نون به نرخ خدا

فاطمه الیاسی

لبه‌ کت مشکی‌ام را برای هزارمین بار صاف می‌کنم. پای چپم را جلو می‌گذارم و بعد مثل اینکه خطایی کرده باشم، سریع پس می‌کشم. برمی‌گردم به سمت محوطه و زیر لب می‌گویم:

ـ من رو چه به این حرفا؟ بابام آدم‌فروش بود یا مادر خدا بیامرزم؟

گربه پشمالوی سیاهی درست از زیر پایم رد می‌شود. من سرش داد می‌زنم و او هم گویی می‌فهمد که میوی کشداری تحویلم می‌دهد. پایم را بلند می‌کنم که با لگد جوابش را بدهم. قیافه زهره با آن پیشبند و ملاقه توی دستش جلوی چشمم ظاهر می‌شود:

ـ حیوون خدا رو اذیت نکن وحیدخان!

پایم را پایین می‌آورم و لبخند کج و کوله‌ای صورتم را می‌پوشاند. نمی‌دانم ننه خدا بیامرز هم برای ما زن گرفته یا ملکه امر و نهی. اصلا به‌خاطر همین ملکه بود که بنده از صبح یک لنگه پا ایستاده‌ام اینجا. نه راه پس برایم گذاشته نه پایی دارم که راه پیش رویم را بروم. از وقتی فهمید آن باقری پدر سوخته چه به سرم آورده، جفت پایش را کرد توی یک کفش که باید بروی گزارش کارش را بدهی.

هرچه برایش از بدبختی باقری گفتم و روضه خواندم، فایده نداشت. مرغش یک پا داشت. شام نخورده از سر میز بلند شد و همان طور که انگشت اشاره‌اش را توی هوا برای من تکان می‌داد، گفت:

ـ فردا میری اداره سیر تا پیاز ماجرا رو برا مسئول گزینش توضیح میدی!

اولش زیر بار نرفتم. سینه‌ام را جلو دادم و با صدایی که تو گلو انداخته بودم بهش گفتم:

ـ تو خونیه ما هیچ‌کس آدم نمی‌رفوشه.

و از لحن داش مشدی‌ام به خنده افتادم. زهره اما شده بود برج زهرمار. ابروی نازکش را بالا انداخت و چین ملایمی به پیشانی‌اش داد. چقدر این حالتش را دوست داشتم. دلم می‌خواست در همان حال ازش مجسمه بسازم و ساعت‌ها نگاهش کنم. با دست ضربه آرامی به کتفم زد و گفت:

ـ کجایی؟ با توام!

سرم را تکان دادم یعنی می‌شنوم و ادامه داد:

ـ این کار اسمش آدم‌فروشی نیست. تو داری بچه‌های مردم رو نجات میدی.

نتوانستم جلوی خنده‌ام را بگیرم. پقی زدم زیر خنده و گفتم:

ـ مگه می‌خواد اونا رو بکشه؟ دو تا آب بابا که این حرفا رو نداره عزیزم، تو خون خودتو کثیف نکن!

و بهش چشمک زدم. هر چه برایش زبان می‎ریختم و ادا در می‎آوردم، گره ابروهایش از هم باز نمی‎شد. براق شد توی صورتم و گفت:

ـ بله وحیدخان، از قتل هم بدتره. باقری صلاحیت معلمی رو نداره. اون نمی‌تونه بچه‌های خودش رو تربیت کنه چه برسه به بچه‎های مردم...

حق با او بود. یک پسر چموش داشت که کل محله از دستش آسی بودند. انگار دست کج توی خانواده‌شان ارثی بود. خودش هم که سالی دوازده ماه آب خنک نوش جان می‌کرد. راستش به خاطر همین مسئله دلم برایش سوخت. این‌‎طور هم من به نان و نوایی می‌رسیدم و هم او سر به ‎راه می‌شد.

