درد اجتماعی چیست؟
میخواهم زنده بمانم
یاسمین رضوی
کرونا از راه رسید و زندگیمان را دگرگون کرد. پیک دوم، پیک سوم، خیزش ویروس، فاصله اجتماعی، ماسک زدن مدام، دوری از اجتماعات، تعطیلیهای گسترده و... مفاهیمیبودند که تازه با آنها روبرو شدهایم. پیش از این اگر چیزی هم بود منشاش همهگیری و پاندمینبود. به هر حال ناآگاهی ما نسبت به ویروس تازه و ناشناخته بودنش، اگرچه هنوز پابرجاست اما کمکم او هم نقابش را برداشته و دارد عریان میشود. دانشمندان میگویند حفظ فاصله اجتماعی و پوشیدن ماسک، دو کاری است که میتوان با کمک آنها از ابتلا به بیماری تا حد بالایی پیشگیری کرد. اما تازهترین آمار میگوید تنها 70 درصد جامعه به آن پایبند هستند. این در حالی است که بیش از یک سال است که شاهد بیماری، بستری شدن در بیمارستان و حتی مرگ نزدیکان و آشنایانمان هستیم. اما باز هم کسانی را میبینیم که دورهمی میگیرند، مسافرت میروند، ماسک نمیپوشند و حفظ فاصله اجتماعی برایشان رفتاری فانتزی است. چرا عدهای یا حتی خود ما جز کسانی هستیم که نمیتوانیم داستان کرونا را جدی بگیریم؟ یا حتی اگر جدی هم میگیریم، نمیتوانیم به برخی پروتکلها پایبند باشیم؟ توضیح این مسئله اصطلاحی است به نام «درد جتماعی»
درد اجتماعی چیست؟
درد اجتماعی شامل احساسات دردناکی است که در اثر قرار گرفتن در یک موقعیت اجتماعی به وجود میآید. مانند احساس طرد شدن، تنها بودن، منزوی شدن، بیارزش بودن، رها شدن، قطع رابطه... این احساسات است که فرد را دچار «درد اجتماعی» میکند و پاندمی باعث شد همه ما این درد را تجربه کنیم.
در علم روانشناسی اصطلاح «درد اجتماعی» را بیشتر برای نشان دادن واکنش افراد به از دست دادن روابطشان از طریق مرگ، طرد شدن و دور شدن، به کار میرود. شاید تا پیش از این گمان نمیکردیم که موقعیت همهگیری بیماری هم ما را به درد اجتماعی مبتلا کند.
دلیل اصلی نقض پروتکلها
یک استاد برجسته روانشناسی و علوم اعصابت در دانشگاه دوک به نام «مارک لیری» میگوید: در دوره پاندمیکرونا شاهد افزایش درد اجتماعی هستیم که احتمالا همین مسئله دلیل اصلی نادیده گرفتن رهنمودهای کنترل همهگیری است. مثل بیرون رفتن با دوستان، شرکت در رویدادهای اجتماعی و سفر در تعطیلات و...
او میگوید: انگیزه افراد برای حفظ ارتباطات اجتماعی شان بسیار قدرتمند است و احساس منفی از دست دادن رابطه، طرد شدن و از دست دادن بهقدری منفور است که باعث میشود ملاحظات منطقی و پروتکلهای بهداشتی که برای سالم ماندن خودمان و محافظت از دیگران در برابر ویروس ضروری است را نادیده بگیریم.
دردناک است
ما گمان میکنیم که اگر دستمان بشکند یا پایمان قطع شود، درد زیادی را تجربه خواهیم کرد، دردهای غیرقابل تحمل. اما درباره درد اجتماعی معمولا چنین نظری نداریم. در حالیکه به همان اندازه میتواند دردناک باشد که طرد شده و روابطمان را از دست بدهیم. روانشناسان میگویند وقایع بین فردی میتوانند بهاندازه دردهای جسمی به ما آسیب برسانند.
اگر تجربه شکست عشقی یا از تجربه مرگ نزدیکان را داشته باشید، متوجه میشوید که از چه چیزی حرف میزنیم. زمانی که فرد گمان میکند دنیا به آخر رسیده است و دیگر هیچچیزی مثل قبل نخواهد شد. دردی که فرد تحمل میکند را هیچکسی جز خودش نمیتواند درک کند و البته خودش است که آسیب زیادی میبیند.
