زمانی برای زندگی

ماه‌منیر داستان‌پور

دورتر از همه، در پناه نارونی ایستاده بود به انتظار تا هیاهو تمام شود و جمعیت راه کج کنند سمت خانه‌هایشان! دلش پرمی‌کشید برای خلوتی بی‌زخم زبان شنیدن و عاری از نگاه‌های مزاحم که تا انتهای افکارش را کنکاش می‌کردند و دست به قضاوتشان ملس بود. خوشحال بودم می‌توانم بدون اینکه دیده شوم، سیر نگاهش کنم. به بالاپوش فرنگی و کلاه شاپویی که نتوانسته بود مانع سرکشی موهای جوگندمی‌اش شود. به چشمهای اشک‌آلودش که پشت شیشه‌های سیاه عینک پناه گرفته بودند؛ و به گل‌های صدتومانیِ روبان پیچ‌شده که برایم آورده بود؛ چشم دوخته بودم.

کم‌کم با رفتن جمعیت آمد جلو و کنارم زانو زد. دلم می‌خواست دست پیش برم و لباس خاک‌آلودش را بتکانم اما توانش را نداشتم. نگاهم روی چهره رنگ‌پریده‌اش می‌چرخید که حس کردم شانه‌هایش می‌لرزند. لرزشی که به قلب درمانده‌ام سرایت کرد و تبدیل به یک آرزو شد، آرزوی زمانی برای زندگی، برای جبران.

چند سال قبل

به کلاه اورگانزای جدیدی که روی سرگذاشته بودم، دست کشیدم و در آیینه خودم را برانداز کردم. فروغ خانم که تازه وارد اتاق شده بود برایم کِل کشید و با شادمانی شروع کرد به کف زدن.

ـ چشمم کف پاتون خانوم، شدین یه پا عروسک! ولی کاش می‌موندین خونه و یه امروزی بی‌خیال جلسه و هم‌بحثیاتون می‌شدین. حالا شما تشریف ببرین، خانوم غرشو به جون من می‌زنن که نتونستم منصرفتون کنم و باعث آبروریزی جلوی فامیلشون شدم.

بیچاره فروغ نمی‌دانست بحث ادبی و صحبت درباره شعری که تازگی گفته بودم را به حضور در محفل خواستگاری تحمیلی فخرالزمان ترجیح می‌دهم. اصلا یکی نبود به این نامادری تازه از راه رسیده بگوید این مهر و محبت‌های اضافی به تو نیامد! از سه چهار سال پیش که با پدرم آشنا شده و به زندگیمان قدم گذاشته بود؛ به کلی عنان کار را از دستم بیرون کشیده و همه‌کاره خانه پدریم شده بود. من هم که می‌دانستم با وجود علاقه پدرم به او از پیش جنگ را باخته‌ام، ترک مخاصمه کرده و بی‌صدا عقب‌نشینی کرده بودم. او اما تا توانسته بود؛ پیشروی را ادامه داده و حالا سعی داشت من را از خانه آبا و اجدادیم بیرون کند. بهانه‌اش هم سن و سال از هجده گذشته‌ام بود و اینکه اگر زودتر برای ازدواج نمی‌جنبیدم، بعید نبود برای ابد روی دست پدر بمانم.

کتابچه اشعارم را برداشتم و در حالی‌که آن را داخل کیف دستیم می‌گذاشتم؛ پیشانی فروغ را بوسیدم.

ـ الهی دورت بگردم، تو که میدونی چقدر برام عزیزی! ولی من آدمش نیستم لال‌مونی بگیرم و بشینم تو مجلسی که فخرالزمان ترتیبشو داده! نه از خودش خوشم میاد، نه از اون فامیل ندیده و نشناختش!

زن بیچاره می‌دانست یکی به دو کردن با آدم غد و کله‌شقی مثل من چندان فایده‌ای ندارد و دستِ آخر کار خودم را خواهم کرد؛ برای همین از نه به فکش فشار آورد و نه به روان آشفته من!

