دُره‌ای همچون دُر
زهرا زارعی
این داستان برگرفته از یک اتفاق حقیقی است که با خیال نویسنده پر و بال گرفته است.
صدای کش‌کش جارو حیاط را گرفته بود. کمر راست کرد و با آستین گشاد لباسش عرق از صورت گرفت. صدای پچ‌پچ‌شان را می‌شنید ولی صدای ذکرش را بلندتر کرد. کل ایوان‌ها را جارو کرده بود. دوست نداشت گوشش را به همه حرفی بدهد. از جمع دو نفره‌شان فاصله گرفته و در حال نجوا بود. صدای کشیده شدن سنگی روی سنگی دیگر به گوش می‌رسید. هبه با حرص دسته سنگ را می‌چرخاند. دندان‌هایش را روی هم گذاشته بود و زیر لب می‌غرید. زکیه نمی‌خواست حرفی بزند یا گوش کننده حرف‌هایش باشد ولی سعی می‌کرد آرامش کند. نمی‌خواست دوباره ولوله‌ای در خانه برپا شود. دره کنار قفس پرنده‌ها ایستاده بود. به سمت آن‌ها رفت. لبخندی روی لب داشت. دست‌های سبزه‌اش را داخل کیسه گندم‌ها کرد و مشتی از آن‌ها را برداشت. چند قدم از آن‌ها دور شد. هبه تحملش را از دست داده بود «آخر من نمی‌دانم چه مهره ماری داری تو. راستش را بگو. از شهرت نوبه آورده‌ای؟» زکیه لب به دندان گرفته بود. «سرورم از بین این همه کنیز چرا تو را اکرام می‌کند. اسیر جنگی که این همه احترام ندارد.» صدای اعتراض زکیه بلند شد. «هبه حواست به گندم‌ها باشد.» دره کنار قفس کبوترها ایستاده بود. در قفس را باز کرد. کبوتر دم سفیدی را گرفت و از قفس بیرون آورد. صدای هبه را می‌شنید. «من نمی‌فهمم نکند حالا که از خاندان ماریه قبطیه‌ای چنین فخر می‌فروشی؟» دره چشم‌هایش را درشت کرد. دستش را از زیر بال‌های پرنده بیرون آورد. پرنده از دستش پرید. «من؟ خدا لعنت کند مرا اگر به خاندان و ایل و قبیله ام بنازم. این چه حرفی است آخر. از علی ابن موسی که فرزند رسول است فخری ندیده‌ام. چطور به خود اجازه بدهم این گونه ازخودراضی باشم؟» هبه دسته سنگ را محکم‌تر می‌چرخاند. زکیه از جا بلند شد. از کنار هیزم‌های تنور کوزه آبی برداشت و کاسه آبی آورد. جلوی هبه گرفت. «بیا کمی بنوش بخار سرت آرام شود تا اینگونه این دختر را نیازاری.» دره دست به قفس گرفت و آرام همانجا گوشه ایوان نشست. کبوتر به سمتش آمد.
صدای کوبیدن در بلند شد. دره کبوتر را داخل قفس گذاشت. «از اصحاب علی هستم. در را باز کنید.» زکیه از جا بلند شد. دره گوشه چاردقدش را درست کرد. یزید وارد شد. کیسه‌ای کنار هبه گذاشت و در آستانه در ایستاد. نگاهی به هبه و زکیه کرد. دره خواست به حجره‌اش برود. دنباله نگاه یزید سمت دره بود. نگاهش را از او گرفت و به سمت در رفت. خواست چیزی بگوید. دوباره رو برگرداند. آخر طاقت نیاورد «بانو زکیه این کنیز از کجاست؟» هبه نگاهی به دره کرد که به سمت یزید برگشت. دهان باز کرد ولی با حرف زکیه سکوت کرد. غنیمت جنگی است. از مصر آمده است. می‌گویند جایی به اسم آفریقا.» یزید ابن سلیط دوباره به دره نگاهی انداخت. قدمی به سمتش برداشت. نگاه هبه به یزید بود. حرفش را بلندتر گفت. «دیدید گفتم این دختر مهره مار دارد. یزید به او چه کار داری؟» یزید بدون این که نگاهی به هبه کند مقابل دره ایستاد. دره قدمی عقب‌تر رفت. سرش را پایین انداخته و گوشه لباس عربی‌اش را در مشت می‌فشرد. «بانو شما از مریسه آمده‌اید؟» دره سرش را بلند کرد. نگاهی به یزید انداخت و با سر جوابش را داد. یاد دیارش افتاده بود. یزید دست روی سینه گذاشت و لحظه‌ای چشم‌هایش را بست. «پیغامی از امام هفتمم برای شما دارم.» دره چشم‌هایش