حمیده بانو

زهرا زارعی

گوشه عبایش را گرفته بود. انگار هرم ریگ‌های داغ بیابان را حس نمی‌کرد. کمی دورتر از چادرها ایستاده بود و مدام این طرف و آن طرف می‌شد. انگار عجله زیادی پشت قطرات عرق روی پیشانی‌اش بود. با گوشه آویز عمامه عرقش را گرفت و دوباره قدم زد. به یاد نداشت این چندسالی که شاگردی کرده بود انقدر شور و هیجان برای رسیدن به سؤالی داشته باشد. کارهای احرامش را انجام داده بود و دوست داشت هر لحظه نزد استادش باشد اما انگار استاد قصد داشت استاد دیگری را هم معرفی کند. چشم به پرده آویزان چادر داشت که کی بلند می‌شود. دوباره لحظات گذشته را مرور کرد. «چرا سرورم خودشان جواب ندادن؟ خب من می‌توانستم جواب را به مادر طفل برسانم. برای چه مزاحم بانو شدیم؟ آن هم با شرایط و وضع الان بانو.» آفتاب بیابان سوزان بود و عطش عبدالرحمان را زیاد می‌کرد اما عطش دیگری برایش جذاب‌تر بود. دوست داشت مادر طفل هرچه سریع‌تر از پیش بانو بیاید و جواب را بگوید. یاد روزی افتاد که امام باقر بانو را به امام صادق بخشیده بود. داستان خرید بانو از مرد برده فروش و تعداد هفتاد سکه‌ای که به اندازه داخل کیسه بود بین مردم، زبان به زبان چرخیده بود. به بزرگی و کمال بانو ایمان داشت ولی این بار مسئله مهم‌تر شده بود. چندباری شنیده بود که امام به زنان سفارش کرده بود دستورات فقهی را از حمیده بانو یاد بگیرند اما با چشمان خود ندیده بود. این بار خودش سؤال کرده بود و امام صادق دستور داده بود سؤال فقهی را خود مادر طفل از حمیده بانو بپرسد. تا تمام شدن کارهای احرام بقیه کاروان، چیزی نمانده بود و کاروان باید به سمت مسجدالحرام حرکت می‌کرد. مانده بود فقط آن طفل که اعمالش مشخص شود. آفتاب سوزان مجبورش کرد تا به چادر خودش برگردد اما داغی ریگ‌ها باعث تندتر شدن قدم‌هایش نشد. چندبار برگشت و به چادر نگاه کرد ولی خبری نبود. چند قدم بیشتر نرفته بود که صدای گریه طفل را شنید. سربرگرداند. مادر طفل به همراه طفلش از چادر بیرون آمده بود و با عجله به سمت چادر خودش حرکت می‌کرد. عبدالرحمان پاتند کرد تا قبل از رسیدن زن به چادرش جواب سؤال‌هایش را بگیرد. «سبیه لحظه‌ای دریغ کن سؤالی دارم.» زن که به درگاه چادرش رسیده بود و عبای بلندش را روی سرطفل کشیده بود تا آفتاب اذیتش نکند، لحظه‌ای مردد ماند. عبدالرحمان مقابلش ایستاد. «بانوحمیده جواب سؤالت را داد؟» و نفس عمیقی کشید. زن سری تکان داد و گوشه چادر را کنار زد. «بیا داخل ابن‌حجاج. باید کارهای احرام طفلم را هم انجام دهم. بیا داخل که فرصت کم است» ابن‌حجاج پشت سر زن داخل چادر شد و گوشه آن نشست. زن طفل را گوشه چادرخواباند تا ظرف آبی بیاورد. نگاهی به ابن حجاج انداخت که پیشانی‌اش خیس خیس بود. «برادر از آن موقع تا الان منتظر آمدن ما بودی؟» ابن‌حجاج با آستین عرقش را گرفت. «می‌خواستم جواب سؤال را بدانم. آخر خودم از امام پرسیدم ولی ایشان به بانو ارجاع دادن.» زن حرف عبدالرحمن را تأکید کرد و از همسرش که گوشه چادر نشسته بود خواست تا ظرفی به او دهد. مرد تشتی از بیرون چادر آورد. عبدالرحمان پیاله آب را از زن گرفت. لحظه‌ای تعلل کرد و بعد یکجا آن را نوشید. مرد تشت را کنار زن گذاشت و همانجا نشست. عبدالرحمان سکوت کرده بود و به کارهای زن نگاه می‌کرد. می‌خواست دوباره سؤال کند که زن خودش به حرف آمد. «فدای سرورم بشوم. درست است که خدمت خودشان رسیدن و مستفیض شدن از کلامشان نعمتی است، اما وجود بانو حمیده هم نعمت دیگری برای راحتی ما زنان است. تربیت شده خود امام است.» زن در حال درآوردن لباس‌های کودکش بود. «خدا فرزندش را به او ببخشد و به سلامت ایشان را فارغ کند. به حتم از این بانو فرزند بزرگواری به دنیا خواهد آمد.» زن نگاهی به ابن‌حجاج انداخت و متوجه شور و اشتیاق او شد. «در عجبم ابن‌حجاج از کارهای خدای متعال!» گره ابروهای عبدالرحمان پیچیده‌تر شد. «عطشم را بیشتر کردی خواهر، تعجب از چه؟» زن سری به تأکید نشان داد. «در تعجبم از اینکه بانویی باید از آن طرف دنیا بیاید و همسر امام ما بشود. اندلس جای نزدیکی نیست، آن هم توسط برده فروش‌ها...» عبدالرحمن خیره به حصیری بود که زیر پایش پهن شده بود. انگار جواب سؤال اصلی‌اش را گرفته بود. زیر لب چیزی می‌خواند. «اذا اراد شیئا...» خواست از جایش بلند شود که زن سکوت را شکست. «ایشان فرمودند: وقتی روز ترویه شد، لباس دوخته‌اش را از تنش درآورید و غسلش دهید همان‌گونه که محرم لباس‌هایش را درمی‌آورد.» عبدالرحمان به بدن کوچک کودک خیره شده بود. «سپس از طرف او نیت احرام کنید و آنگاه او را در مواقف قرار دهید و وقتی یوم النحر شد از طرف او رمی جمرات کنید و سرش را بتراشید.» زن دستی به سر کودک کشید که موهای مشکی نازکی داشت و لبخند می‌زد. «و او را زیارت بیت‌اللّه الحرام دهید. سپس خادم را وادارید تا او را گرداگرد بیت اللّه الحرام و میان صفا و مروه طواف دهد. و اگر هدی، قربانی حج نباشد، ولیش اگر حج تمتع به جای می‎آورد، از سوی او روزه بگیرد.» انگار زن تمام کلماتی که بانو گفته بود را حفظ کرده بود تا درست به گوش بقیه پیروان برساند. مرد بالای سر زنش ایستاده بود و داخل تشت آب می‌ریخت. عبدالرحمان نگاهش به تشت بود که حالا کودک را درآورده و لباس احرام تنش می‌کردند. با آن دست و پاهای کوچک داخل پارچه سفید دیدنی شده بود.