یکی‌ دو سالی می‌شد به کافه نادری رفت‌وآمد می‌کردم. همیشه از دیدن اهالی شعر و ادب خوشحال می‌شدم و بحث با آن‌ها ذهنم را آرام می‌کرد. در حال صحبت با یکی از رفقای داستان‌پرداز و آماتورم بودم که پیشخدمت ارمنی جلو آمد و قهوه را روی میز گذاشت. یک آن سنگینی نگاهی را روی خودم احساس کردم و سرم را به سمت صاحب آن برگرداندم. مردی خوش‌پوش و بلندقامت که برخلاف اغلب مهمانان کافه تنها مشغول نوشیدن قهوه‌اش بود و انگار به هیچ‌کس اهمیتی نمی‌داد. تا توجه مرا به خودش دید؛ لبخند نیم‌بندی زد و سرش را اندکی خم کرد. چیزی در نگاه شوخش بود که به نظرم آشنا می‌آمد اما می‌دانستم که نباید به هر تازه از راه رسیده‌ای میدان دهم و در نتیجه بی‌توجه به رفتارش، مشغول حرف و سخن با معاشرینم شدم. بعد هم وقتی داشتم از کافه نادری خارج می‌شدم بین میهمان‌ها ندیدمش! با خودم خیال کردم رهگذری بوده و بی‌هدف به آنجا آمده و زود ترک مکان کرده! اما وقتی چند بار دیگر هم، همان جا در نقطه دنج کنار پنجره، و بدون هیچ مصاحب و معاشری در حال نوشیدن قهوه و نگاهی که انگار از روی من برداشته نمی‌شد دیدمش حس کردم رفتارش نمی‌تواند بی‌دلیل باشد. باید برای نگاه‌های گاه‌و‌بیگاهش توضیح می‌داد و دلیل می‌آورد.

ـ سلام جناب! می‌تونم کمی وقتتون رو بگیرم؟ گرچه فکر می‌کنم شما وقت اضافی زیاد دارید!

بی‌صدا نگاهم کرد و لبخند زد.

ـ خوشحالم میشم هم‌صحبت بانوی وجیهه‌ای مثل شما باشم. حتی اگر من رو فرد عاطل و معطلی بدونید.

بلند شد و صندلی مقابلش را برایم بیرون کشید تا بنشینم. ناخودآگاه از حرفی که زده بودم پشیمان شدم. حداقل باید حرمت یک در میان تارهای سپیدی را که بین موهای سیاهش خودنمایی می‌کرد؛ نگه می‌داشتم.

ـ منو ببخشید. قصد ناراحت کردنتون رو نداشتم. ولی...

ـ چرا اتفاقا دقیقا قصد داشتید خاطرم رو مکدر کنید ولی...

ـ ولی چی؟

ـ ولی من از شما به دل نمی‌گیرم.

از حرف‌ها و سکناتش سر در نمی‌آوردم. من جلوی نگاه آن همه آدم با توپ پر و عصبانی سراغش رفته بودم تا تحقیر و بازخواستش کنم. آن‌وقت او با آرامش و طمأنینه جوابم را می‌داد. باز دوباره لبخند زد و به صورتم خیره شد.

ـ الان دارین فکر می‌کنین من چرا باید هر هفته سر یک ساعت خاص برای دیدنتون به کافه نادری بیام؟ شاید یه بیمار روانیم یا حتی یه بیکاره که هیچ هدفی جز وقت‌گذرونی نداره! اما دقیقا دارید اشتباه می‌کنید.

حرف‌هایش انقدر برایم عجیب بود که دهانم بسته و مهر و موم شده بود و گوش‌هایم باز به شنیدن آنچه می‌گفت.

ـ شاید از خودتو پرسیده باشید توی کافه نادری که عموما محل ملاقات اهالی ادبه، یکی مثل من بدون مصاحب و معاشر یا حتی بدون روزنامه یا کتابچه‌ای که مجوزش برای ورود به بحث و جدل باشه؛ چی کار داره؟ ولی جوابش پیش خودتونه! وقتی از قرار و وعده‌ای که از پیش گذاشته شده فرار می‌کنید بعید نیست خواستگار برای بهتر دیدن و بیشتر شناختنتون راهی پاتوقتون بشه!

متوجه منظورش نمی‌شدم و او این را به خوبی از صورتم می‌خواند.

ـ من همون فامیل ندیده و نشناخته فخرالزمان، نامادریتون هستم که چند نوبه پیش از قرار خواستگاریش به اینجا پناهنده شدین. عمه‌جان گفته بود بعیده توی خونه موندگار بشید و به رسم همیشه می‌تونم در این نقطه از شهر پیداتون کنم. منم دیگه برای حضور در اون مراسم به خودم زحمت ندادم و یک‌راست به این کنج دنج خزیدم که ببینمتون.

