با خطرات آنوریسم و انواع سردرد آشنا شویم
سردرد، پارگی رگ‌ها و مرگ
هفته پیش اتفاق عجیبی افتاد. یکی از دوستانم در کانالی که هم‌گروه بودیم از بقیه دوستان خواهش کرد برای شفای برادرش دعا کنند. روز بعد حوالی غروب پیام داد که برای برادرم نماز شب اول قبر بخوانید. اتفاقی که شوک عجیبی به همه وارد کرد تا گمانه زنیها آغاز شود. یکی گفت: من برادرشون رو میشناختم ،کاملا سرحال و سالم بودن حتما تصادف کردن. دیگری گفت: شاید پای سکته در میان بوده و یکی دیگر هم از احتمال به کرونا گفت. تا اینکه بعد از مدتی دوست داغ دیده در مورد چگونگی فوت برادرش گفت: ایشون کاملا سالم بود فقط زمینه سردردهای شدید میگرنی داشت. روز حادثه هم به تصور اینکه سردردش همان میگرن است سر کارش حاضی می‌شود اما حس می‌کند سردردش خیلی شدیدتر از حالت‌های همیشگی است و این را به همکارانش می‌گوید اما بلافاصله بیهوش می‌شود و پس از انتقال به بیمارستان به کما می‌رود و روز بعد به خاطر خون‌ریزی مغزی از دنیا می‌رود. پزشکان هم علت را آنوریسم مغزی اعلام کرده‌اند. این اتفاق تلخ زمینه‌ای شد تا در این شماره پدیده «آنوریسم» را واکاوی کنیم تا هشداری باشد برای جدی گرفتن سردردهای خیلی شدید.
آنوریسم مغز یک برآمدگی در رگ خونی مغز است که اغلب شبیه به توتی است که روی ساقه‌دار آویزان می‌شود. آنوریسم مغز می‌تواند نشت یا پارگی داشته باشد و باعث خون‌ریزی در مغز شود. اغلب پارگی عروقی مغز در فضای بین مغز و بافت نازکی که مغز را پوشانده است رخ می‌دهد که خون‌ریزی مغزی نامیده می‌شود.
علائم آنوریسم مغزی
اگر به‌طور ناگهانی دچار سردرد شدید، از دست دادن هوشیاری، یا علائم زیر شدید ممکن است نشانه آنوریسم باشد پس فوری به اورژانس مراجعه کنید:
ـ حالت تهوع و استفراغ
ـ سرگیجه
ـ از دست دادن تعادل بدن هنگام راه رفتن یا هماهنگی طبیعی
ـ سفتی گردن
ـ متسع شدن مردمک چشم
ـ حساسیت به نور
ـ دوبینی یا تاری دید ناگهانی
ـ پرش پلک
ـ سردرگمی یا از دست دادن هوشیاری مغز
ـ حمله
اگرچه که آنوریسم مغزی معمولا علائمی ندارد، اما می‌تواند به مغز و عصب فشار وارد کند و بزرگ‌تر شود و اگر نشانه‌های زیر را داشتید، به پزشک مراجعه کنید:
ـ سردرد
ـ اتساع مردمک چشم
ـ تاری دید یا دوبینی
ـ درد بالا و پشت چشم
ـ پریدن پلک
ـ سخت صحبت کردن
ـ ضعف و بی‌حسی در قسمتی از صورت
انواع سردردها در بیان متخصص مغز و اعصاب
لید: امروزه سردرد یکی از شایع‌ترین بیماری‌هایی است که در افراد بروز می‌کند و در برخی موارد از جمله عوارض تومورهای مغزی است بنابراین باید آن را جدی گرفت.
دکتررضا جلیلی خشنود در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: از نکات مهم تشخیصی در همه سردردها، توجه به نشانه‌های همراه سردرد، از جمله، حالت تهوع، تاری دید، احساس ضربان درسر، گزگز اندام‌ها و گریز از روشنایی و صداست.
وی افزود: سرخ شدن چشم، ریزش اشک، گرفتگی بینی، افتادگی خفیف پلک از ویِژگی‌های سردرد میگرنی است و در سردرد خوشه‌ای نیزدیده می‌شود.
