بی تو در غربت

مرضیه ولی‌حصاری

دست پرنیا را محکم‌تر می‌گیرم، فضای اشک و زاری برایش عجیب است. چشمانش دو دو می‌زند. عزیز اصرار داشت تا به خاطر پرنیا در خانه بمانم اما من می‌خواستم در مراسم چهلم شرکت کنم. کمی از جمع فاصله می‌گیرم و دورتر می‌ایستم. هجوم خاطرات لحظه‌ای رهایم نمی‌کند بعد از ده سال حالا من اینجا در بهشت زهرا به همراه دخترم ایستاده‌ام. حواسم به پرنیاست که دستی روی شانه‌ام می‌نشیند. برمی‌گردم. نگاهش می‌کنم سعید است با همان لبخند همیشگی فقط کمی شکسته‌تر شده و چد تار موی سفید روی شقیه‌اش خودنمایی می‌کند. بدون اینکه حرفی بزند آغوشش را باز می‌کند. محکم در آغوشش می‌گیرم، انگار می‌خواهم غم این ده سال دوری را یک جا از یاد ببرم. زیر گوشش زمزمه می‌کنم.

ـ موهات چرا سفید شده خوشتیپ!

می‌خندد و در چشمانم نگاه می‌کند.

ـ نه اینکه خودت دو سالم هم کوچیک‌تر شدی. چرا نگفتی برگشتی ما باید سر خاک بابامون ببینیمت.

خجالت‌زده سرم را پایین می‌اندازم.

ـ نمی‌خواستم تو این شرایط مزاحمتون بشم به مامان گفتم به هیچ‌کس نگه.

انگار تازه متوجه پرنیا شده باشد. جلوی پایش زانو می‌زند.

ـ وای محسن باورم نمیشه این دخترته، چقدر نازه، خدا رو شکر شبیه خودت نیست.

دستانش را به طرف پرنیا می‌گیرد اما پرنیا خودش را عقب می‌کشد.

ـ خوب گویا اخلاق گندش به خودت رفته. خانمت کجاس نیاوردیش؟ خوب کردی دفعه اول تو بهشت زهرا واسه آشنایی خوب نیست.

ـ سعید دارن صدات می‌کنن.

ـ ای بابا پاک یادم رفت اومده بودم مثلا آب ببرم، کلا حواسم پرت کردی. شام همه میان خونه اونجا می‌بینمت.

صبر نمی‌کند تا جوابش را بدهم و به سرعت به سمت جمعیت می‌رود. کم‌کم مراسم تمام می‌شود و فامیل به سراغم می‌آیند چشمانم میان جمعبت دنبال یک نفر می‌چرخد اما خبری از سیما نیست. حق دارد دلش نخواهد مرا ببیند.

***

سرم را روی قبر می‌گذارم. همه رفته‌اند تنها من و سعید مانده‌ایم، سعید بی‌قرار بالای سرم ایستاده و یک ریز غر می‌زند.

ـ سیما بلند شو، به خدا زشته، مهمونا رفتن خونه ما هنوز اینجاییم.

به حرف‌هایش اهمیتی نمی‌دهم. دلم می‌خواهد یک دل سیر گریه کنم.

ـ می‌شنوی بابا منم سیما. دلم گرفته، نگفتی من تو چهل روز تنهایی چی بهم گذشت. تنهای تنها می‌شنوی بابا، همه رفتن سر زندگیشون من موندم تو اون خونه خالی بدون تو...

سعید این بار دستش را زیر بازویم می‌اندازد و به زور بلندم می‌کند.

ـ به خدا آبرومون میره سیما، این لوس‌بازی‌ها رو تموم کن، پاشو بریم.

این‌بار مقاومت نمی‌کنم. می‌گذارم هر کاری دلش می‌خواهد بکند. روی صندلی جلو می‌نشاندم و بطری آب را به زور دستم می‌دهد.

ـ بیا یه کم آب بخور، والله حوصله درمانگاه و بیمارستان ندارم.

راه میفتیم. کمی‌آب می‌خورم. نسیم خنکی به صورتم می‌خورد و کمی جان می‌گیرم.

سعید تند و تند حرف می‌زند.

ـ من موندم وسط شما، اون از سیمین که باردار هیچ کار نمی‌کنه، تو هم که چپ و راست غش و ضعف می‌کنی‌. ماشالله از عروس و داماد هم که شانس نداریم خودشون از صد تا مهمون بدترن.

