این قسمت: برگشت به خانه پدری

فاطمه ابراهیمی

بین مهمان‌های خوابیده ارباب، شهادت می‌دهیم که خونش در بهشت جاوید جا گرفت و برای آن سقف آسمان‌ها لرزید. اشک آسمان‌ها و زمین‌های هفت‌گانه و آن‌چه که مابین و درون آن‌ها بود، تبدیل به سیلاب شد.

مامان و خاله‌ها می‌روند برای زیارت. شب از نیمه گذشته ‌است. کمردرد همراه با خواب امانم را بریده‌اند. حدود 21ساعت است که بدون هیچ استراحتی در تکاپو بوده‌ام. پاهایم با التماس سرپامانده‌اند و بازهم مجبورم ایستاده نگه‌شان دارم. عمه را دم ورودی حرم گم کردیم و حالا یک ساعتی‌ست که مثل پنکه کله‎ام می‌چرخد بین زائرها شاید بتوانم پیدایش کنم. تنها لطفم به ستون‌فقراتم راه‌ رفتن است. توی همین رفت‌و‌آمدها روسری سورمه‌ای عمه را بین زائران خوابیده می‌بینم. مشغول نماز است. مغزم یادآوری می‎کند برای خوشحالی زود است؛ باید منتظر مامان وخاله‌ها بمانم و بعد از‌آن بروم دنبال مریم. کمی بعد چشمم به جمال‌شان منور می‌شود و کمرم به زمین سلامی کوتاه می‌دهد. ساعت دو است که ازشان خداحافظی می‌کنم.

گیج‌ومنگ خودم را می‌‎رسانم کنار مریم. صدایش می‌زنم، توی خواب خوش «هوم» کوتاهی می‌گوید. دراز‌ می‌کشم. مغزم به عصب‌های پلکم دستور می‌دهند «بسته شوید» پلک سنگینم را به‌زور باز می‌کنم و منگ می‌گویم می‌خواهیم برویم حرم.

مرضیه‌سادات با صدایم نیم‌خیز می‌شود. مغزم انگار که مطمئن شده ‌باشد، مقاومتم را پس می‌زند و خواب می‎بلعدم.

سلام نماز را که می‌دهم، سرم مشتاقانه خیز برمی‌دارد روی صندل‌هایم. باوعده یک خواب طولانی چشمانم را می‌بندم که با سروصداهای توی حسینیه، عزا می‌گیرم.

خانم‌های کناری‌مان می‌گویند: «حسینیه تا نماز ظهر برای نظافت تعطیل است.» مرضیه‌سادات و مریم هم می‌رسند. سروکله‌زدن‌مان با بانی‌حسینیه نتیجه خوبی ندارد. مرضیه‌سادات و همسرش می‌روند توی حرم بخوابند، من و مریم اما هفت صبح، کوله‌ها را می‌گذاریم روی کالسکه و می‌رویم. کجا؟ بازگشت ما در مشهد و کربلا به سوی اسدی است.

کاروان مامان به ایران برمی‌گردند. ازشان خداحافظی می‌کنم و می‌روم سمت در. آقای ‌اسدی جلوی راهم را می‌گیرد ومی‌پرسد برای بعد از پیاده‌روی جایی داریم؟! «نه‌» را که می‌شنود تعارف می‌کند:

ـ بیایید همین‌جا، همین‌جا براتون جا نگه‌ می‌دارم.

پیشنهادش را روی هوا می‌قاپم و صدایی از درونم می‌گوید: «تو هنوز آدم نشده‌ای.»

***

آقاموسی رفته ‌بود دنبال ون برای کاظمین ـ سامرا ولی دست‌خالی برگشته بود. راننده‌ها قیمت‌ را بالا برده بودند. به مرضیه می‌گویم می‌روم ون پیدا کنم. قیمت‌ها همگی بالاست. بالأخره نزدیک‌های حرم با راننده‌ جوانی توافق می‌کنم تا با 200تومان ما را ببرد به کاظمین، سیدمحمد، سامرا و برگشتنی بیاوردمان نجف.