وی ادامه داد: تهوع و استفراغ از دیگر علائم همراه با سردرد و از نشانه‌های تومورها مغزی کودکان است که دومین شکایت مهم آن‌ها از بین دردهاست.
دکتر جلیلی خشنود به بیانعلل و عوامل سردرد پرداخت و گفت: سردرد در واقع تحریک گیرنده‌های حساس به درد در بافت های اطراف سر، گردن و درون جمجمه است که اگر این گیرنده‌ها با داروهای مسکن به طور گذرا ازکاربازداشته شوند، بیمار احساس سردرد نخواهد کرد.
وی افزود: این گیرنده‌های درد به روش‌های گوناگون ممکن است تحریک شوند مثلا درانوریسم، گشاد شدن موضعی دیواره سرخرگ‌های مغزی و کشش واردشونده به گیرنده‌ها تحریک شدهکه موجب سردرد می‌شوند.
وی خاطرنشان کرد: شدیدترین سردردها درتحریک پرده مننژیت دیده می‌شود که علت آن گرفتاری گسترده‌تر گیرنده‌های حس درد است.
دکتر خشنود به سن افراد اشاره کرد و گفت: میگرن ازسردردهایی است که از دوران کودکی آغاز می‌شود ولی اوج پیدایش نشانه‌های آن بین 20 تا 35 سالگی است، ولی آرتروز گیجگاهی سردردی است که تقریبا همیشه پس از45 سالگی بروزمی کند و با افزایش میزان رسوب خون خود را نشان می‌دهد و پیدایش سردردهایی که به آن‌ها سردرد ناشی از تومور‌هایمغزی است، معمولا هنگام میان‌سالی بروز می‌کند ولی بیشتر سردردهایی که به آن‌ها سردرد مزمن روزانه گفته می‌شود مربوط به 25 تا 35 سالگی است.
دکتر خشنود سردردهای میگرنی را درزنان چند برابر مردان دانست و گفت: میگرن در زنان چند برابر مردان است اما سردرد خوشه‌ای در مردان بیشتر است، البته در برخی موارد سردرد ناشی از افزایش خوش‌خیم فشار درون جمجمه با تومور مغزی اشتباه می‌شود و از بیماری‌هایی است که تقریبا همیشه در خانم‌های جوان و نسبتا چاق بروز می‌کند.
وی زمان پیدایش سردردها را در تشخیص بیماری سردردهای میگرنی مهمدانست و گفت: برای سردردهایی که چندین سال با یک شدت وجود داشته باشد نگرانی کمتر است ولی سردردهایی که به‌تازگی به‌ویژه درسنین 30 تا40 سالگی پدید آمده و به درمان‌های عادی پاسخ ندهند توجه بیشتری نیاز دارند.
وی تأکید کرد: همیشه باید به سردردی که در سنین بالا آغاز شده است و با نشانه‌های عصبی مانند گرفتاری اعصاب مغزی همراه است، اهمیت بیشتری داد و بیمار باید برای تشخیص آن گرافی مغزی انجام دهد.
وی در ادامه سخنانش از دیگر عواملی که به تشخیص سردرد میگرنی کمک می‌کند محل احساس درد بیان کرد و افزود: توجه به محل احساس درد، گاهی به تشخیص کمک زیادی می‌کند، مثلا افراد مبتلا به سردرد عصبی، روانی یا سردرد مزمن روزانه که از دردهای کنار سر و پشت سر و پشت گردن شاکی هستند. در حالی‌که سردرد خوشه‌ای معمولا در یک نیمه سر و ناحیه گیجگاهی و کره چشم متمرکز است.
این متخصص مغز و اعصاب گفت: سردردهای یک‌طرفه شامل میگرن، سردرد خوشه‌ای، آرتریت گیجگاهی، گلوکوم چشم، زونا نشانه آغاز پیدایش تومور، نوروالژی عصب سه‌قلو، التهاب عصب بینایی و علل متفرقه دیگراست .
وی در خصوص علت پیدایش سردردها، گفت: در برخی موارد افزایش فشارداخل مغز که موجب سردرد صبحگاهی می‌شود نشانه تومورهای مغزی است و سردرد خوشه‌ای معمولا درنیمه شب آغاز و موجب بیدارشدن بیمار از خواب می‌شود و سردرد مزمن نیز روزانه همیشه وجود دارد یعنی بیماراز اوایل روز تا هنگام خواب دچارسردرد است.
