یک پرواز بلند
صدیقه شاهسون
صدای نازک زنی که مسئول پیج فرودگاه است مدام از بلندگوهای گوشه و کنار فرودگاه شارل دو گل پاریس به گوش می‌رسد. چشم‌های کاترین از زُل زدن و مطالعه و تحقیق به صفحه تبلت به سوزش می‌افتد. نور آن مشتی خاک می‌شود و توی چشم‌هایش می‌ریزد. تبلت را خاموش می‌کند و در کیف چرمی که بندش را به شانه کشیده، می‌اندازد. چند تار موی مش زده‌اش را از روی پیشانی بلندش پس می‌زند و به آبشاری موهای لختی که روی شانه‌اش ریخته می‌سپارد. نخی از موها لای ناخن شکسته‌اش گیر می‌کند و حس بدی از ریختن خیالی گوشت تنش در اندامش می‌پیچاند.
ـ اَه... همش تقصر توست... آرژان زبون!
دستش را سمت جیب جلویی چمدانش دراز می‌کند تا سوهان را برای صاف کردن ناخن لاک‌زده بیرون بیاورد. حوصله این کار از احوال درونی‌اش خارج است. حتما ناخنش در درگیری لفظی که صبح با نامزدش داشت، درست زمانی که دستش را روی میز آرژان کوبید و با عصبانیت خبر از پایان این نامزدی را به او داده بود، به لبه میز گیر کرده است. در آن لحظه همه حواسش به شسکتن غرور خودش بود تا امنیت ناخن بلندش!
دیگر از دست همجنس‌بازی‌ها و درغگویی‌های او کلافه شده بود. روزی که با او قرار ازدواج گذاشت جز او گلادیاتوری دیگری را نمی‌دید که سوار بر اسب سفید رویاهایش پیش آمده و ارزش ازدواج کردن با او را پیدا کرده باشد. اکنون بعد از دو سال به این نتیجه رسیده بود که احمقانه‌ترین تصمیم زندگی‌اش همان اعتماد به آرژان بود. از صبح سعی می‌کرد همه حواسش به سوژه‌ای باشد که این روزها افکار خیلی از آزاداندیشان را به خودش مشغول کرده. از مدت‌ها پیش دنبال فرصتی می‌گشت تا با او، مرد اول مقاومت لبنان مصاحبه‌ای داشته باشد. از وقتی زینب دوست دانشجوی بیروتی به او زنگ زده و گفته بود شرایط را برای مصاحبه فراهم کرده دل در دل کاترین نبود. هماهنگی‌های لازم را با هفته نامه‌ای که چند سالی می‌شد برایش صفحه پر می‌کرد انجام داده و بلیط خریده بود.
ظهر به خانه رفته تا درباره هر دو تصمیمش با مامی و پاپا صحبت کند و آن‌ها را در جریان قرار بدهد؛ یکی موضوع جدایی با آرژان و دیگری رفتن به بیروت. اما وقتی پایش به پذیرایی مجلل خانه رسید از دیدن رنگ پریده پاپا که بعد از یک مشاجره همیشگی با مامی باز هم الکل مصرف کرده و روی کاناپه ولو شده بود از مطرح کردن هر دو موضوع پشیمان شد.
وقتی به فرودگاه رسید برای مامی پیغامی مبنی بر مسافرتش فرستاده بود اما او با بی‌خیالی تمام فقط استیکر بای‌بای برایش فرستاده و گفته بود در دوره کلاس رقص و باله ملی ماری در سالن کنسرت لودم مورد تشویق بیش از پیش حاضرین قرار گرفته است.
کاترین با خواندن پیام نه تنها احساس هیجان بلکه احساس شرمی ناخودآگاه از این موضوع داشت. برایش کش آمدن با اندام باریک و تن نازی و حرکات موزون جلوی چشمان هرزه و مستی که به سالن کنسرت لودوم آمده بود، بی معنی به نظر می‌رسید و لذتی نداشت. دیگر حالش از شنیدن مشاجره‌های طولانی مدت مامی و پاپا که سر کوچک‌ترین موضوع به درازا می‌انجامید و از شنیدن دروغ‌های هر روزه‌ای که از دهان رسانه‌ها و آرژان می‌شنید، به هم می‌ریخت. دنبال جایی برای تنفس هوایی تازه می‌گشت. این اواخر پنهانی زندگی‌نامه اسطوره‌های کشورهای دیگر را می‌خواند. دنبال ژنرال‌هایی که نه برای نشان دادن خود بلکه برای آزادی بشریت و روح پاک انسانی می‌جنگیدند. در این میان به چند ضلعی‌هایی مثل ژنرال سیدحسن‌نصرالله... ژنرال‌خامنه‌ای... ژنرال‌سلیمانی و دیگران رسیده بود. بی توجه به سلیقه مخاطبان هفته‌نامه که به خوراک‌های جعلی رسانه‌های اروپایی عادت کرده بودند، دنبال چیز دیگری بود تا آقای موریس سردبیر مجله را راضی کند مجوزهای لازم را برای رفتن به بیروت به او بدهد.
