فقط حواسم نبود

یاسمین امامی

ما به دیگران احترام می‌گذاریم و توقع داریم بقیه هم به ما احترام بگذارند و حریم‌مان را رعایت کنند. کلمات را با دقت انتخاب می‌کنیم. وقتی خواسته‌ای از کسی داریم «لطفا» و «خواهش می‌کنم» را در ابتدا یا انتهای جملاتمان به کار می‌بریم. می‌دانیم که دیگران ما را با رفتارمان قضاوت خواهند کرد و البته اصلا دوست نداریم که کسی با ما رفتار خارج از ادب داشته باشد. آدابی که اغلب قراردادهای اجتماعی هستند. اما گاه، تنها به دلیل عدم آشنایی با فرهنگ جمعی، یا به‌خاطر یک حواس‌پرتی ساده و بی‌خیالی، مرتکب کاری می‌شویم که ممکن است به دیگران بر بخورد و گمان می‌کنند بهشان بی‌ادبی شده است. در این نوشتار می‌خواهیم به ‌‌آن‌ها بپردازیم. اگر چه که همه ما معتقدیم می‌دانیم رفتارهای بی‌ادبی کدامند اما روزانه شاهد افرادی هستیم که در خیابان و فروشگاه و حتی در خانه و روابط و معاشرت‌ها‌ این کارها را انجام می‌دهند.

سرت را از گوشی بیرون بیاور

اینکه ما به پیام‌ها‌ و اعلان‌ها‌ی گوشی‌مان اهمیت می‌دهیم خیلی هم خوب است، چون نمی‌خواهیم کسی را منتظر بگذاریم. اگر پیامی ‌روی گوشی‌تان هست که باید پاسخ دهید بهتر است از مسیر خارج شوید و توقف کنید. چه مسیری؟ هر مسیری که با دیگران هستید. سواره یا پیاده. در طول روز چند راننده را می‌بینند که در خیابان سرعت رانندگی‌شان با دیگران اصلا هماهنگ نیست و در خط سبقت با سرعت پایین رانندگی می‌کنند و ماشین‌ها‌ پشت سرشان بوق می‌زنند تا راه باز شود و وقتی جلوتر می‌آیید می‌بینند راننده سرش توی گوشی است و مشغول جواب دادن به پیام و لبخند زدن است؟ این رفتار به هیچ عنوان رفتار مؤدبانه‌ای نیست. در واقع این راننده به تمام افرادی که پشت سرش گیر افتاده‌اند بی‌احترامی‌کرده است. همچنین است کسی که در صف شلوغ جلوی فروشگاه، یا در پیاده‌رو، ناگهان گوشی‌اش را از کیفش در می‌آورد و شروع می‌کند به پاسخ دادن به پیام‌ها‌ و خود به خود سرعت پیاده‌روی و تمرکزش بر جایی که هست کم می‌شود. بهتر است وقتی در مسیر عبور هستیم، کنار بکشیم و متوقف شویم و سپس به تلفن همراهمان بپردازیم.

وظیفه‌اش است

آبدارچی اداره را صدا می‌کنید و می‌گویید: «یه چایی برا من بیار» یا وقتی به کافه می‌روید به کافه‌دار می‌گویید: «من یه قهوه می‌خورم» و در ته ذهنتان این است که فرد مقابل شما مشغول انجام وظایفش است پس نیازی نیست با کلماتی مثل «لطفا» و «خواهش می‌کنم» شلوغش کنیم. اما این درست نیست. بهتر است وقتی خواسته از کسی داریم از «لطفا» و «خواهش می‌کنم» استفاده کنیم حتی اگر آن فرد به وظیفه‌اش رسیدگی می‌کند. این کار هم ما را آرام می‌کند و هم به طرف مقابل نشان می‌دهد که ما برای جایگاه او احترام و ادب قائلیم.

زیاد عطر نزنید

ما دوست داریم که لباس‌ها‌یمان خوشبو باشند. حالمان خوب می‌شود و البته عطرمان را بر اساس سلیقه خودمان انتخاب می‌کنیم بعد هم با آن دوش می‌گیریم و به سر کار می‌رویم و در بین راه از وسیله نقلیه عمومی ‌هم استفاده می‌کنیم. زیاد عطر زدن رفتار مؤدبانه‌ای نیست. چه‌بسا که دیگری به رایحه عطر شما حساسیت داشته باشد و دچار سردرد شود. سعی کنید زمانی که قرار است در محیط‌ها‌ی عمومی ‌قرار بگیرید از رایحه‌ها‌ی ملایم و به مقدار کم استفاده کنید.

میشه خانه‌ات را ببینم؟

وقتی برای اولین بار به خانه دوست یا فامیلی دعوت می‌شویم دلمان می‌خواهد که به اتاق‌ها‌ و گوشه و کنار خانه سرک بکشیم. با اینکه چیزی طبیعی است و اغلب افراد این را می‌خواهند، اما نباید تا وقتی که میزبان نخواسته است این کار را انجام بدهید یا از او بخواهید که راهنمایی‌تان کند. فقط زمانی مجاز به انجام چنین کاری هستیم که میزبان خودش پیشنهاد بدهد یا اصرار کند. «می‌خواید خونه جدیدمون رو ببینید؟»

