزدیک به آن باشید، وقتی مفصل شست را حرکت میدهید،
درد احساس خواهید کرد. این کیستها نتیجهی تجمع مایع مفصلی هستند. مایع مفصلی
همان چیزی است که مفاصل را نرم و منعطف نگه میدارد. در صورت وجود کیست گانگلیون،
متوجه یک برآمدگی در زیر پوست خواهید شد.
کیستهای گانگلیون میتوانند خودبهخود برطرف شوند؛ اما اگر دردتان شدید شد و بر
حرکتپذیری مفصل اثر گذاشت، ممکن است نیاز به درمان داشته باشید، مثلا تخلیه کیست
با سوزن و سرنگ.
عادتهای ناسالم مربوط به انگشت شست
خیلی از این عوارض ریشه در حرکات مکرر و ناسالم انگشت شست دارند. حرکات زیادی میتوانند
منجر به این مشکلات شوند از جمله پوشیدن دستکشهای بسیار تنگ، برداشتن کیسههای
خرید با انگشت شست و استفاده از انگشتر در این انگشت.
درمان درد انگشت شست
نوع
درمان بستگی به عارضه مورد نظر دارد. برای برخی از عوارض، استراحت و کمپرس گرم یا
سرد، داروهای OTC، اصلاح حرکات و بریس یا آتل، بهترین راههای درمانی است. در مورد
دیگر عوارض، تزریق استروئید یا عمل جراحی پیشنهاد میشود. اگر به عمل جراحی نیاز
داشته باشید، معمولاً این عمل سرپایی است. به طور کلی، پزشک ابتدا روشهای درمانی
کمتر تهاجمی را توصیه میکند.
در این روشهای کمتر تهاجمی، سعی میشود علائم با انواع مداخلات کمخطر که برای
بهبود درد طراحی شدهاند درمان شوند. مثلا گاهی محدود کردن حرکت مفصل میتواند درد
را بهبود دهد.
تمرینات انگشت شست
یک سری از تمرینات ممکن است توسط پزشکتان توصیه شوند. در مورد آرتروز مفصل،
تمرینات قدرتی مشخصی میتوانند ماهیچههای میان استخوانیتان را تقویت کنند. این
تمرینات معمولا توسط فیزیوتراپیست تعلیم داده میشوند.
پیش از اینکه تمرینی را شروع کنید، ابتدا با پزشک مشورت نمایید و اگر درد دارید،
انجامش ندهید.
چند
تمرین برای نمونه:
ـ مشت کنید.
ـ شستتان را خم کنید جوری که پایه انگشت کوچکتان را لمس کنید.
ـ نوک شست خود را به ناخن هر انگشتتان بزنید.
ـ با شست و دیگر انگشتانتان O بسازید.