دست زهره را توی دست‌هایم گرفتم و چک تا نخورده را کف دست‌های پف کرده‌اش گذاشتم:

ـ آدم باید سرش گرم باشه. باقری معلم نباشه دزدی می‌کنه. به خدا ثواب داره! راه دوری که نمیره، همسایه‌س، زن و بچه داره.

مثل اینکه چندشش شده باشد، برگه‏ را پس زد. صدای قل قل کتری که بلند شد، دستش را آرام از بین انگشتانم بیرون کشید و به آشپزخانه رفت. صدایش را بالا برد تا من بشنوم:

ـ یه دزد تو زندان باشه بهتر از اینه که صد تا رو مثل خودش تربیت کنه.

و با قوطی چای خشک توی دستش کنار پیشخوان ایستاد و نگاهم کرد:

ـ این آدم قراره بچه‌های ما رو تربیت کنه، اونم بچه‌های ابتدایی که روزی هفت هشت ساعت باهاش سر و کار دارن.

دستش را روی شکم برآمده‌اش گذاشت و با لحن ملایمی گفت:

ـ حواست به پسرمون هست؟

حواسم به همه چیز بود، اما او که خبر از جیب خالی من نداشت. چشمش به دست من بود که شب تا شب بیایم و سفره خانه‌مان را پر کنم. به رقم‌های روی چک چشم دوختم و از این که همه چیز را برایش تعریف کرده بودم، پشیمان شدم.

دست به کمر آمد، نزدیکم نشست و دستش را روی شانه‌ام گذاشت:

ـ اگه قرار باشه هر کی نونش رو به نرخ روز بخوره که سنگ رو سنگ بند نمیشه.

چشم‌های درشت مشکی‌اش را به چشم‌هایم دوخت و نگاهم کرد. از همان نگاه‌هایی که قند در دلم آب می‌کرد.

ـ تو توی این آشفته بازار نونت رو به نرخ خدا بخور تا خدا برات سنگ تموم بذاره!

و رفت بالای منبر که سکوت من خیانت است به جامعه بشری و اینکه فردا روزی یک مشت آدم بی‌مسئولیت تحویل جامعه داده شود، باعث و بانی‌اش منم. من هم شیر شدم و گفتم حقش را می‌گذارم کف دستش، شده‌ایم آش نخورده و دهان سوخته!

گربه سیاه قصد رفتن نداشت. خیلی جلوی خودم را گرفتم تا لگدم را توی شکم گنده‌اش نکوبم. عوضش پایم را کوبیدم به تنه درخت و درد در تمام ساق پایم پیچید. آخ بلندی گفتم و دو دوستی پایم را چسبیدم. دور و برم را نگاه کردم ببینم کسی دیده یا نه. شانس آوردم محوطه خیلی شلوغ نبود. مردم هر کدام با سرعت می‌آمدند و با سرعت می‌رفتند. انگار تنها کسی که در تمام عمر این ساختمان در محوطه ایستاده بود، من بودم.

دل را زدم به دریا و مثل بقیه راست دماغم را گرفتم و رفتم توی اداره. نگهبان که ازم پرسید چه کار دارم، باز تردید افتاد به جانم. این پا و آن پا کردم و آمدم بی‌خیال همه چیز شوم که با داد نگهبان از جا پریدم.

ـ پرسیدم چی می‌خوای آقا؟ مگه اینجا شهر فرنگه که اومدی تماشا؟

جرئت نکردم بگویم کاری ندارم. مثل بچگی‎هایم گوشه پیراهن نخی‎ام را دور انگشتم تاب دادم و آهسته گفتم:

ـ با آقای مرادی کار دارم، مسئول گزینش فرهنگیان.

پوف کش داری تحویلم داد و در حالی‌که صورتش را پشت روزنامه قایم می‎کرد، با بی‌حوصلگی گفت:

ـ طبقه دوم، اتاق 104.

