شروع الفبا

معصومه تاوان

آقا مقدم دفتر حضور و غیابش را باز کرد و شروع کرد به خواندن اسم‌ها.

ـ عیسی خان؟

ـ فضه مهماندوست؟

مهری خانم؟

ـ آقا معلم جان ببخشید می‌پرم وسط حرفتان‌ ها، میگم موقع اومدن دیدم پاتان یه‌خورده‌ای انگار می‌لنگید، خوردین زمین نکنه ‌ها؟

آقا نگاهی به موسی خان انداخت و نگاهی به احترام خاله. پایش حسابی کبود شده بود و درد می‌کرد.

ـ فضه خانم گفت:

ـ آقا جان هیچ نگران نباش دوای دردش فقط‌، یک لیوان چای نباته. بخوری‌ها انگار نه انگار که جاییت اصلا درد می‌کرده.

ـ مگه دل‌پیچه است؟

ـ درد، دردِ دیگه توفیر نداره با هم که.

عیسی خان دنباله حرف بلقیس خاله را گرفت و گفت:

ـ اگر ورم داره حتمی در رفته. نباید بذاری کهنه بشه بلای جانت مشه. همی خود من این دردای کهنه پیرم را در آورده. قدر جوانیت را بدان آقا معلم بعدا افسوسشا می‌خوری ‌ها.

صفرعلی زیر لب غرغر کرد.

ـ می‌دانید چیه؟ آقا خجالتش میاد که به ما نشان بده، اصلا صبر کن خودم باید ببینم. شما هم جای بچه ما.

برات محمد حمامی این را گفت و راه افتاد. آقا مچاله شد توی هم.

ـ لازم نیست، باور کنید.

ـ لازم نیست چیه؟ مگم بده پاچت را بالا. خجالت نداره که.

رمضان‌علی جلوی صورتش را گرفت و غرغر کنان گفت:

ـ ای بابا برات محمد نکن اصلا دساتا شستی؟

ـ دست کثیف چیه رمضان‌علی جان. این کارا کار خود منه آقا معلم، ما جد اندر جدمان شکسته‌بند بودیم. ببین حالا چه می‌کنم. اووووه چه کبود شده ببینین.

و پای آقا معلم را گرفت بالا. داد از نهاد آقا درآمد.

ـ از من می‌شنفین آقا جان بذارید درمانتان کنه پول اضافه دارید بدید پای دوا درمان؟

آقا معذب بود نگاهی به ابراهیم خان انداخت و چشم‌هایش را بست.

ـ این دواش دست خود منه. چنتا تخم مرغ رسمی می‌خواد و یکم زردچوبه و...

مهری خانم داد زد:

ـ تخم‌مرغاشو من مدم، عیسی خان از همو تخم‌مرغا چنتا بده برات محمد.

ـ باز شما بساط معامله رو آوردین توی کلاس مهری خانم؟

ـ دردت به سرم آقا معلم جان خب چه بکنیم با این پا درد به خدا قوت ندارم تا او سر ده برم.

ـ آهای برات محمد بالا غیرتا درست و حسابی آقا معلم رو دوا درمون کن.

ـ مگه غیر این بوده صفرعلی جان؟

ـ آقا به جان همین نوه‌ام دفعه قبل که پای عروسمو دوا پیچ کرده بود بردیمش شهر پیش دکتر، دکتر ما رو خنده کرد و گفت یه چنتا سیب‌زمینی هم می‌زدی کوکو درست می‌کردی.

ـ باز شروع کردی صفرعلی؟ خودت نگفتی زودی خوب بشه راه بیفته کار و بارا روی زمین مانده؟

ـ حالا من گفته باشم تو باید اوجور مکردی. بیچاره نمی‌تانست از سنگینی پاشو بلند کنه.

ـ با محبت دشمنی نابود و خنثی می‌شود.

زندگانی بهر صلح است جنگ و نفرت تا به کی؟

ـ چی میگی بابا تو موسی خان؟ ای بابا.

محترم خاله گفت:

ـ اینا آقا معلم جان همه‌اش آزمایش الهیِ، خدا داره شما را آزمایش مکنه مخواد ببینه بنده صبوری هستین یا نه.

ملوک خانم که همان‌طور سر جای خودش ایستاده بود و از دور تماشا می‌کرد خجالت‌زده پرسید:

ـ آقا معلم برای آزمایش الهی هم باید ناشتا باشیم؟

همه سرها چرخید سمت ملوک خانم. ملوک خانم دست و پایش را گم کرد و نشست سر جایش.

ـ ها گفتم جوابش برای این‌که راست و درست تر در بیاد.

ـ نه ملوک خانم این آزمایش کاری با خورد و خوراک نداره. ای مال خداست اتفاقا مگه هر چی که دوس دارین بخورین.

ـ ها خیالم راحت شد ترسیدم ایجام نباید زیاد قند بخوری و هی چربی نخوری نمک نخوری. نمی‌دانید که توی خانه منا چطور بیچاره کردن.

حبیب آقا با یک ظرف روغن حیوانی و کمی زردچوبه برگشت برات محمد پای آقا را مشت و مال داد و با روغن زرد و تخم‌مرغ بست.

ـ خودم مدانم کارم ‌ها. بفرما آقا جان فردا خوب شده باکت نباشه.

ـ آره آقا معلم دستاش شفاست.

ـ همچی فردا توی صحرا بدویی که خودتم بمانی...

آقا به زحمت بلند شد.

ـ خب دیگه بهتره بریم سر درسمون.

کسی به حرف‌های آقا معلم توجه نمی‌کرد هر کس برای خودش قصه‌ای سر هم کرده بود و تعریف می‌کرد. آقا دوباره داشت کلافه می‌شد. باز هم صدایش را بالاتر برد اما افاقه نکرد. حبیب آقا یک‌ مرتبه فریاد زد:

ـ در مجلسی نشسته بودیم ناگهان خری گفت...