مرضیه را خبر می‌کنم تا آماده شود؛ اما آقاموسی رفته ‌است حرم. مسافرانی بعد از شنیدن این قیمت استثنائی منتظر ایستاده‌اند تا جای ما را بگیرند. آقاموسی تلفنش را جواب نمی‌دهد. راننده‌جوان فشار می‌آورد. مرضیه‌سادات می‌گوید ما برویم. باز هم شماره می‌گیرم و بی‌جواب. تنها گذاشتن و دل‎‌کندن از رفیق قدیمی اربعینی‌ام سخت است اما به‌خاطر مریم که زیارت‌ اولی‎ست قبول‌ می‎کنم.

***

می‌دویم سمت حرم. وسط زیارت‌نامه خواندن یادمان آمد که گفته‌اند یک‌ ساعت بعد ‌از نماز برگردید سر قرار. ما در کاظمین و سیدمحمد با تأخیر کوتاه رسیده ‌بودیم و هربار راننده اعتراض کرده ‌بود.

از بین جمعیت لایی‌می‌کشیم. سامرا شلوغ‌تر از همه سال‌هایی‌ست که آمده‌ام و این دلم را گرم می‌کند. این‌جا همیشه برایم حس عجیبی دارد. احساسی شبیه برگشتن به خانه پدری و نظارت بابای مهربان‌مان روی رسیدگی به مهمان‌هایش. از این فکر ذوق می‌کنم و توی همان شلنگ‌وتخته‌‌ انداختن‌هایم، سلام می‌دهم به صاحب‌خانه، امام‌مهدی‌علیه‌السلام.

مثل عرب‌ها دست راستم‌ را بالا می‌گیرم و سرم را به نشانه احترام خم می‌کنم. امسال سهمم در همین حد است. راضی‌ام؛ خوب می‌دانم که این هم به برکت مریم است.

سرقرار هیچ‌کس نیست. کم‌کم دلشوره هم همراه گرسنگی و خواب چنگ می‌کشد به دلم که جوان سپاهی همسفرمان، می‌رسد. توی ون همه نوع آدمی، هست. خانمی تهرانی، فارغ از هیاهوی رسانه‌ای که درباره ناامنی سامرا و کاظمین راه‌ افتاده؛ تنهایی پا به سفر گذاشته‌است. جذاب‌تر از همه برای‌ما، مردی‌ست هیکلی که سبیل‌های چخماقی‌اش به بناگوش رسیده و حتی مدل نشستن و خوابیدنش روی صندلی، قلدرمآبانه است.

همه آمده‌اند جز خانمی تبریزی. همسرش ما را راهی گاراژ می‌کند و خودش می‌رود دنبال خانمش. با مریم مشغول حرف زدنیم که چشم جفت‌مان روی منظره‌ روبرو می‌ماند. مات‌مان برده. جوان شیرازی همسفرمان وسط خیابان شلوارکردی‌اش را پایین‌می‌کشد. با دیدن زیرشلواری‌اش، تعجب‌مان به پق‌خنده تبدیل ‌می‌شود. موقع پیاده‌شدن از ون، نظامی هراسان دویده‌ بود طرف‌مان و با اشاره به شلوار همین جوان، عصبی تکرار می‌کرد«مکروه، مکروه». مرد روی شلوار چریکی جوان که شبیه فرم‌شان بود، حساس شده‌ بود. آخرسر همسفرمان ‌مجبور شده ‌بود شلوارکردی قرض بگیرد و از روی شلوار بپوشد. حالا تا چشم نظامی‌ها را دور دیده بود می‌خواست خودش را از آن تیپ خفن نجات‌ بدهد.

***

درمیدان خارج از شهر ایستاده‌ام. سرباز حشدالشعبی به طرفم می‌آید و می‌گوید اگر گم‌شده‌ام کمکم کند. دلم می‌خواهد بگویم، اگر ساعت ده‌شب، بدون ترس اینجا ایستاده‌ام، بخاطر حضور ‌آن‌هاست اما‌ کلمات را کم دارم. فقط تشکر می‌کنم. شماره تلفن را دوباره می‌گیرم. آدرس میدان را تندتند برای آقای پشت خط تکرار‌ می‌کنم. هم‌وطن ترک‌مان دست ‌از پا درازتر برگشته ‌بود. راننده دبه کرده ‌بود یا حرکت و یا افزایش کرایه که تماس این آقا نجات‌مان داد. بعدا فهمیدم گروهی از هم‌وطن‌های اهوازی‌مان بودند که منطقه را می‌شناختند و گم‌شده‌ها را به همسفرهایشان می‌رساندند.