ناگهان انگار چیز مهمی یادش افتاده باشد رو به من می‌کند. جوری نگاه می‌کند که دلشوره می‌گیرم.

ـ چیه چرا این‌طوری نگاه می‌کنی؟

ـ دیدیش؟

ـ کی رو دیدم؟

ـ محسن رو! برگشته!

با شنیدن اسم محسن وا می‌روم. زبانم بند می‌آید و فقط سکوت می‌کنم.

ـ فکر کردم دیدیش. سر مزار دیدم داره به سیمین تسلیت می‌گه، گفتم حتما با تو هم حرف زده. چند روزه برگشته. دخترش هم باهاش بود، خیلی ناز بود.

احساس خفگی می‌کنم فقط همین را کم داشتم. کاش به جای بابا من مرده بودم.

ـ تنها اومده؟

ـ نه زن و بچه اش آورده، امروز دخترش دیدم. ناراحت شدی سیما؟

ـ نه برای چی ناراحت بشم همه چی خیلی وقت تموم شده.

دروغ گفته بودم. دنیا روی سرم خراب شده بود.

***

معذب روی مبل نشسته‌ام. این خانه برای من یادآور خاطراتی است که مرور کردنش هم آزارم می‌دهد. شوهر سیمین کنارم نشسته و یک ریز حرف می‌زند. از زندگی در آن ور دنیا و این که چقدر شانس آورده‌ام که توانسته‌ام در کشوری دیگر زندگی کنم. کوتاه مختصر جوابش را می‌دهم تا شاید بی‌خیال شود اما انگار نه انگار.

ـ واقعیتش من به سیمین گفتم بهتره از ایران بریم، ولی خوب قبول نکرد. حالا هم که بچه داره به دنیا میاد. راستش بخوای من دلم بچه‌ هم نمی‌خواست. مگه من چه گلی به سر بابام زدم که بچه‌ام به سر من بزنه! ولی خوب سیمین دلش بچه می‌خواست. سر پیری معرکه‌گیری من تا پنجاه سالگی فاصله زیادی ندادم.

این‌ها را می‌گوید و شروع می‌کند به خندیدن. نه خبری از سعید هست و نه سیما. عزیز می‌گفت مانده‌اند سر خاک. دلم گواهی می‌دهد که سیما من را دیده و حاضر نیست به خانه برگردد. هنوز سرگرم شنیدن اراجیف شوهر سیمین هستم که در باز می‌شود و سعید و سیما وارد می‌شوند. ضربان قلبم به شماره می‌افتد. بعد از ده سال من دوباره در این خانه، و سیما که کمی آن‌طرف‌تر ایستاده و با آن چشمان معصومش نگاهم می‌کند.

***

ده سال قبل

عزیز سعی می‌کند دایی را قانع کند. اما دایی گوشش بدهکار نیست. سیما محجوب و سر بزیر نشسته و لام تا کام حرف نمی‌زند. از دستش عصبانیم چرا چیزی نمی‌گوید.

ـ آخه خان داداش این چه حرفیه شما می‌زنی؟ این دوتا بچه سال‌هاس همدیگر می‌خوان. همه عالم و آدم هم می‌دونن. اجازه بده ما یه شیرینی خورون کوچیک بگیرم تا محسن هم با خیال راحت بره آلمان درسش بخونه.

دایی دستی به چانه‌اش می‌کشد و چند لحظه سکوت می‌کند.

ـ نه خواهر من نمی‌شه تا سیمین ازدواج نکنه نمیشه. می‌خوای فردا واسمون حرف در بیارن که حتما دخترشون عیب ایرادی داشته که اول دختر کوچیکه رو شوهر دادن. من به خود سیما هم گفتم اول باید سیمین ازدواج کنه حتی اگر هزار سال طول بکشه.

همه از دست دایی کلافه شده‌ایم. اشک‌های سیما از چشمانش سرازیر می‌شود هر قطره اشکش مانند خنجری به قلبم می‌نشیند. خجالت را کنار می‌گذارم و رو به دایی می‌گویم:

ـ دایی شاید سمین خانم نخواست شوهر کنه، این وسط تقصیر من و سیما چیه؟ اصلا مگه مجبوریم به همه بگیم یه مجلس کوچیک خانوادگی می‌گیریم تا سیمین خانم ازدواج کنه بعد همه چیز علنی می‌کنیم.