هنوز سر انگشتان باریک کاترین برای آوردن سوهان به سگک زیپ جیب چمدان نرسیده که از این کار منصرف می‌شود. سرش به بادکنکی می‌ماند که با سؤال‌های بی جواب گوناگون باد می‌کند و رو به ترکیدن می‌گذارد. نفس بلندی بیرون می‌دهد. یکی دو ساعتی تا نیمه شب باقی مانده است. چشم‌هایش را روی هم می‌فشرد؛ بلکه در فرصت قبل از پروازش به سمت بیروت، کمی چرتش ببرد و از سوزش چشم‌هایش کاسته شود. خودش را تا جایی که می‌تواند در صندلی پلاستیکی و فنری که رویش نشسته فرو می‌کند. هر چه بیشتر تمرکز می‌کند فکر و خیال‌های گوناگون مثل سرمایی که از نوک انگشتان پاهایش بالا می‌رود مغزش را هم می‌بلعد. دیگر کم مانده تا آرام‌آرام چون سنگی در مرداب خواب فرو برود که تنه زمخت و بزرگی را کنارش احساس می‌کند. خیال می‌کند باز هم دچار کابوس‌های هر شبی شده است. لای چشم‌هایش را با اکراه باز می‌کند. کابوس به واقعیت تبدیل می‌شود. تنه‌ای بزرگ با استخوان‌بندی محکم و ماهیچه‌های برآمده مرد سیاه‌پوستی را کنارش می‌بیند که چشم‌های ریزش را به او دوخته است. موهای وز و فر کوتاهی روی سرش را پوشانده و ریش پرفسوری که به زحمت با تکه‌ای نخ آن‌ها را زیر چانه بسته است صورت زشتی برایش ساخته.
مرد تبسمی به لب‌های کلفت و قیطانی‌اش می‌راند. با بیدار شدن کاترین خودمانی‌تر می‌شود دسشتش را پشت گردن دختر جوان می‌اندازد. گوشی‌اش را با دست دیگر برای گرفتن عکسی با او تنظیم می‌کند.
ـ من یه بوکسور معروفم... حتما عکس‌های من رو زیاد دیدی... همه دوست دارن با من عکس بگیرن... ولی من به خودم اجازه دادم کنار شما بشینم یه عکس بگیرم. من از صورت بور و موهای طلایی شما خوشم اومده... لطفا به دوربین نگاه کن و لبخند بزن می‌خوام این عکس رو تو صفحه‌ام بذارم.
کاترین از رفتار مرد چندشش می‌شود. هر چه او خودش را به کاترین نزدیک می‌کند بوی عرق تنش و سیگاری که تازه خاموش کرده بیشتر از شامه کاترین بالا می‌رود و او را به تهوع می‌اندازد. تا می‌آید به خودش بجنبد و کنار بکشد مرد بوکسور عکسش را کنار او ثبت کرده است. کاترین کیفش را به شانه می‌کشد. دسته چمدان را می‌گیرد و بدون این که به اسم بوکسور معروفی که ادعایش را دارد فکر کند به سرعت از صندلی‌ها دور می‌شود و از زیر نگاه هیز مرد درمی‌رود.
ـ ببخشید من پروازم داره دیر می‌شه... دیگه باید برم!
مرد بوکسور دوست سفیدپوستش را که کناری ایستاده صدا می‌کند و با خنده می‌گوید: «مایک بیا ببین... جوری فرار می‌کنه انگار می‌ترسه سیاهی من بهش سرایت کنه!»