نزدیک‌های نجفیم و راننده هنوز برای آن تأخیر غر می‌زند. همسفری صدایش می‌زند و می‌گوید:

ـ ماجد ایشالله بیای دم در بهشت رات ندن.

ماجد می‌پرسد:

ـ چی؟

جوان با اشاره می‌فهماندش بگو ان‌شاءالله. دودست بالارفته ماجد و «ان‌شاءالله» غلیظش خنده به لب‌مان می‌آورد.

***

از قیافه سؤالی مریم خنده‌ام گرفته‌است. متعجب توی سیاهی شب، خانه‌های کوچک و بزرگ بالای قبرها را دید‌ می‌زند. قدیمی‌های شهر ما باوردارند نباید شب‌ها از نخلستان و قبرستان عبور کرد. از آن داستان‌هایی مخوف فوق‌هالیوودی هم تعریف می‌کنند که همگی به بستگان دست‌چندم‌شان می‌رسد. عمدا به مریم می‌گویم:

ـ خونه‌هایی که می‌بینی، سرداب قبرهای وادی‌السلامه.

دقیق‌تر نگاه می‌کند:

ـ وای اگه مامانم بفهمه کجا آوردیم.

***

صبح زود می‌رسیم کوفه. قرارمان با مرضیه‌سادات توی سهله‌ است اما خستگی اجازه راه ‌رفتن نمی‌دهد. می‌روم سمت حسینیه‌ای نزدیک مسجد کوفه که مرضیه هم آدرسش را می‌داند.

بانی جوان حسینیه ما را راهنمایی می‌کند به طبقه بالا و خودش با جاروبرقی هلک‌وهلک دنبال‌مان می‌آید. فقط یک خانم ایرانی توی حسینیه است. خوش‌حالم که می‌شود راحت خوابید. بانی‌جوان به خانم غر می‌زند از کثیف‌کردن ایرانی‌ها. جارو را از دست خانم می‌گیرم و می‌کشم روی فرش‌های سبز حسینیه.

سرم درحال ترکیدن است اما توی این سروصدا نمی‌توانم بخوابم. خانمی که ابتدای ورود دیده بودیم، برای هم‌وطن‌های ساده سیستانی‌مان منبر دروغ رفته‎‌ است. از شفا گرفتن خودش توسط حضرت‌عباس تا سنگ‌شدن هرکس که با او دشمن است، دروغ می‌بافد. قضیه جایی وحشتناک می‌شود که روایت هم جعل‌می‌کند. زن روایت‌می‌کند در زمان رسول‌الله خانمی برای رفع مشکلش به پیامبر مراجعه‌کرد و رسول‌الله به او سفارش کرد هر روز صبح زیارت‌ عاشورا بخواند. ملت هم همین طور الکی در تأیید حرف‌هایش سرتکان می‌دهند بی‌آن‌که فکرکنند در زمان پیامبر زیارت‌عاشورا کجا بود؟ در ختم جلسه‌اش پا را فراتر می‌گذارد و اعلام می‌کند هرکس مشکلی دارد بیاید تا برایش دعا بنویسد. کفرم درآمده ‌است.

تلفن مریم را برمی‌دارم و پیام‌ها را چک می‌کنم. آدرس را برای مرضیه‌سادات فرستاده‌بودم اما جوابی نداده‌ است. بعدازظهراست که پیام مرضیه سادات برق از سرم می‌پراند. بی‌اراده راه اشک باز می‌شود. به‌خاطر مشکلی که پیدا کرده‌اند درحال برگشتن به مرز است. تصور پیاده‌روی بدون هم‌قدم همیشگی‌ام، ترس دارد.

***

بامریم توی مسجدکوفه نشسته‌ایم. مرضیه‌سادات احتمالا الان به مرز رسیده‌ است، شاید هم رد شده‌ باشد. غصه‌دار حدیث‌کسا را باز‌می‌کنم برای برگشتن مرضیه. روی «ماذکر خبرنا...» می‌ایستم. با تأکید بیشتری می‌خوانم. انگار می‌خواهم به پیامبر یادآوری‌کنم حرفش را. حدیث تمام نشده پیامبر مهربانی مهر تأیید را می‌زند. مرضیه پیام‌داده که در حال برگشتن به کوفه ‌است.