دایی زیر لب لا اله الا اللهی می‌گوید و رو به آقا جان می‌کند.

ـ ببین حاجی اینا حرف من نمی‌فهمن. من چطوری به اینا بفهمونم؟! من نمی‌تونم ناراحتی این دختر ببینم. مگه دست خودشه که خواستگار نداره؟! تو بودی می‌تونستی تحمل کنی؟

آقا جان سرش را پایین می‌اندازد و می‌گوید:

ـ چی بگم والله.

***

سیما بدون اینکه به چشمانم نگاه کند سلام می‌کند. من هم سلام می‌کنم و تسلیت می‌گویم. احساس می‌کنم تمام مجلس چشم شده‌اند و به ما نگاه می‌کنند. سیما به پرنیا خیره شده است. جلوی پایش می‌نشیند و موهایش را نوازش می‌کند. پرنیا برخلاف همه با او غریبی نمی‌کند. سیما بلند می‌شود و به اتاق می‌رود. سعید به دادم می‌رسد و مهمان‌ها را دعوت به نشستن می‌کند. روی اولین مبل ولو می‌شوم و با دست عرق پیشانیم را پاک می‌کنم. ای کاش نیامده بودم. تقصیر عزیز و سعید بود. می‌دانم با آمدنم به اینجا فقط سیما را آزار داده‌ام.

سعید کنارم می‌نشیند و سعی می‌کند یخ پرنیا را آب کند.

ـ وای محسن چرا بچه‌ات انقدر گوشت تلخه؟! دریغ از یه لبخند!

ـ غریبی می‌کنه، اینجا همه براش غریبه‌ان.

ـ بله بایدم غریبی کنه، ده سال رفتی پشت سرت رو هم نگاه نکردی، یکدفعه از همه بریدی حتی از من واقعا خجالت نکشیدی محسن؟ من و تو مثل برادر بودیم.

جوابش را نمی‌دهم تمام حواسم به چهره رنگ پریده سیماست. حالش خوب به نظر نمی‌آمد.

ـ سعید حال سیما خانم خوب نبود.

ـ مگه تو دکتری؟ چیکار به حال سیما داری اون چهل روزه همین شکلیه!

ـ تا کی می‌مونی محسن؟ خانمت کجاست؟

ـ فعلا هستم.

ـ فعلا یعنی تا کی؟

ـ یعنی برای همیشه.

***

سیمین خریدهایش را جلویش روی زمین ریخته و دانه دانه بازشان می‌کند.

ـ خاله سیما به نظرت قشنگه؟ این به دخترم میاد؟

ـ شربت آلبالو را جلویش می‌گذارم. همه را یک نفس سر می‌کشد.

ـ میگم سیما به چند روز بیا خونه ما اینجا تنها نمی‌ترسی؟

ـ نه همین جا راحت‌ترم.

ـ بعد مامان و بابا این خونه برای من لحظه‌ای هم قابل تحمل نیست، کاش می‌شد بفروشیمش.

خنده‌ام می‌گیرد. داشت حرف‌های شوهرش را از زبان خودش تحویل من می‌داد. مرد بدی نبود ولی در پول دوستی رو دست نداشت. سه سالی می‌شد ازدواج کرده بودند و بابا به آرزویش رسیده بود. حالا دختر بزرگش سر خانه زندگیش بود و خوشحال و چه اهمتی داشت که سیما...

ـ سیمین جون من مشکلی با تنهایی و خونه ندارم، ولی اگر تو ارثت رو می‌خوای یه حرف دیگه‌اس. من حرفی ندارم با سعید حرف بزن اگر اون هم موافق بود خونه رو می‌فروشیم.

سیمین خودش را جمع و جور می‌کند.

ـ نه بابا منظورم این نبود. ما که شکر خدا نیازی نداریم.

حس می‌کند ناراحت شده‌ام. سریع حرف را عوض می‌کند.

ـ از عمه چه خبر؟ چقدر قیافه محسن عوض شده! دخترشم خوشگله ولی خیلی نچسبه. پریروز زن عمو فتانه زنگ زده بود می‌گفت این محسن مشکوکه چرا بچه‌اش آورده، ولی زنش نیومده.

بلند می‌شوم و خریدهای سیمین را جمع می‌کنم.