کمی‌بشنو

آدم‌ها‌ی زیادی هستند از دوست و تا آشنا و فامیل که ممکن است به ما رجوع کنند تا شنونده حرف‌ها یا دردودل‌ها‌یشان باشیم، ما خوب و فعال به حرف‌هایشان گوش می‌دهیم و تلاشی هم نمی‌کنیم تا میان حرف‌هایش بپریم. اما پیش آمده است زمانی که نیاز داریم کسی حرف‌هایمان را بشنود به سراغش رفته‌ایم و او اصلا تحمل نمی‌کند تا حرف شما تمام شود و داستانتان را کامل روایت کنید. مدام توی حرفتان می‌پرد و موضوع را آن‌قدر به سمت حرف‌های خودش تغییر می‌دهد که شما به‌طور کلی بی‌خیال می‌شوید و وقتی ترکش می‌کنید می‌بینید که نه‌تنها نتوانسته‌اید حرف بزنید که بسیار هم وقت تلف کرده‌اید. این رفتار هم رفتار مؤدبانه‌ای محسوب نمی‌شود.

همه‌جا نظر ندهیم

هرکدام از ما تجارب منحصربه‌فرد و زیادی در بخش‌ها‌ی مختلف زندگی‌مان داریم. از زمانی که دانش‌آموز مدرسه بوده‌ایم تا انتخاب رشته دانشگاه، انتخاب همسر، انتخاب شغل و تربیت فرزند و رابطه با خانواده همسر و‌‌... ممکن با نیت کاملا خیر شروع کنیم به نظر دادن در مورد زندگی دیگران و قصدمان هم این باشد که ‌‌آن‌ها را با توجه به تجارب خودمان، مورد لطف قرار دهیم تا مشکلاتشان برطرف شود. مثلا می‌گوییم: بچه‌ات خیلی گریه می‌کنه به نظرم مریضه، این طبیعی نیست یا «چقدر نوزادت لاغره، به نظرم شیرت بهش نمی‌سازه بهتره بهش شیر خشک بدی» نیت ما ممکن است خیر باشد، اما نظر دادن، بدون اینکه نظرمان را خواسته باشند، رفتار مؤدبانه‌ای نیست. بهتر است منتظر بمانیم تا نظرمان را بخواهند.

تعریفی نیست

افراد را در موقعیت‌ها‌ی بسیاری دیده‌ام که به هیچ عنوان با «تعریف و تمجید شنیدن» از خودشان راحت نیستند. وقتی ازشان تعریف می‌کنید، شروع می‌کنند به انکار و قبول نکردنش. این رفتار می‌تواند دلایل زیادی داشته باشد از کمبود اعتمادبه‌نفس تا خجالتی بودن و‌‌... اما متأسفانه کسی این را به حساب مؤدب بودن شما نمی‌گذارد. همان قدر که خودشیفتگی رفتار مؤدبانه‌ای نیست. زمانی به دوستی می‌گویید: «چقدر موهای زیبایی داری، رنگش هم خیلی قشنگ است» و او پاسخ می‌دهد: «نه بابا این‌طوریام نیست» به جای گفتن این جمله بهتر است بگوید: «از لطف و توجه شما ممنونم»

چه سؤال بیخودی

هرکدام از ما در کاری تبحر داریم. یکی آشپز خوبی است و دیگری پزشکی متخصص، یک مکانیک کاربلدی است و دیگری پرستاری بی‌نظیر، نباید توقع داشته باشید همگان در همه امور متخصص باشند و سؤالات بدیهی نپرسند. اگر شما پزشک متخصص هستید نباید سؤال ساده و حتی بدیهی زنی روستایی را مسخره کنید که این دیگر چه سؤالی است می‌پرسی! یا اگر مکانیک کاربلدی هستید از اینکه یک راننده زن از شما پرسیده است چطور در کاپوت را باز کند، نباید او را دست بیندازید. در هر صورت تمسخر افراد به‌خاطر سؤالاتی که برای شما پاسخ شان بدیهی است، کار مؤدبانه‌ای نیست.

پرسیدن سؤالات خصوصی

این چیزی است که بسیاری از جوانان با آن روبرو هستند و مشکل دارند؛ افرادی که حاضر نیستند در عیددیدنی و دورهمی‌ها شرکت کنند صرفا به این دلیل که از شنیدن سؤالات خصوصی حالشان بد می‌شود. در فرهنگ ما این سوالات رایج بود و عادی به نظر می‌رسید. «ازدواج نکردی؟» «کی ازدواج می‌کنی؟» «بچه‌دار نشدی؟» چرا بچه‌دار نشدی؟ چقدر حقوق می‌گیری؟ این سؤالات که پاسخشان ریشه در حریم خصوصی دیگران دارد، به هیچ عنوان پرسیدنشان درست نیست. کارشناسان آداب معاشرت می‌گویند این بی‌ادبانه ترین چیزی است که می‌توانید از کسی بپرسید: آیا بچه‌دار می‌شوید؟

معرفی نکردن

با دوستتان در حال قدم زدن هستید که ناگهان با یکی از آشناها یا فامیل روبرو می‌شوید، سلام و احوال‌پرسی می‌کنید و دوستتان هم معذب گوشه‌ای ایستاده است و منتظر است که به فامیلتان معرفی‌اش کنید اما شما این کار را نمی‌کنید. این رفتار هم مؤدبانه نیست. بهتر است وقتی چند نفر را می‌شناسید که برای اولین بار است هم را ملاقات می‌کنند، بهتر است در معرفی کوتاه ‌‌آن‌ها به هم کوتاهی نکنید.