چرا درد میکشیم؟
چرا روحمان درد میکشد؟ این همان سؤالی است که وقتی پایمان میشکند از خودمان میپرسیم، چرا اینقدر درد دارم؟ عملکرد درد در واقع هشدار است نسبت به تهدید سلامتی. هرچه درد سنگین تر و بیشتر باشد، هشدار بزرگتری است و برای رفع آن اقدامات جدیتری انجام خواهیم داد. در مورد دردهای روحی هم وضع به همین منوال است. درد زیاد روحی نشان میدهید که بهزیستی اجتماعی ما در خطر است و سلامت روان مان در معرض تهدید است.
چه کنیم؟
حال که متوجه شدیم پاندمی ممکن است ما را به درد اجتماعی مبتلا کند، میخواهیم بگوییم که قطعا برای کنار آمدن با این درد راهکارهایی وجود دارد؛
1ـ درد شما واقعی است: بدانید که دردتان واقعی است. دلایل واقعی دارد و افراد زیادی در این زمان به آن دچار میشوند. ما آدمها ذاتا اجتماعی هستیم. نیاکانمان در قبایل و بهصورت دستهجمعی زندگی میکردند. اخراج شدن و کنار گذاشته شدن از گروه برایمان دردناک است، علتش هرچه میخواهد باشد. پس دردتان واقعی است، این درد عاطفی را احساس کنید، بهجای آنکه انکارش کرده یا آن را پس بزنید. مدام خود را بابت داشتن چنین احساسی سرزنش نکرده و برای درتان محدودیت زمانی در نظر نگیرید.
2ـ افکارتان را مدیریت کند: درد اجتماعی یا هر درد عاطفی دیگر زمانی تشدید میشود که مدام به آن فکر کنید و پروبال بدهیم. زمانی که حواسمان پرت چیز دیگری میشود، احساسات منفی هم ناگهان کمرنگ میشوند. زیاد به وضعیت اجتماعیتان فکر نکنید. بهجای آن میتوانید با کارهایی که سلامتیتان را به خطر نمیاندازند و در عوض سرگرمتان هم میکنند و احساس مفید بودن بهتان میدهند، درگیر شوید. حواس پرتی یک استراتژی مقابلهای کاملا قابل قبول است.
3ـ حواستان را تغذیه کند؛ روانشناسان میگویند که درد اجتماعی به تجربیات حسی پاسخ میدهد. یعنی چه؟ یعنی زمانی که شما درگیر درد اجتماعی هستید، دیدن یک منظره زیبا، حواستان را تغذیه کرده و حالتان را بهتر میکند. بنابراین خوب و بهموقع استراحت کنید. تحرک داشته باشید. ورزش کنید. موسیقی خوب بشنوید و با عزیزانتان در خانه وقت بگذرانید و به هم محبت کرده و عشق بوررزید. هوای خانه را با رایحهای که دوست دارید خوشبو کنید. غذای سالم بخورید و... تلاش کنید که آرامش جسم و روحتان دوباره تنظیم شود.
4ـ راهای تازه برای ارتباط با دیگران پیدا کنید؛ درست است که پاندمی باعث شده ارتباط نزدیک با دیگران بسیار کمرنگ شود. ما دیگر نمیتوانیم هروقت دلمان خواست مسافرت برویم، دورهمی بگیرید، عزیزانمان را در آغوش بکشیم و در رویدادهای اجتماعی با خیال راحت شرکت کنیم اما این به معنای از بین رفتن کامل ارتباطات نیست. افرادی که برقراری ارتباط با آنها برایتان اولویت دارد را مشخص کنید و راههای ارتباطی جدید را پیدا کنید. استفاده از شبکههای اجتماعی، برقراری تماس تصویری و صوتی و... میتوانند درد اجتماعی را کاهش دهند.
5ـ میانوعده اجتماعی مصرف کنید؛ میان وعده اجتماعی چیست؟ چیزی شبیه به میانوعده غذایی. زمانی که نمیتوانیم یک وعده کامل غذایی داشته باشیم از میانوعده استفاده میکنید. سبک و مغذی. حال میانوعدههای اجتماعی چه چیزهایی هستند؟ دیدن عکسها، خواندن نامه و پیامهای قدیمی، فکر کردن به روابط خوبی که داشتهایم و... درست است که این یادآوریها احساس غم و دلتنگی را افزایش میدهند اما بهتر از تحمل درد اجتماعی است.
6ـ کمک حرفه ای بگیرید؛ اگر بیش از دو هفته یا بیشتر با علائم جسمی و روانی درد اجتماعی روبرو هستید، بهتر است از یک متخصص کمک بگیرید. آنها میتوانند بگویند که شما بیش از این نیاز به کمک دارید یا نه و راهکارهایی را برای غلبه بر این درد بهتان پیشنهاد بدهند.