ـ مگه زنش نیاورده؟

ـ نه، مگه نمی‌دونی؟!

ـ از کجا باید بدونم؟!

کیسه‌های خرید را جلو سیمین می‌گذارم و می‌گویم:

ـ سیمین من می‌خوام برم سر مزار بابا. شب جمعه است، اگر دوست داری بمونی که هیچ، بمون تا من برگردم اگر می‌خوای با هم بریم.

سیمین چینی به ابروهایش می‌اندازد.

ـ نه بابا میرم خونم، الان تو این گرما با این اوضاع نمی‌تونم بیام سر مزار.

ـ پس داشتی می‌رفتی در قفل کن.

چادرم را از کمد برمی‌دارم و راه میفتم.

***

گلاب را روی قبر می‌ریزم و آرام دستم را روی قبر می‌کشم. اشک‌هایم دانه دانه با گلاب مخلوط می‌شود و قبر بابا را تر می‌کند.

ـ بابا اومدم ازت گله کنم. دلم گرفته. آخه چطوری دلت اومد من فدای سیمین کنی. مگه منم دخترت نبودم، مگه من دل نداشتم، مگه من دوست نداشتم ازدواج کنم. بچه‌ام بغل بگیرم. حالا سیمین ازدواج کرده، بچه‌اش هم چند روز دیگه به دنیا میاد. منم شدم یه دختر سرخورده تنها که وظیفه‌اش پرستاری بچه‌های برادرشه. بابا دلم گرفته. چقدر مامان بهت گفت هر کسی یه قسمتی داره ولی گوش نکردی. چقدرشب تا صبح گریه کردم و اهمیت ندادی..

اشک‌هایم به هق هق تبدیل می‌شود. آمدن محسن انگار زخم کهنه دلم را باز کرده بود. سرم را روی قبر می‌گذارم.

ـ ببخشید بابا. نمی‌خواستم ناراحتت کنم. دلم پر بود یه چیزی گفتم. قسمت منم حتما همین بوده. الانم دیگه باید برم هوا داره تاریک میشه.

هنوز سرم روی قبر است که عمه صدایم می‌کند.

ـ سیما جان حالت خوبه عمه؟

سرم را بلند می‌کنم و به عمه نگاه می‌کنم که با یک دست گل مریم سفید بالای سرم ایستاده است.

ـ اینجا چیکار می‌کنی عمه؟ با کی اومدی؟

ـ با محسن اومدم. رفت برای پرنیا بستنی بخره.

با شنیدن اسم محسن از جا می‌پرم.

ـ پس من دیگه برم عمه دیرم میشه.

ـ نه بمون می‌رسونیمت عمه، هوا داره تاریک می‌شه.

تا به خودم بجنبم و راه بیفتم عمه مچ دستم را می‌گیرد.

ـ سیما به خدا اگر بری دیگه اسمت نمیارم.

***

از آینه سیما را نگاه می‌کنم. چشم به پنجره دوخته. پرنیا سرش را روی زانویش گذاشته و آرام به خواب رفته است. به سمت خانه خودمان می‌روم تا عزیز را پیاده کنم. باید با سیما حرف بزنم. سیما که تازه متوجه تغییر مسیر شده است می‌گوید:

ـ دارید اشتباه می‌رید!

عزیز هم که انگار در افکارش غرق بوده، می‌گوید:

ـ راست میگه مادر، خونه دایی اون خیابون اولی باید می‌رفتیم، یادت رفته فکر کنم.

ـ نه عزیز یادم نرفته، همه جا عوض شده ولی من هیچ وقت مسیر خونه دایی یادم نمی‌ره.

دلم را به دریا می‌زنم و می‌گویم:

ـ میشه شما پرنیا رو ببرید خونه من می‌خوام با سیما حرف بزنم.

قبل از اینکه سیما اعتراض کند می‌گویم:

ـ خواهش می‌کنم بذارید با هم حرف بزنیم.

سیما سکوت می‌کند. عزیز و پرنیا را جلوی در خانه پیدا می‌کنم. راه می‌افتم در شهری که تمام خیابان‌هایش برایم غریب شده ولی همچنان دوستش دارم.

ـ سیما کجا بریم؟

سیما در حالی‌که معلوم است از تنها بودن با من معذب است، می‌گوید:

ـ هر جا که شما بخواید. شما می‌خواید حرف بزنید.

