الله اکبر ... از دوری راه
مریم ابراهیمی شهرآباد
صدای قار و قور شکمم در آمده است، دومین باری است که بلند می‌گویم:«استاد خسته نباشین.» انگار نشنیده باشد، دستی به ریش‌های پُرفسوریش می کشد و ادامه درسش را می‌دهد:« اگر این بیت رو تقطیع هجایی كنیم می‌بینیم كه وزنش رمل مثمن مخبون محذوفه»
ماژیک را برمی‌دارد و از پشت میزش بلند می‌شود، روی وایت برد می‌نویسد: «UU--UU--UU—UU» دوباره سرجایش می‌نشیند، همزمان دستش را با خواندن دوباره شعر روی میز می‌زند: «دارم از زلف سیاهش گله چندان که مپرس/که چنان زو شده‌ام بی سر سامان که مپرس» از دانشجوها می‌خواهد وزنش را بگویند، دختر و پسر یک صدا جواب می دهند: «فعلاتن، فعلاتن، فعلاتن، فعلن»
صدای اذان بلند می‌شود، رساتر از دفعه قبل می‌گویم: «استاد دیگه وقت نماز شد، واقعا خسته نباشین.» لبخندی می‌زند و می‌گوید: «خب پس دیگه کلاس رو تموم کنیم ظاهرا خانم عارف هم خسته شدن.» همه بچه‌ها سرشان را به طرف من می‌چرخاندند و با لبخندی تأییدم می‌کنند...
وارد حیاط دانشگاه می‌شوم، دو دل هستم به مسجد بروم یا به خانه. دستم را روی صورتم می‌کشم. هنوز آثار کرم صبح رویش هست، از وضو گرفتن منصرف می‌شوم، مردد ایستادم، تلاش می‌کنم یادم بیاید صبح از خانه بیرون می‌آمدم وضو گرفتم یا نه؟ احساس می‌کنم بعد از اینکه مسواک زدم وضو هم گرفتم. نماز اول وقت را به رفتن خانه ترجیح میدهم و به سمت مسجد دانشگاه راه می‌افتم.
از در داخل می‌شوم، لعیا را می‌بینم کنار جا مُهریِ چسبیده به دیوار ایستاده و مشغول انتخاب مُهر است. به شانه‌اش می‌زنم و می‌گویم: «بابا اینا همشون سیاه شدن، سفید پیدا نمی‌کنی یکیشو بردار دلت خوشه ها.» برمی‌گردد و با دیدنم لبخندی می‌زند و می‌گوید: «سلام! نیومدی فهمیه حیف شد، نشستش خیلی با حال بود.» از همان ردیف اول، یک مهر برمی‌دارم، از وسط به شکل نامیزونی نصف شده است. در دستم می‌چرخاندم و می‌گویم: «ای بابا! من سر کلاس میرم وضع عروض قافیه‌ام اینه، بعد سه ترم هنوز نتونستم پاسش کنم، حالا بخوام کلاسم نرم که هیچ، حیف من که عمرم داره تو کلاس عروض حروم می‌شه»
همان جا، انتهای مسجد مهر را زمین می‌گذارم و لعیا را که می‌خواهد به صف جماعت بپیوندد، به سمت خودم می‌کشم و می‌گویم: «کجا؟ حوصله داری وایستی پشت سر این امام جماعت نماز بخونی؟ دو ساعت طولش میده تا یه حمد بخونه. بمون همین جا با هم فُرادی می‌خونیم، مهم نماز اول وقته!» چادرش را که در اثر کشیدن من روی شانه‌اش افتاده سرش می‌کند و جواب می‌دهد: «آخه حیفه، جماعته! ثوابش هفتاد برابره» مقنعه‌ام را مرتب و موهایم که از بغل بیرون زده‌اند تو می‌کنم و می‌گویم: «من با یک رکعت این امام جماعت، یه شبانه‌روز نماز قضامو می‌خونم. » قبل از اینکه قامت ببندم، مُهرم را از روی زمین برمی‌دارد و می‌گوید: «حالا یه امروزو بخاطر من بیا.» برخلاف میلم قبول می‌کنم.