کاترین همان‌طور که از میان عابران در سالن فرودگاه می‌گذرد و مواظب است چمدانش به پای آن‌ها گیر نکند با خودش حرف می‌زند.
ـ تقصیری نداری این‌طور برداشت کنی... از بس تو فرانسه و کشورهای اروپایی رنگین‌پوست‌ها رو تحقیر کردن... تو ذهن پوک تو هم جا افتاده... حوصله و وقت بحث نداشتم والا با حرف حالیت می‌کردم من اعتقادی به این طرز تفکرها ندارم!
کاترین وقتی به خودش می‌آید جلوی باجه اطلاعات پرواز رسیده است. سرش را خم می‌کند و از هلال شیشه کیوسک از مرد روبرو می‌پرسد.
ـ چقد تا پرواز 811 به سمت بیروت مونده؟
مرد جوان با صورتی استخوانی و کشیده در حالی که تندتند برگه‌های پرواز را مهر می‌کند و چشمی به صفحه مانیتور پیش رو دارد می‌گوید: «این پرواز با تأخیر مواجه شده هنوز ساعت دقیق پرواز معلوم نیست؟ لطفا منتظر بمونید.»
کاترین از شنیدن این حرف بی‌تاب‌تر می‌شود. بی هیچ حرفی به عقب برمی‌گردد. معده‌اش به قاروقور می‌افتد. روده‌هایش سر جنگ با هم می‌گذارند. سالن شلوغ فرودگاه با مسافران و همه چراغ‌های روشن و صندلی‌ها و بُردهای بزرگ تبلیغاتی همه و همه دور سرش چرخ می‌زنند. برای لحظه‌ای تعادل کاترین به هم می‌خورد. سنگینی‌اش را به دسته بلند چمدان می‌سپارد. خودش را جمع و جور می‌کند. به سمت راست که تابلوی بزرگ کافه با خوراکی‌های رنگ و وارنگ برای رهگذران چشمک می‌زند، می‌رود. چاره‌ای ندارد؛ باید این تأخیر را مثل همه سؤال‌های بی جوابی که این اواخر روی ریل افکارش چون واگن‌های قطاری بی‌مقصد می‌چرخند، تحمل کند. از پیراشکی که سر ظهر در مسیر خریده و خورده چندین ساعت می‌گذرد. باید خودش را به کافه برساند و تجدید نیرو کند.
پرده پارچه‌ای ورودی را بالا می‌زند. فضایی دنج و شیک که گوشه محوطه بزرگ سالن فرودگاه تعبیه شده. صندلی‌هایی جمع و جور که با پارچه مخمل قرمز پوشیده شده‌اند. چشم می‌گرداند و گوشه‌ای خلوت با میزی خالی پیدا می‌کند. بدون جلب توجه به میز پناه می‌برد و اخم‌هایش را توی هم می‌کشد؛ شاید با این تدبیر جلوی مردهای مزاحمی که چون مگس دور برش نشسته‌اند را بگیرد. چمدانش را پشت صندلی به دیوار کاذب تکیه می‌دهد. کیفش را از شانه می‌گیرد و روی میز کوچک به ابعاد چهل در شصت می‌گذارد. می‌خواهد پالتوی پشمی قهوه‌ای رنگش را از تن بکند و ساعتی از زیر بار سنگینی‌اش در برود اما با دیدن چشمان ذره‌بینی که دور برش می‌لولند از این کار منصرف می‌شود. دود سیگارهایی که اطرافش روشن و خاموش و دم و باز دم می‌شود، کمی آزارش می‌دهد. تا گارسون سراغش بیاید تبلتش را بیرون می‌کشد و روشن می‌کند و یک بار دیگر سؤال‌هایی را که از مدت‌ها پیش برای پرسیدن از سید حسن نصرالله آماده کرده بازبینی کند.
1ـ خودتان را کاملا معرفی کنید و بگویید این اعتباری را که در میان مردم لبنان دارید چطور به دست آمده؟
2ـ به نظر شما زنان در جامعه اسلامی احساس امنیت و آرامش کافی را دارند؟
3ـ در کشورهای غربی می‌گویند نا آرامی‌های اخیر مثل بمب گذاری در مناطقی از شهرهای فرانسه یا سال‌های گذشته واقعه یازده سپتامبر کار مسلمانان بوده است آیا شما...
هنوز سؤال سوم را مرور نکرده است که اندام باریک و صورت کشیده گارسون لباس فرم پوشیده جلویش ظاهر می‌شود.