آدرس را می‌دانستم. سرم را انداختم پایین و به راه افتادم. این‌طور بیشتر به خودم تسلط داشتم. آسانسور خراب بود و مجبور بودم از پله بروم. به پله آخر که رسیدم دیگر رمقی برایم نمانده بود. دستی از پشت به شانه‌ام خورد و هولم داد.

ـ چرا کم آوردی جوون؟ جای من بودی چی می‌کردی؟

برگشتم به طرف صدا. مرادی بود. با آن سن و سال خوب می‌توانست چهل پنجاه تا پله را بالا و پایین برود. سلام کردم و گفتم:

ـ چه حسن تصادفی. اتفاقا با خود شما کار داشتم!

با لبخند کج و کوله‎ای که دندان‎های سفید فاصله دارش را آشکار می‎کرد، تعارف کرد به اتاقش بروم. انتهای یک راهروی تاریک و خنک یک اتاق کوچک بود که از در و دیوار و روی میز و همه جا گلدان آویزان بود. روی صندلی چرم خودم را رها کردم و جیر جیر چرم نو بلند شد. خودم را جمع و جور کردم و صاف نشستم. تمام امیدم به این بود که مرادی صدا را نشنیده باشد. با شیطنت خاصی توی صدایش گفت:

ـ حالا چرا سرخ میشی؟ خب چرم نو صدا میده دیگه!

دستی به موهایم کشیدم و گفتم:

ـ امان از این تازه واردا که آبروی آدم رو می‌برن.

پشت میز روی صندلی نشست. دفتری که روی میزش باز بود را ورق زد و در حالی‌که خودکار را روی صفحه می‎لغزاند، گفت:

ـ خب امرتون؟

کمی این دست و آن دست کردم. می‎خواستم اصلا سر بحث را باز نکنم و پای حرف دیگری را به میان بکشم که صدای زهره باز توی سرم تکرار شد: «تو توی این آشفته بازار نونت رو به نرخ خدا بخور تا خدا برات سنگ تموم بذاره!»

زیر لب با خودم گفتم توکل به خدا. دستم را مشت کردم و کلمات را بیرون ریختم، جوری که از شرشان خلاص شوم.

ـ راستیتش حاج آقا تو مراحل گزینش یه خطایی رخ داده. یکی از آشناهای من که بلا نسبت خلافکار هم بوده، پذیرفته شده و الآن هم سر کاره.

سرم را بالا آوردم و به مرادی نگاه کردم. کم مانده بود چشم‌هایش از حدقه دربیاید. ازش پرسیدم:

ـ حاج آقا شما حالتون خوبه؟

با صدای دورگه‌ای گفت:

ـ خوبم ادامه بده.

نوک کفشم را به پایه میز چسباندم. گلدان رویش تلو ‌خورد و کمی از آب آن سر ریز شد. خجالت کشیدم. نگاهم را به دست‌هایم دوختم و گفتم:

ـ اون روز بعد از مصاحبه، آقای باقری اسم و مشخصات من رو با خودش جابه‌جا کرد. وقتی شما رفتید بیرون، ازم خواهش و التماس کرد و گفت من می‎تونم سال دیگه هم شرکت کنم ولی اون نه. منم تو عالم رفاقت قبول کردم...

هنوز نگاهم روی دست‌هایم بود که با صدای فریاد مرادی حرفم قطع شد.

ـ آخه چطور ممکنه؟ ما چند بار اونا رو چک کردیم!

و به سراغ انبوه پرونده‌های توی قفسه‌اش رفت. زیر لب خداحافظی گفتم و از اتاق بیرون آمدم. کنار پنجره رو به حیاط ایستادم و نفس عمیقی کشیدم. کنار همین پنجره بود که چک را گذاشت توی جیب کتم. لبخند زد و آرام گفت:

ـ شیرینیه، بگیرش.

چشم‌هایم را بستم و فکر کردم وقتی چک پول را زیر در خانه‌اش ببیند، چه‎ حالی خواهد شد؟