صف دوم کنار لعیا منتظر شروع نماز می‌نشینم. مکبر در حال گفتن اذان و اقامه است، پسر جوانی است، زور می‌زند صدایش تحریردار شود، خشن است، مثل مته‌ای در روحم فرو می‌رود. سرم را رویِ پای لعیا می‌گذارم و می‌گویم: «وای لعیا! اگه من به جای تو بودم، حالا حالاها تو عقد می‌موندم، یه وقت گول نخوری زود بچه‌دار شیا!» دستش را روی کمرم می‌زند و با خنده می‌گوید:« اوه تازه کجای کاری مامانم که میگه سه سال تو عقد موندی که مثلا درست تموم شه، جبرانش باید تا عروسی کردی رفتی، سریع بچه‌دار شی» راست سر جایم می‌نشینم و به چشمانش خیره می‌شوم: «یه وقت گول نخوریا! دیوونه‌ای اگه بخوای به حرفش گوش کنی، چیه بابا! برو برای خودت خوش باش، یه بچه بیاری مثل من آویزونت شه که چی؟»
با صدای الله‌اکبر از جایمان بلند می‌شویم، با خنده می‌گویم: «تازه اگه من جای تو بودم که بیشترم تو عقد می‌موندم، بری خونه شوهر تازه اول کزت شدنته، ناهار و شام بپزی و ظرف بشوری و اوه چقد باید کار کنی.» دو دستش را دم گوشش می‌برد و با لبخندی که کنج لبش نشسته است می‌گوید:« بسه دیگه نماز شروع شد.»
ذهنم خیلی شلوغ است انگار هیچ جای خالی برای حرف زدن با خدا ندارد، منتظر می‌مانم تا امام جماعت حمد و سوره‌اش را بخواند، همین که خواست از رکوع بلند شود، نمازم را اقتدا کنم.
کم مشغولیت ذهنی دارم همین دیگر مانده است از بانک زنگ بزنند و گوشزد کنند تا آخر هفته اگر قسط‌های عقب‌افتاده را پرداخت نکنید با ضامن تماس می‌گیرند. ضامن دوست محمد است. دلش نمی‌خواهد او متوجه بشود قسط‌هایمان عقب افتاده. وقتی می‌خواست برگه ضمانت را امضاء کند، با حالت شوخی، اما شوخی‌ای که از صدتا جدی نیش و کنایه‌اش بیشتر است، گفته بود: «محمد! ایشالا که زود میاری قسطاتو میدی دیگه، یه وقت مثل سری قبل نشه حقوق ما رو بابت بدهیاتون مسدود کنن.» محمد وقتی به خانه آمده بود، تا چند روز دمغ بود و با یادآوری حرف دوستش حسابی بهم می‌ریخت و می‌گفت: «به غرورم برخورد، ای کاش ماشین نمی‌خریدیم و این حرف رو هم نمی‌شنیدیم.»
همه در رکوع هستند، با خودم می‌گویم: «اگر من ژیمیناستیک کار بودم، چه حالی می‌کردم دونه‌دونه از روی این همه مانع می‌پریدم» صف جلویی از رکوع بلند می‌شود، تازه یادم می افتد از نماز جماعت جا مانده‌ام، احکامش را بلد نیستم چطور می‌شود از رکعت دوم نماز را به جماعت خواند، ناچار خودم می‌خوانم: الله اکبر، الحمد الله رب العالمین.... لعیا سرش را از سجده برمی‌دارد، مهر به پیشانی اش چسبیده، کَنده می‌شود غلت‌زنان به پایم می‌خورد، می‌ایستد.