ـ به کافه پپلوق خوش آمدید؟... چی میل دارید براتون بیارم؟
کاترین کاغذ منو را از دست گارسون می‌گیرد. چشمش از روی انواع نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های مختلف رد می‌شود.
ـ یه نوشیدنی غیرالکلی با شیرینی برام بیارید... لطفا.
چشمان متعجب زن به دهان کاترین می‌ماند و بعد از مکثی کوتاه از او دور می‌شود.
کاترین دلیل تعجب او را حدس می‌زند. حتما گارسون انتظار داشته او هم چون اکثر مسافران اول دست روی نوشیدنی‌های الکل دار بگذارد تا یک دم نوش ساده! تقصیری هم ندارد او نمی‌داند که در این سال‌ها کاترین سمت هر روزنه‌ای رفته تا آرامش را آنجا بیابد.از سالن رقص و باله گرفته تا امتحان کردن انواع نوشیدنی‌ها و گشت و گذار در بهترین کافه‌ها رفتن به کاخ ورسای و کلیسای جامع نتردام؛ اما هیچ کدام آرامشی را که در معاشرت با زینب دوست بیروتی‌اش داشته، نیافته است.
دلش هوای زینب را می‌کند. دست توی کیفش می‌برد و روسری را که دوست بیروت‌‌نشینش همین یک ماه پیش با پست برایش فرستاده را بیرون می‌آورد. او این کادو را به همراه نامه‌ای برایش فرستاده و گفته بود تا برنامه مصاحبه با سید را ردیف کند او هم با این روسری تمرین کند تا روزی که قرار است با او مصاحبه داشته باشد سرش را با آن بپوشاند.
روسری یاسی رنگ با گل‌های ریز صورتی چشمش را نوازش می‌دهد. با باز شدن روسری انگار غنچه‌هایش باز می‌شوند و عطری خاص را به مشام می‌رسانند. زینب گفته بود این عطر گل محمدی است که به روسری زده است. چقدر این بو برای کاترین آرامش‌بخش است. روسری را بالا می‌برد و می‌خواهد آن را روی سرش بیاندازد که متوجه جا و آدم‌های دور برش می‌شود.
این اواخر در گوشه و کنار کشورش بمب‌گذاری‌های مشکوکی که منجر به برهم زدن آرامش فرانسوی‌ها شده بود را به مسلمانان نسبت می‌دادند و نوعی اسلام‌هراسی را مثل سم در فضای بهت‌آلود غیرمسلمانان منتشر می‌کردند. یادآوری این موضوع باعث می‌شود روسری را با احتیاط در کیفش قایم کند تا مبادا دردسری برای سفرش ایجاد شود. هر چه باشد خودش چند سال است که در رسانه‌ها کار می‌کند و برای مردم جامعه خوراک فکری تهیه می‌کند. دیگر از این وضع غبارآلود که جلوی دید و ذهنش را پوشانده متنفر است. دلش می‌خواهد سراغ رهبران درجه یک مسلمان برود با آن‌ها گفتگو کند. با مردم جامعه آن‌ها زندگی کند تا مسائل برایش روشن شوند.
ساعتی را در کافه می‌گذراند. در اینترنت باز هم درباره موضوعات مورد نظرش تحقیق می‌کند و نکته‌برداری می‌کند. دوباره چشمانش به سوزش می‌افتد. ستون فقراتش درد می‌گیرد. شقیقه‌هایش تیر می‌کشند. همین که می‌خواهد وسایلش را جمع و جور کند و به سالن برگردد؛ زنگ صفحه ایمو به صدا درمی‌آید و تصویر زینب گوشه مانیتور تبلت جان می‌گیرد. انگشت کاترین صفحه را لمس می‌کند و با این کارش در را برای ورود تصویر آنلاین او به صفحه باز می‌کند. هندزفری را توی گوشش می‌چپاند و با لبخند به استقبال زینب می‌رود.
ـ سلام زینب خوبی؟ من هنوز...
جمله‌اش کامل نشده که چهره گریان او و بغض توی صدایش احوال کاترین را دگرگون می‌کند.