***

بالأخره وعده موعود می‌رسد و پیاده‌روی را شروع می‌کنیم. در سیاهی شب نخلستان بی‌صدا به‌جلو می‌رویم. مرضیه‌سادات رسیده؛ اما هیچ‌کدام‌مان هنوز نتوانسته‌ایم از آن شوک بیرون بیاییم. سنگینی سکوت‌ بین‌مان را مریم می‌شکند:

ـ هیچ‌وقت به مامانم نگو نصف شب از قبرستون و نخلستون ردم کردی.

ده‌شب می‌رسیم به اولین خانه مسیر. جا نیست. راهنمایی‌مان می‌کنند به پشت‌بام. صاحب‌خانه را از قبل می‌شناسیم. این خانه را فقط برای پذیرایی از زائرها ساخته است. دو پتو را بین سه‌نفرمان تقسیم می‌کنیم. با لالایی حرکت آرام فرات و جیرجیرک‌ها، می‌خوابیم. صبح با صدای گرفته مرضیه سادات از خواب بیدار می‌شویم. سرماخورده‌است؛ بماند که مقصر من بوده‌ام.

قبل ازظهر به حسینیه‌ای بسیاربزرگی می‌رسیم. نوساز و تمیز است. از اولین‌ مهمان‌های حسینیه هستیم. به محض ورود دو دختربچه و یک پسربچه می‌دوند و برای‌مان پتو و تشک می‌آورند. همگی نو و کاور کشیده.

سرظهر تمام حسنیه پر می‌شود. هرچه چشم می‌گردانم تا خادم دیگری پیداکنم، جز همین سه کودک کس دیگری را نمی‌بینم.

توی این مسیر عجایب زیاد است. بین هر دو گروه زائر و موکب‌دار. بانی‌های کوچک این حسینیه هم جزئی از این خیل عظیم عجایب هستند که سوی حسین‌‌علیه‌السلام کشیده می‌شوند.

توی مسیر خانم ایرانی می‌بینیم که مادر پیر از کارافتاده‌اش را گذاشته‌است روی ویلچر. از احوال مادر می‌شود فهمید که برای بلندشدن و نشستن کمک نیاز دارد. زن حتی برای ویلچرش جای پا درازکردن ساخته و مدام در حال تروخشک کردن مادرش است تا شبیه ابراهیم‌مجاب امانتش را رو به ضریح ارباب زمین بگذارد.

در خیل عظیم کودکانی که پذیرایی می‌کنند، پسربچه سه‌چهارساله‌‌ای می‌بینیم که اسباب‌بازی‌اش شده یک کف‌گیر به اندازه قد خودش. خوراکی که به طرفش می‌گیریم را محل نمی‌دهد، عشق می‌کند با همان کف‌گیرش.

شب دوم برای استراحتی کوتاه می‌رویم سراغ موکبی. دور میزی می‌نشینیم که مردی با بشقاب و هندوانه می‌‌آید. برای همه‌مان هندوانه قاچ می‌کند و کمی بعد با غذا می‌رسد. بااحترام زیادی غذا را برای‌مان سرو می‌کنند. هم تعجب‌کرده‌ایم و هم ترسیده‌ایم مبادا با این وضع ریال اشتباها وارد رستوران شده ‌‌باشیم. خدمت‌گزاری خاضعانه مرد به زائران را دنبال می‌کنم، اشتباه نکرده‌ایم، واقعا موکب است.

روز آخر از مرضیه جدا می‌شویم. ۲۸کیلومتر از مسیر مانده و اگر نتوانیم امروز تمام کنیم، فردا وسط روز می‌رسیم و به شلوغی می‌خوریم.

ساعت یازده شب است. سلانه‌سلانه خودمان را از روی پلی که حالا محل تردد زائران شده بالامی‌کشیم. بالای پل می‌ایستیم تا نفس تازه‌کنیم که برق طلایی گنبدوگلدسته‌ها توی قاب چشم‌مان می‌نشیند. همه‌ خستگی این ۱۵‌روز سفر دود می‌شود.

کربلا بهشت روی زمین است. تکه‌ای از خانه آدم‌ابوالبشر در بهشت. خدا این زمین را برای ما فرزندان آدم فرستاد تا هرساله قدم‌ به قدم خودمان را برسانیم به این خانه پدری.

پایان