همه به صورت همدیگر نگاه کردند و در آخر به حبیب آقا و اخم‌هایشان را کشیدند توی هم.

ـ خب حرف اول الفبا آ هست. کی می‌تونه چنتا کلمه بگه که اولش آ باشه؟

و با گچ حرف آ را روی تخته نوشت و نگاه کنجکاو و پرسش‌گرش را دوخت به شاگردهایش.

ـ خب بگین اشکال نداره اشتباه گفتین... ملوک خانم شما بگین.

ملوک خانم سرش را برد بالا و پایین. با چشم و ابرو اشاره می‌کرد و حرف نمی‌زد.

ـ چی؟

دوباره با انگشت به طرف بالا اشاره کرد.

ـ خب اسمش رو بگین.

و به باقی شاگردها نگاه کرد. همه داشتند با اشاره چیزی می‌گفتند و سعی می‌کردند به آقا معلم بفهمانند منظورشان چه چیزی است. یکی به بالا اشاره می‌کرد یکی به بیرون کلاس و دیگری به دیوار و خلاصه هر کدام کاری می‌کردند.

ـ خب چرا حرف نمی‌زنید این طور که نمیشه.

شما آقا رمضان‌علی بگین. آ مثل...

رمضان‌علی از جایش بلند شد و به بیرون توی حیاط اشاره کرد.

ـ چیزی شده آقا رمضان‌علی؟ الاغتون جاش خوبه توی سایه است آفتاب نیفتاده روش.

رمضان‌علی ذوق زده شد خندید و چشم‌هایش برق زد.

ـ آفتاب؟

رمضان‌علی سر تکان داد.

آفرین آ مثل آفتاب. خب چرا حرف نمی‌زنید؟ شما بگو صفر‌علی خان.

صفر‌علی نگاهی به دور و بر و به رمضان‌علی انداخت ادای چیزی را در می‌آورد که آقا متوجه نمی‌شد. به رمضان‌علی اشاره می‌کرد بعد ادای زد و خورد را در می‌آورد و دوباره شکل آن چیز را برای آقا معلم می‌کشید.

ـ نمی‌فهمم، شما می‌فهمید چی میگه؟

همه سر تکان می‌دادند. دست آخر حبیب آقا کلافه شد بلند شد و ایستاد.

ـ ای بابا. تمام شد دیگه حرف بزنید. جواب آقا را بدین. عجب ‌ها!

صفر‌علی گفت:

بابا آقا معلم گفتم آفتابه چطور نفهمیدین؟

رمضان‌علی تا اسم آفتابه را از زبان صفر‌علی شنید خونش به جوش آمد بلند شد و فریاد زد:

ـ دوباره شروع کردی؟ هوس کتک کردی انگار؟

ـ هه! تو منو بزنی؟ الانه یک فوت بکنم افتادی توی حیاط.

ـ حالا نشونت میدم کی افتاده توی حیاط.

و از روی نیمکت رفت سمت صفر‌علی.

ـ آقایان، آقایان. خواهش می‌کنم.

رمضان‌علی و صفرعلی وسط کلاس یقه به یقه شده بودند و کسی هم جلودارشان نبود.

ـ چقدر بگم منو عصبانی نکن‌ ها؟

ـ حقته. حرف درست و راست آدمو عصبانی مکنه دیگه.

ـ کی مخوای تمومش کنی تو؟

ـ وقتی که زیر بار رفتی. تا نگی توی جهاز دخترم آفتابه نگذاشته بودم وضع همینه.

چسبیده بودند به پر و پای هم. هیچ کدام نمی‌خواست کم بیاورد. دندان‌هایشان را روی هم فشار می‌دادند و برای هم شاخ و شانه می‌کشیدند.

ـ همو روزم گفتم ما هیچی برای جهاز دخترمان کم نذاشتیم.

ـ پس آفتابه چی بود. هنوزم داری زورگویی مکنی؟

ـ ای بابا آقایون زشته نظم کلاس رو بهم ریختین. خواهش می‌کنم. یکی به من هم بگه قضیه چیه.

ـ ما بگیم آقا معلم؟

بفرمایید محترم خاله.

ـ این دعوا سر دراز داره برای پنج شش سال پیشه آقا جان. دختر رمضان‌علی عروس صفر‌علیه. روز جهاز برون خواهر صفر‌علی رفته بود توی اتاق که جهاز عروس را دید بزنه فهمیده بود عروس همه چی داره الا آفتابه. سر همین خواهر صفر علی دعوا راه انداخت و گیس و گیس‌کشی که عروس آفتابش کو؟ رمضان علی و زن خدا بیامرزش هم زیر بار نمرفتن و الا و بلا که ما آفتابه دادیم و یکی آفتابه را دزیده. از قضا زن رمضان‌علی شبیه آفتابه جهاز دخترش را گوشه مستراح پیدا کرده و اصرار که آفتابه مال ماست و یکی برده انداخته توی مستراح و از زن صفر‌علی انکار که این آفتابه را همین دیروز از شهر خریده خلاصه سر همی‌آفتابه این دوتا چند ساله با هم قهرن.

آقا معلم با چشم‌های گشاد شده نگاهی به آن دو که اصلا نمی‌شد از هم جدایشان کرد، انداخت و نگاهی به محترم خاله.

ـ آخر و عاقبت عروس و داماد چی شد؟

ـ هیچی آقا جان خوش و خرم تو شهر دارن زندگیشانا مکنن. سه تا بچه هم دارن.

ـ آقایان... آقایان...

ـ ولشان کنید آقا معلم خودشان خسته مشن ول مکنن. هر روز همی بساطشانه.