عضو مرکز تحقیقات علوم اعصاب کاربردی دانشگاه شهید بهشتی گفت: کیفیت درد و چگونگی آغاز آن ممکن است در اثر درد ناشی از پارگی یک آنوریسم سرخرگ مغزی باشد که ممکن است خود‌به‌خود یاهنگام کارسنگین بروز کند و در این حالت درد بسیار شدید و حالت انفجاری دارد. البته سردرد در برخی مبتلایان به میگرن به حدی شدید است که آن‌ها را ازکاربازمی دارد ولی در تومورهای مغزی بندرت درد خیلی شدید می‌شود و بیشترحالت منگی دارد.
دکتر جلیلی خشنود اضافه کرد: در پاره شدن آنوریسم و نوروالژی ها درد به‌صورت ناگهانی آغاز شده، ولی در میگرن و تومورهای مغزی شروع درد معمولا تدریجی است.
جراح و متخصص مغز و اعصاب گفت: طول مدت سردرد و چگونگی روند آن به مدت زمانی که درد طول می‌کشد، به تشخیص کمک می‌کند مثلا درنورالژی عصب سه‌شاخه، زمان درد بین چند ثانیه تا یک الی دو دقیقه است ودر فواصل درد بیمارناراحتی زیادی ندارد اما در میگرن سردرد از نیم ساعت تا چندین روز طول می کشد و گاهی شدت آن، بیمار را از انجام همه امور باز می‌دارد و افزایش فشار درون جمجمه، عامل سردرد همیشگی است ولی شدت آن در نیمه‌شب و صبح زود بیشتر است اما سردرد خوشه‌ای بین 10 دقیقه تا 3 ساعت طول می‌کشد.
دکتر خشنود یادآور شد: سردردهایی که در سال چند بار یا بیشتر تکرار می‌شوند میگرن است ولی در فواصل بیمار ناراحتی ندارد، سردرد خوشه‌ای گاهی در فصل، ماه یا ساعت مشخصی بروز می‌کند، در نورو الژی عصب سه‌قلوه، فرکانس دردهای برق‌آسا گاهی به ده‌ها بار در شبانه‌روز می‌رسد و موتورهای مغزی سردردی همیشگی و پیش‌رونده ایجاد می‌کند.
وی در ادامه به عواملی که موجب پیدایش یا تشدید سردرد می‌شوند، اشاره کرد و گفت: دربیماران میگرنی مصرف قرص‌های ضدبارداری، بی‌خوابی، استرس‌های روحی، بوهای تند تحریک‌کننده، برخی ادکلن‌های، بعضی غذاها و استحمام طولانی به سردرد منجرمی‌شود ودرنوروالژی عصب سه‌شاخه، مسواک زدن، برخورد هوای سرد به صورت و گاهی تماس ماشین ریش‌تراشسبب پیدایش درد می‌شود.
دکتر خشنود با بیان اینکه شخصا با بیمارانی برخورد داشته که می‌گفتند تا استفراغ نکنند سردردشان خوب نمی‌شود و از این رو، با تحریک ته گلو به این کار مبادرت می‌کردند و برخینیز باید مسکن تزریقی می‌کردند، گفت: عدم فشار به جمجمه و نخوابیدن به حالت افقی در کاهش سردرد مؤثر است و نیاز به انجام این کارها نیست.
وی گفت: در همه سردردها، توجه به نشانه‌های همراه سردرد، از جمله، حالت تهوع، تاری دید، احساس ضربان در سر، گزگز اندام‌ها و گریزاز روشنایی و صدا می‌تواند در تشخیص بیماری‌هایی که با سردرد بروز می‌کنند باشد.
وی در خصوص سردردهای توموری و نشانه‌های آن گفت: شایع‌ترین نشانه درتومورها مغزی کودکان تهوع و استفراغ است.
دکتر جلیلی خشنود در پایان پیشینه شخصی و خانوادگی را درهمه بیماری‌ها به‌ویژه اختلالات نورولژیک و در تشخیص نوع بیماری را بسیار مؤثر دانست.