جلوی امامزاده اسماعیل نگه می‌دارم. جایی که خیلی از خاطرات بچگی من و سیما آنجا رقم خورده. پیاده می‌شویم و آرام در صحن کوچک و دنجش قدم می‌زنیم. سیما روی اولین نیمکت می‌نشیند و من هم با فاصله کنارش می‌نشینم. بی‌مقدمه می‌پرسم:

ـ چرا ازدواج نکردی؟

ناگهان براق می‌شود و با خشم نگاهم می‌کند.

ـ برای اینکه یه نامرد من ول کرد رفت. برای این که دل من کاروانسرا نیست که هر روز یکی بیاد و یکی بره. برای اینکه من بلدم رو حرفم وایسم.

حرف‌هایش مثل پتک در مغزم می‌نشیند.

ـ انقدر تند نرو سیما.

ـ چقدر تند برم دوست داری؟ این همه سال گذاشتی رفتی حالا برگشتی چی بگی؟ می‌خواستی بیای بچه‌ات رو به رخم بکشی؟ باشه، کشیدی حالا تشریفت ببر سر خونه زندگیت.

بلند می‌شود و چادرش را روی سرش مرتب می‌کند تا برود. نفسم بند می‌آید اگر برود همه چیز تمام می‌شود.

ـ بشین سیما بذار منم حرف بزنم.

ـ من نمی‌خوام باهات حرف بزنم. تو الان یه مرد زن داری. خجالت نمی‌کشی اومدی نشستی با من در مورد عشق سال‌های دورت حرف می‌زنی؟

ـ تو رو به روح دایی قسمت می‌دم، بشین بذار بهت بگم به من چی گذشته.

قسمم کار خودش را می‌کند. سست می‌شود و می‌نشیند، باید همه چیز را بگویم.

ـ سیما من وقتی از ایران رفتم تمام حواسم پیش تو بود. اصلا نمی‌تونستم درس بخونم. چند بار زنگ زدم به دایی التماس کردم ولی گوشش بدهکار نبود. دفعه آخر گفت اصلا اگر سیمین هم ازدواج کنه حاضر نیست تو رو به من بده. گفت نمی‌تونه ازت دور باشه. سیما آب پاکی ریخت رو دستم. عزیز رفت سراغش ولی دایی انگار از دست ما خسته شد بود. تو نمی‌دونی تو غربت و تنهایی چی به من گذشت. چشمم باز کردم دیدم با مرجان ازدواج کردم. فکر می‌کردم می‌تونم فراموشت کنم ولی نشد. مرجان زمین تا آسمون با تو فرق داشت. با اینکه دانشجو بود تمام فکرش پیش خوش گذرونی بود، افتاده بودم تو یه هچل بزرگ. حتی به دنیا اومدن پرنیا هم نتونست عوضش کنه. پرنیا طعم مادر نچشیده، خودم بزرگش کردم، تنها. مرجان زیاد نموند. منم دلم نمی‌خواست بمونه. ترجیح می‌دانم پرنیا مادری مثل مرجان نداشته باشه. تو این مدت با همه ارتباطم قطع کردم. عزیز هم چیزی از شما به من نمی‌گفت. فکر می‌کردم ازدواج کردی. من همه چیزم از دست دادم بودم. درسم که تموم شده دلم نمی‌خواست برگردم. من این شهر بدون تو نمی‌خواستم تا اینکه دایی به رحمت خدا رفت مامان از دایی گفت، از تو گفت...

لحظه‌ای سکوت می‌کنم. سیما آرام مثل همان روز خواستگاری اشک می‌ریخت. باز انگار خنجری را به قلبم فرو می‌کنند.

ـ سیما کاش به جای گریه کردن حرف بزنی.

اشک‌هایش را با گوشه چادرش پاک می‌کند.

ـ سیما من و پرنیا خیلی تنهاییم اگر من و پرنیا رو...

سیما از جایش بلند می‌شود. مصمم نگاهم می‌کند.

ـ بریم محسن باید به سعید زنگ بزنم. دیگه نمی‌خوام گریه کنم. فردا همه با هم میریم سر مزار بابا اونجا دوباره ازم خواستگاری کن، منم با اجازه پدرم بهت جواب می‌دم.

سیما به راه میفتد. نفسی راحت از اعماق وجودم می‌کشم. این بار همه چیز داشت درست می‌شد.