ایاک نعبد و ایاک نستعین، دلم نمی‌خواهد به افکارم اجازه جولان بدهم، سعی می‌کنم به معنای عبارت‌هایی را که می‌گویم فکر کنم: اهدنا الصراط المستقیم: خدایا ما را به راه راست هدایت کن، دوری راه دانشگاه تا خانه تمام ذهنم را پُر می‌کند. دعا می‌کنم جلوی در، سرویس‌های دانشگاه باشند وگرنه باید تاکسی سوار شوم، زورم می‌آید یک اسکناس ده تومانی را حرام کرایه کنم، به ذهنم می‌رسد به محمد زنگ بزنم دنبالم بیاید، مطمئن هستم می‌گوید: «الان دارم مسافرکشی می‌کنم، بعدشم سریع باید برم دانشگاه به کلاسم برسم، خودت برو فقط تو رو خدا فهیمه دربست نگیریا» «خ» را به زبان آوردم یادم می افتد نباید در نماز با خدا فارسی صحبت کنم، بقیه را در دلم می‌گویم: « دایا! چی می‌شد خونه ما چسبیده به دیوار دانشگاه بود؟»
از جایی که سرویس پیاده‌ام می‌کند تا رسیدن به خانه‌مان، تقریبا یک مسافتِ بیست دقیقه‌ای را باید پیاده بروم، فکر آفتاب سرظهر و تشنگی و گرسنگی منصرفم می‌کند با سرویس دانشگاه بروم. «والضالین» را نگفته نزدیک است به رکوع بروم، هنوز کامل خم نشده‌ام، دوباره راست می‌ایستم و ادامه میدهم: قل هو الله...
لم یلد و لم یولد... یاد ناهار صدای قار و قور شکمم را بیشتر می‌کند. انگار بی تاب شدنش از گرسنگی را با صدای بلند سرم داد می‌کشد. فضای یخچال را در ذهنم تصور می‌کنم، از دیشب و پریشب و شب‌های قبل هیچ غذا و خوردنی‌ای نمانده است که بتوانم وعده‌اش را به دلم بدهم. فکر پخت غذا خستگی‌ام را دو برابر می‌کند. و لم یکن له کفوا احد... دست‌هایم را روی کاسه زانوهایم می‌گذارم و همراه با خمیازه‌ای، خدا را به‌خاطر بزرگی‌اش ستایش می‌کنم، گاهی هم سعی می‌کنم با ماساژِ زانوی پای راستم، دردش را کمتر کنم.
سبحان ربی الاعلی و بحمده را نیمی در خواب و نیمی در بیداری می‌گویم. صدای گریه امیرعلی در گوشم موج زند، یادم می‌افتد بچه‌ای هم دارم و باید زود بروم و از همسایه‌مان تحویلش بگیرم. در دلم دعا می‌کنم تا می‌رسم لباس‌هایش را کثیف نکرده باشد.
الحمد لله رب العالمین، الرحمن الرحیم ... خودم را می‌بینم در گوشه حمام کز کرده‌ام و لباس‌های کثیف امیرعلی را چنگ می‌زنم. از اینکه نباید کهنه بسابم، خوشحال می‌شوم. دعایش را به جان کسی می‌کنم که پوشک را اختراع کرده اما عمر این خوشحالی زیاد طول نمی‌کشد و جایش با غم و اندوه عوض می‌شود. کشوی خالی کمد امیرعلی در جلوی چشمانم نقش می‌بندد، صبح که عوضش می‌کردم آخرین پوشکش را استفاده کردم و باید دوباره کلی پول را بابت پوشک بدهم. غر زدن‌های محمد را می‌شنوم: «فهمیه! من از کجا بیارم اینقد تند تند پول پوشک بدم، تو رو خدا تو عوض کردن بچه اینقد وسواس نداشته باش، یکم به فکر جیب من بدبختم باش.»
چشمانم سنگین می‌شود، احساس می‌کنم خدا را بیش از چهار بار به خاطر بلندمرتبه بودنش ستایش کرده‌ام، نمی دانم به نمازم خدشه‌ای وارد شده است یا نه، صدای موبایل کسی را می‌شنونم، به گمانم باید از قسمت آقایان باشد، آهنگش قشنگ است، خوشحال می‌شوم صاحبش نماز می‌خواند، می‌توانم تا آخر گوش دهم. برایم آشناست، سعی می‌کنم یادم بیاید آخرین بار کجا گوش داده‌ام، روز عروسی خواهر محمد بود، چهره پُر افاده خواهرش در جلوی چشمانم نقش می‌بندد، گُر می‌گیرم، لحظه‌ای که وارد تالار شد را می‌بینم، بی‌محلی‌اش حالم را خراب می‌کند، دلم می‌خواهد روزی برسد که من هم بتوانم او را کِنف کنم، چقدر پُز جهیزیه‌اش را می‌داد.