را بسته بود تا قطره‌ای بیرون نیاید. «بانو سبیکه.» دره چشم‌هایش را باز کرد. کسی تا به حال به این نام، خطابش نکرده بود. یزید سرش را پایین آورده بود. هبه از جا بلند شده بود تا بهتر آن دو را ببیند. «سرورم اباالحسن موسی ابن جعفرعلیه السلام به من سفارش کرد تا وقتی که شما را ملاقات کردم از طرفشان سلام و درود الهی برایتان بفرستم. شما آن زمان در مدینه حضور نداشتین.» اشک‌های دره صورت سبزه‌اش را پوشانده بود. هبه مات و مبهوت حرف‌های یزید شده بود. به سمت دره رفت. نگاهی به دره و یزید انداخت. زکیه دلشوره گرفته بود. قدمی به سمتشان برداشت تا جلوی عکس‌العمل هبه را بگیرد. مقابل هبه که رسید چشم‌هایش درشت شد. هبه می‌خواست حرفی بزند. چانه‌اش می‌لرزید اما گریه امانش نداد. به سمت حجره‌اش دوید. زکیه از کارهای هبه تعجب کرده بود. یزید را بدرقه کرد. دره آرام، کنار آسیاب سنگی نشست. زکیه به طرف حجره هبه رفت. با صدای قیژ در چوبی هبه سر از روی زانو برداشت. همچنان گریه می‌کرد. زکیه دامن لباس عربی‌اش را جمع کرد و کنارش نشست. همیشه حس مادری‌اش نسبت به بقیه کنیزها معلوم بود. دست روی سرش کشید. «زبان نیشدارت را باور کنم یا اشک‌هایت را؟» هبه با دست اشک‌هایش را پاک کرد. «دلت که دست خودت نباشد معلوم نیست چه می‌کنی. گاهی نیش و گاهی نوش می‌شوی.» رویش را از زکیه گرفت و بینی‌اش را بالا کشید. زکیه دست سر زانویش زد.» مجنون چه کسی شده‌ای که اینگونه بیتابی‌اش را سر این کنیزک درمی‌آوری؟» زکیه فقط چانه هبه را می‌دید که می‌لرزد. با دست صورتش را به طرف خودش برگرداند. دانه‌های اشک دوباره حلقه بسته بود. «هبه چرا حرف نمی‌زنی؟ محبوبت کیست؟ «هبه سری تکان داد.» چه سودی از گفتن آن وقتی او فقط دره را می‌بیند. «اشک‌ها سراریز شد. ابروهای زکیه در هم شد. «منظورت که موسی‌الرضا نیست. هست؟» هبه با دست صورتش را گرفت و صدای گریه‌اش بلندتر شد. زکیه بازویش را گرفت و او را به خود چسباند. «هبه تو عاشق مولایت شده‌ای. چه اشکال دارد انسان عاشق کسی بشود که بهتر از آن روی زمین وجود ندارد. به عشقت ببال ولی...» هبه به هق‌هق افتاده بود. بریده بریده گفت «ولی از آنجایی دلت می‌سوزد که دختری بیگانه دل مولایت را می‌برد. مگر ندیده‌ای علی ابن موسی او را خیزران صدا می‌زند. مگر ندیده‌ای چگونه او را اکرام می‌کند. به خودم دلداری می‌دادم که شاید مولا با همه ما اینگونه است ولی چشم‌هایم که دروغ نمی‌گویند مولا او را به گونه‌ای دیگر دوست دارد.» نفس عمیقی کشید. «امروز که یزید سلام امام کاظم را رساند شکم به یقین تبدیل شد. او با ما فرق دارد زکیه باور کن او فرق دارد.» «اما اما من نمی‌گذارم دل علی را به دست بیاورد. هرطور شده موسی الرضا را عاشق خود می‌کنم.» زکیه او را از خود جدا کرد. «نسنجیده حرف می‌زنی هبه. علی ابن موسی این همه برای تو زحمت کشیده است. تو به چه حقی این حب را مخصوص خود می‌دانی؟» صدای گریه هبه بلندتر شد. «به همان دلیلی که خودت می‌گویی. من از نوجوانی با علی هستم. کنیز علی هستم. حالا بعد ازاین چند مدتی که دره آمده است بگذارم مولایم را اسیر خود کند؟ به خدا به من حق بده زکیه. نمی‌توانم حضورش را تحمل کنم. از وقتی که به این خانه آمده دیگر محبت علی ابن موسی به ما کمتر شده...» بین گریه‌هایش نفس عمیقی کشید. زکیه صورتش را پاک کرد. «حسادت قلبت را سیاه کرده هبه. تا به حال مهربان‌تر و رئوف‌تر از علی را دیده‌ای؟ نگذار این عشق چشم‌هایت را کور کند.» زکیه از جا بلند شد. هبه همچنان اشک می‌ریخت. نگاهش را از زکیه گرفت و زیر لب گفت «زکیه دعا کن بلایی سر دره نیاورم.» زکیه چشم غره‌ای به هبه نشان داد. صدایش بلندتر شده بود. «دیوانگی نکن. یک مو از سر دره کم شود خودم به علی می‌گویم و داغ این عشق را به دلت می‌گذارم. بگذار ببینم می‌توانم با مولا صحبتی کنم یا نه.» آه بلندی کشید. «از دست تو دختره چموش.» زکیه با چهره‌ای متفکرانه از حجره بیرون رفت. دره هنوز کنار آسیاب نشسته بود. زکیه به سمتش رفت. دره از جا بلند شد تا زکیه روی حصیر بنشیند. نگاه زکیه به چهره غمگین دره بود. با دست‌های کشیده و باریکش سنگ را می‌چرخاند. چهره مظلومش دل زکیه را نرم کرده بود ولی نمی‌دانست چطور دل هبه را نرم کند. نگاه زکیه به صورتش بود که زیر نور خوشید تیره‌تر شده بود. عرق از پیشانی‌اش سرازیر بود ولی باز کارش را ادامه می‌‌داد. گرمای تنور کمتر شده بود. زکیه بلند شد تا خمیرهای چانه کرده را بپزند. دره دستهی سنگی آسیاب را رها کرد و کنار ایوان خم شد. چند باری حالش بد شد. زکیه به طرفش دوید. زیر بازویش را گرفت و از زیر نور مستقیم آفتاب بلندش کرد. «با خودت چه کردی؟ بلند شو بلند شو و کمی استراحت کن. چیزی از گندم‌ها نمانده. هبه کار را تمام می‌کند.» زکیه او را به سمت حجره‌اش می‌برد. نگاه تیز هبه را حس کرد که داخل چهارچوب در ایستاده بود.
***
چند روزی می‌شد که فکر زکیه آشفته بود. حواسش به هبه بود ولی نمی‌دانست چطور این خبر را به او هم بدهد. با چشم‌هایش دیده بود که حال دره مساعد نیست و با گوش‌هایش شنیده بود که علی ابن موسی در جواب حکیمه خاتون گفته بود که می‌داند خیزران باردار است و حتی تاریخ دقیق بارداری‌اش را هم می‌داند. چیز غیرقابل باوری نبود که موسی الرضا چنین حرفی بزند ولی نمی‌توانست خوشحالی‌اش را از چشم‌های غضب‌آلود هبه مخفی کند. صدای جیغ خفیفی از حجره بلند شد. زکیه داخل حجره دره بود. سراسیمه خودش را به حیاط رساند. هبه کنار در نشسته بود و سرش را داخل دست‌هایش گرفته بود. بلند بلند گریه می‌کرد. زکیه از جا بلندش کرد. دره مقابل در حجره‌اش ایستاده بود و دست روی لباسش داشت. زکیه می‌خواست او را به داخل حجره‌اش ببرد. اما هبه مخالفت کرد. به سمت دره رفت. زکیه خواست مانعش شود ولی توان مقابله با هبه را نداشت. نگران بازویش را محکم گرفته بود. هبه مقابل حجره دره ایستاد. دره با چشم‌های نگران به صورت هبه خیره شده بود. «هبه چه اتفاقی افتاده است؟» هبه نگاهش به زیر بود و شانه‌هایش تکان می‌خورد. دست دراز کرد و صورت دره را گرفت. زکیه نفسش بند آمده بود. زیر لب خدا خدا می‌کرد. هبه آب دهانش را قورت داد و صدایش را صاف کرد. «مبارکت باشد این تاج افتخار دره. نه بهتر است امر مولایم را گوش دهم و خیزران صدایت کنم. کاش من هم مثل تو خوب بودم. کاش لااقل بگوید هبه شبیه خیزران است.» اشک از کناره صورتش سرازیر بود. «تو که همپای مریم شدی خیزران.1 عفیف بودنت را کسی نمی‌تواند انکار کند. کاش لااقل من هم شبیه تو شوم.» دست‌هایش را از روی صورتش برداشت و دور گردن دره حلقه کرد. سخت در آغوشش گرفت.
1. امام هشتم علیه‌السلام، از خیزران (دره) به عنوان بانویی منزه و پاکدامن و با فضیلت یاد می‌کردند و می‌فرمودند: «سبیکه در قداست و پاکی شبیه حضرت مریم علیها‌السلام می باشد و پاک و پاکیزه آفریده شده است.»