ـ چی شده زینب... اتفاقی افتاده؟
زینب با صورتی گرد و سفید که در روسری سیاه رنگی قاب شده‌است مدام اشک‌هایش را به خورد دستمال می‌دهد. بریده بریده می‌گوید: «کاترین تو الان کجایی؟»
ـ هنوز تو فرودگاه هستم... با تأخیر در پروازم مواجه شدم؟
کاترین از ناراحت بودن زینب مطمئن می‌شود. ناخودآگاه فکرش سمت پدر مریض او می‌رود. نکند شیمی درمانی‌ها اثر معکوس داشته و پدرش فوت شده است، که او را این چنین به هم ریخته. کاترین سؤالی را که مثل پرندهای در سرش چرخ می‌زند به زبان می‌آورد:
ـ برای پدرت اتفاقی افتاده زینب؟
زینب دوباره اشک‌هایی را که از چشمه چشم‌هایش جوشیده پاک می‌کند.
ـ کاترین بعید می‌دونم امشب پروازی به سمت کشورهای مسلمان‌نشین صورت بگیره!
این حرف او، آب سردی می‌شود و روی سر کاترین می‌ریزد. گیرنده هندزفری را به لب‌هایش می‌چسباند.
ـ چرا گنگ حرف می‌زنی زینب... دقیق بگو چی شده؟... چرا باید پرواز لغو بشه؟
ـ یک ساعت پیش ژنرال سلیمانی رو در عراق ترور کردن... اونم به دستور شخص ترامپ!
جمله در ذهن کاترین هجی می‌شود. در تحقیقات اخیرش دستش آمده بوده که ژنرال سلیمانی دوست صمیمی کشورهای مسلمان‌نشینی چون لبنان عراق و سوریه و یمن بوده است و در این سال‌ها با تکفیری و داعش که امنیت جوامع بشری را بر هم زده‌اند مباره می‌کند. از طرفی می‌داند که با سید حسن‌نصرالله مثل برادر هستند. اگر این خبر صحت داشته باشد تمام معادلات و برنامه‌ریزی‌های کاترین به هم می‌ریزد. حال او به کسی می‌ماند که ساعت‌ها با مشقت فراوان خشت‌های دومینویی را چیده باشد و درست در لحظه آخر یک اشتباه همه آن‌ها را فرو بریزد و لذت دیدین زحماتش را در کامش زهر کند.
ـ زینب تو از صحت خبر مطمئن هستی؟
ـ کاترین می‌تونی با یک دکمه از همه جای دنیا و درست بودن خبر مطمئن بشی... کاترین من فعلا حوصله‌ای برای حرف زدن ندارم منو ببخش... خواستم بهت بگم تا بدونی و الکی توی فردگاه معطل نشی. فکر نکنم فعلا پروازی به این کشور و دیگر کشورهایی که بیشترین درصد مسلمانان رو در خودش داره صورت بپذیره! از طرفی سید دوست صمیمی خودش رو از دست داده و خود به خود مصاحبه لغو می‌شه!
کاترین بدون هیچ حرفی به صفحه تبلت زل می‌زند.
ـ کاترین مواظب خودت باش... با کمک خدا در فرصتی دیگه این برنامه رو هماهنگ می‌کنیم... فعلا بای.
چند ثانیه از قطع شدن تصویر می‌گذرد. کاترین روی صندلی شل می‌شود. حوصله برگشتن به خانه و جامعه اطرافش را ندارد. به حجم سؤالات توی ذهنش اضافه می‌شود. هزاران چرایی دیگر چون وزنه به روحش می‌آویزد. از جا کنده می‌شود. حسابش را به گارسون پرداخت می‌کند و مستاصل از کافه بیرون می‌زند. دوباره سمت باجه پرواز می‌رود. با صدایی آرام می‌پرسد: «پرواز بیروت ساعت چند اعلام می‌شود؟» مرد پشت باجه با نگرانی که توی چشم‌هایش ریخته و سعی می‌کند خودش را خونسرد نشان بدهد می‌گوید: «به دلیل نقص فنی این پرواز فلا لغو شده است... از بلندگوها اعلام شد مگر متوجه نشدید؟» کاترین با نفرت از باجه دور می‌شود. تپش‌های قبلش بیشتر می‌شود. دستش را توی کیف روی شانه‌اش می‌برد. روسری را چنگ می‌زند. احساس می‌کند روحش به یک پرواز بلند نیاز دارد تا دیدش را نسبت به دنیا و جهان پس از مرگ روشن‌تر کند.