مشت‌های گره کرده‌ای که تحول آفرید
فاطمه اقوامی
اشاره:
زمان قدیم آن هم نه خیلی قدیم‌ها... زمان قبل از این سی و هشت سال... همه چی گل و بلبل بود... درختان سبز بودند... آسمان آبی و حتی صدای خواندن پرندگان فرق می‌کرد! تازه نبودید که ببینید چقدر ارزانی بود! همه چیز مفت و فراوانی نعمت از سر و کله مملکت بالا می‌رفت... خیلی از خدماتی که دارد الان از آن استفاده می‌شود هم مال همان زمان‌ها است... همین که اعلی‍‌حضرت آمد افتتاح کند، مردم انقلاب کردند!!
در طول زندگی روزمره گاهی اوقات آدم‌هایی از این جنس به طور اتفاق در کنارم قرار می‌گیرند که این‌جور حرف و حدیث‌ها را مثل یک نوار ضبط شده تکرار می‌کنند... حالا هم که ابزار فضای مجازی در اختیارشان قرار گرفته میدانی باز در مقابل خود دیده‌اند و بی‌مهابا می‌تازند...
اما واقعا قصه چیست؟! در این بخش می‌خواهیم یک نگاهی به آنچه که در طول این سی و هشت سال در زمینه سیاسی، نظامی و فرهنگی پیش روی قرار گرفته نگاهی بیندازیم و ببینیم هر کدام از این بخش‌ها در آن روزگار که همه چی خوب و خوش! بوده چه وضعیتی داشتند؟!
عرصه سیاست
برداشت اول: آنچه بود
این بود منش آریایی؟!
سال 1304 نوبت رضاخان میرپنج بود که بر طبق نظام پادشاهی حاکم بر ایران، بر تخت سلطنت بنشیند و بر مردم بیچاره‌ای که هیچ نقشی در عرصه سیاسی مملکتشان نداشتند مسلط شود. رضاخان و بعد پسرش محمدرضا فقط اسمشان شاه بود وگرنه که تصمیمات در جای دیگر گرفته می‌شد و فقط این‌ها مانند پادشاهان قبلی در مقام نوکری به انجام می‌رساندند. وابستگی به بیگانه از خصوصیات حکومت این پدر و پسر بود تا آن‌جا که چرچیل و روزولت در کنفرانس تهران درباره رضاشاه اعتراف کردند: «خودمان آوردیم و خودمان هم او را برداشتیم»
خودباختگی و سر فرود آوردن در مقابل اجانب غیر از شاهان پهلوی در بسیاری از عناصر کلیدی اطراف آنان نیز دیده می‌شد. به عنوان نمونه در زمان ملی شدن صنعت نفت، رزم‌آرا نخست‌وزیر وقت با حضور در کمیسیون نفت مجلس شورای ملی، بر سر نمایندگانی که با جدیت موضوع ملی کردن صنعت نفت را دنبال می‌کردند، فریاد زده و می‌گوید: «ایرانی که نمی‌تواند یک آفتابه بسازد، چطور می‌خواهد پالایشگاه را اداره کند؟!»
در زمان محمدرضا پهلوی اوضاع روز به روز بدتر شد. ایران به قطعه‌ای از خاک کشورهای خارجی درآمده و آن‌ها خیلی راحت به این‌جا رفت‌و‌آمد می‌کردند و هر کاری که دلشان می‌خواست انجام می‌دادند. در آن زمان 80 هزار مستشار نظامی و اداری در ایران بر همه ارگان‌های کشورمان مسلط بودند و کسی بدون اجازه آن‌ها آب نمی‌خورد. سال 1343 هم که‌این سرسپردگی به حد اعلای خود رسید و قانون کاپیتولاسیون استقلال کشور را نشانه رفت. قانونی که در آن ارزش یک سگ آمریکایی از یک ایرانی بیشتر بود!
مردم در حکومت شاهنشاهی نقشی نداشتند و اصلا به حساب نمی‌آمدند. از نهادهای مردم‌سالار خبری نبود و اگر انتخاباتی می‌شد کاملا نمایشی و صوری بود. بر اساس همین نگرش، در سال 1353، محمدرضا شاه در یک کنفرانس مطبوعاتی می‌گوید: «این مردم قادر به هیچ چیز نیستند، مثل گوسفندان می‌مانند!» ...