تازه ماجرا را فهمیده بودم. اینکه یک‌باره مراسم خواستگاری آن روز به‌ هم خورده و دیگر اقوام فخری پاپی برپایی خواستگاری مجدد نشده بودند؛ برای خودم هم جای سؤال داشت! و حالا جوابش را به عینه مقابل خود می‌دیدم‌. سیاوش خود دست‌به‌کار شده و آمده بود همسر پیشنهادی عمه‌اش را از نزدیک برانداز کند. همان فامیل ندیده و نشناخته‌ای که از دیدارش پرهیز کرده و گریخته بودم! خوب که فکر می‌کردم در این چندوقت هیچ رفتار نسنجیده و منفوری از او ندیده بودم. نه برخلاف اغلب امروزیها استعمال دخانیات را نشانه تجدد می‌دانست! نه بدلباس و نامرتب بود. چند باری دیده بودم سخاوتمندانه به پیشخدمت انعام می‌دهد و این نشان سخاوتی بود که داشت. حالا هم بدون هیچ زیاده‌گویی و یا دروغ، همه حقیقت را بدون هیچ کم‌و‌کسری برایم بازگو کرده بود. تنها بدیش ارتباط خونی با فخری بود که نمی‌توانستم تحملش کنم. همین را هم صادقانه رودررویش گفتم و پاسخش را مبنی بر اینکه هیچ شباهتی به لحاظ منش و روش با عمه‌اش ندارد شنیدم و قانع شدم. سیاوش برایم از کاروبارش گفت و اینکه نیمی از عمرش را در سفر گذرانده است. تاجر فرش بود و نمی‌توانست زیاد در پایتخت بماند. مجبور بود به شهرهای دیگر یا حتی کشورهای همسایه سفر کند! رفت‌وآمدهایمان چند وقتی طول کشید و آخر رسید به ازدواج! تنها شرطم برای وصلت با او این بود که همیشه هم‌سفرش باشم و سیاوش بدون توجه به مخالفت اکید پدرم آن را پذیرفت.

کمتر از یک‌سال از ازدواجمان می‌گذشت که فهمیدم چیزی نمانده مادر شوم. اطباء برایم ماندن در پایتخت و پرهیز از سفر را تجویز کردند و من با خواست آن‌ها و همچنین شوهرم مخالفت کردم. حتی تهدیدش کردم که اگر من را بگذارد و برود شرط ازدواجمان را زیر پا گذاشته است و باید عواقبش را بپذیرد. و این یعنی باز هم‌سفرش شدم و دست آخر در یک زایمان بی‌موقع به‌خاطر ضعف جسمی و عدم استراحت کافی، زندگی خود و فرزندم را دودستی تقدیم مرگ کردم.

حالا جسمم در گور خفته بود و روحم به تماشای او نشسته بود که دنیایی زخم زبان را به‌خاطر من تحمل کرده بود؛ دلم می‌خواست دست پیش برم و لباس خاک‌آلودش را بتکانم اما توانش را نداشتم. نگاهم روی چهره رنگ پریده‌اش می‌چرخید که حس کردم شانه‌هایش می‌لرزند. لرزشی که به قلب درمانده‌ام سرایت کرد و تبدیل به یک آرزو شد، آرزوی زمانی برای زندگی، برای جبران.

یک‌دفعه صدای ساعت در گوشم پیچید و سرم را از روی کتاب برداشتم. باورم نمی‌شد تمام مدت شب تا صبح را زیر نور چراغ مطالعه و پشت میز تحریرم به خواب رفته باشم. مادر از بیرون اتاق صدایم می‌کرد و معلوم بود حسابی عصبانیست!

ـ مریم پاشو دیگه تنبل! خواب بسه! پاشو نون تازه گرفتم بیا بخور الان کلاس آنلاینت شروع می‌شه!

انگار ویندوز مغزم تازه بالا آمده بود و به زمان و مکان واقعی پی بردم! من اینجا بودم. در آستانه ورود به قرن پانزدهم هجری شمسی و در ایام کرونایی روزگار! نگاهی به کتاب زیر دستم انداختم. من هنوز زمانی برای زندگی داشتم که باید از آن درست استفاده می‌کردم.