صدای نازک لوسش که سعی می‌کند کلمات را بکشد در گوشم می‌پیچد: «این جنس مارکههههههه مادر پارسااااااا هدیه تولد از کیش برام خریدهههههه» دوست ندارم به افکارم ادامه بدهم به نماز برمی‌گردم، در رکوع هستم، یادم می‌رود رکعت چندم بودم، نگاهم به لعیاست، یک رکعت از من جلوتر است، همزمان با صف جماعت از سجده بلند می‌شود، سعی می‌کنم یادم بیاید قبل از رکوع حمد و سوره خوانده‌ام یا تسبیحات اربعه. چیزی خاطرم نمی‌آید، برمی‌گردم به شروع نمازم، موضوع رکعت اول دوری راه بود، رکعت دوم لباس‌های نشسته امیرعلی و رکعت سوم عروسی تنها خواهر مغرور محمد... نتیجه می‌گیرم که باید رکعت چهارم را شروع کنم.
سرم را روی مهر می‌گذارم... شک می‌کنم چند سجده رفته‌ام، بنا را بر دو می‌گذارم و بلند می‌شوم. لعیا به همراه جماعت سلام نمازش را می‌دهد، نگاهم به چادرش خیره می‌ماند، چادر عربی را دوست دارم، به محمد گفته‌ام ولی هر بار می‌گوید: «تو رو قرآن فهمیه کوتاه بیا، فعلا این یکی دو ماه رو هم مانتوایی باش تا من یکم وضع مالیم خوب بشه...» به لعیا چادر عربی می‌آید، صورت گرد و سفیدش با چادر عربی زیباست، مخصوصا وقتی بال روسریش را کنار شقیقه‌اش می‌آورد و با سوزنی می‌بندد، بر جذابیتش افزوده می‌شود...
نمازش تمام شده. انگشتان دستش را دانه‌دانه می‌بندد و زیر لب ذکر می‌گوید. من ایستاده‌ام، باید رکعت چهارم باشم، واقعا رکعت چهارم هستم؟ یادم نمی‌آید قنوت گفته باشم، رکعت سوم باید باشم؟ ولی من که قنوت نگفتم... صدای همان موبایل باز بلند می‌شود، چهره خواهر محمد بار دیگر جلوی چشمانم می‌آید، هفته پیش ناهار خانه مادرش بودیم، فک و فامیل شوهرش را دعوت کرده بودند، همه ظرف‌ها را جمع کرد توی سینگ و به بهانه جواب دادن به موبایلش رفت که رفت و من بدبخت یک پا ایستادم همه را شستم...
احساس داغی می‌کنم، دوست دارم یک روزی حال خواهرش را اساسی بگیرم، چند بار مقنعه‌ام را با شدت تکان میدهم تا خنک شوم، سرم را از روی مهر برمی‌دارم و می‌ایستم، باز یادم می رود رکعت چندم بودم، نکند پنج رکعت خواندم؟ نمازم باطل است و باید از اول بخوانم؟ صف جماعت در حال آماده شدن برای نماز دوم است، من هنوز ایستاده‌ام! باید بنشینم: «خدایا ما رو به راه راست هدایت کن» به خودم نهیب می‌زنم:«حیف نون! این ترجمه سوره حمده! تو الان، تو تشهدی، آره راست می‌گی! معنی «السلام علیکم و رحمت الله و برکاته» چی بود؟ نفس عمیق می‌کشم و خوشحال از اینکه اول وقت نماز خواندم. صفحه گوشیم روشن می‌شود محمد است. صدایش حزن دارد: «فهیم از بانک زدن به دوستم و گفتن که قسط‌های ضامنت عقب افتاده» آهی می‌کشم و بدون خداحافظی از لعیا از جایم بلند می‌شوم و به سمت در خروجی مسجد می‌روم. لعیا صدایم می‌زند: «فهیمه مگه نماز عصرتو نمی‌خونی؟»