پدر دلال من

سمسار باشی

نمی‎خواهم مثل پدر باشم. اصلا دوست ندارم قدم بلند شود، ریش درآوردم، سبیل پشت لبم سبز شود و درامد بگوید شبیه پدرت هستی. هر کس می‌گوید؛ ماشالله عین بابات شدی، گریه‌ام می‌گیرد. برای این‌که همین الان هم که هنوز نه به بار است و نه به دار است، فامیل زل می‌زنند به صورتم که ای وای شبیه پدرت هستی! یکی کم بود شد دو تا! و بعد می‌خندند. روی لب نه، خنده پشت لب‌هایشان است، توی چشم‌هایشان جمع می‌‍شود.

از اخلاق پدر خوشم نمی‌آید. همیشه یک ماشین‌حساب توی دست دارد و هر جا که می‌رود به محض نشستن و بعد از سلام و علیک از همان‌جا که نشسته شروع می‌کند قیمت گذاشتن روی خانه و زندگی مردم! چند بار بلند می‌شود و می‌نشیند و خودش را روی مبل تکان تکان می‌دهد که ببیند مبل‌ها خوب هستند یا نه! بعد خودش را به بهانه‌ای می‌کشاند روی فرش؛ دست دردی، پا دردی، خواب‌گرفتگی جایی، قولنج دنده‌ای، چیزی! بعد خودش را می‌اندازد روی زمین، گوشه فرش را دست می‌گیرد و به نقش و گل و رنگ آن دقت می‌کند. به بوفه و تلویزیون هم سری می‌زند، اگر صاحب‌خانه سر برسد نشان می‌دهد که گز گز دست یا وز وز گوش یا قژ قژ کمر یا فس فس بینی او را تا آن طرف خانه مردم کشانده است .صاحب‌خانه هم با سر دنبالش می‌گردد.
پدر همیشه می گوید، تو بچه ای و نمیدانی پشت این عوض کردن ها چه حکمتی هست. اینها بیخودی وسایلشان را عوض نمی‌کنند. دلیل دارد. اصلا چرا ما نمی‌توانیم از این کارها بکنیم. بعد دستش را کج می‌کند که یعنی چلاقیم و پایش را لِی‌لی می‌رود که یعنی شلیم؟!
به محض جدی شدن بحث صدایش را صاف می‌کند. صدای دورگه گرم. انگار می‌خواهد آواز بخواند. انگار قرار است مثل گوینده خبر چیزی بگوید. بعد از چند تا سرفه کوتاه می‌پرسد، اینو چند خرید مشتی حیدر؟
مشتی حیدر صاحب‌خانه است که منتظر عملیات ضربتی پدر نشسته، می‌داند بالأخره از جایی شروع می‌شود. الان هم نشود پنج دقیقه دیگر می‌شود.
پدر من! شاید مردم نخواهند قیمت واقعی وسایلشان را به تو بگویند. شاید دلشان نخواهد تو بدانی کی و چطوری و چند وسایلشان را جابه‌جا کرده‌اند. خب تو بزخری می‌کنی، مفت می‌خری، پولش را هم خرد خرد می‌دهی! تهش می‌خواهی بگویی چرا وسایل قبلی را به تو نفروخته‌اند یا اگر می‌خواهند بفروشند با تو مشورت نکرده‌اند؟ خب پدر من! اعتمادشان از تو سلب شده، مردم اختیار اموالشان را دارند.
مشتی حیدر تا ته جریان را باید بگوید توی ذهنش، تا یه کمی مانده به ته جریان، می‌رود و برمی‌گردد. بعضی جاها را درز می‌گیرد و منتظر می‌ماند از پدر بازخورد بگیرد، که پدر بگوید چرا فلان چیز را فلان قدر فروختی؟ که جوابش را بدهد.
وسایل قبلی را به نوه عمه زنش فروخته، به پدر نفروخته و می‌داند که عن‌قریب پدر به آن اشاره خواهد کرد. همه چیز را ردیابی کرده تا ته ذهن خودش مدام می‌رود و برمی‏گردد. چشم‌های گرد سیاهش را تنگ و گشاد می‌کند روی پیشانی‌اش چند تا خط می‌اندازد که یعنی خیلی وقت پیش خریده‌اند و قیمت را فراموش کرده!
ـ ... دو رو و ور فلان قدر فکر کنم !خانم بهتر می‌داند! و خانم را با یک داد خانم جان یک لحظه بیا، به کمک می‌طلبد!
پدر می‌گوید، پارسال نه، پیارسال خریدین! جمع کردین مفت دادین به مالکی، خبرشو دارم .اونم چند برابر فروخته!
من هر شغلی را برای استفاده از اوقات‌فراغت انتخاب کنم مثل پدر قیمت‌ها را زیرورو نمی‌کنم! بیکار است. قیمت می‌گیرد. اصلا چطور یادش می‌ماند!
ـ ... آره دیگه مشتی حیدر! قبلا اون زمینه لاکی رو داشتین بید گوشه سمت چپش بالای گل شاه عباسی رو زده بود، رسیده بود به ریشه و پوسونده بود ریشه و تار و پود فرش رو! بچه‌های خودمون تعمیرش کردن! عین روز اولش شد!
چشم‌های مشتی حیدر تنگ‌تر و تنگ‌تر می‌شود ولی یک جور خجالت کشیدن می‌آید توی نگاهش. دلیل بیدخوردگی فرش، شب‌ادراری سیروس پسر بزرگ مشتی حیدر بوده که الان سرباز است و مشتی حیدر خدا خدا می‌کند پدر این یک فقره را به رویش نیاورد. آخر آن‌ها خانوادگی مشکل شب‌ادراری و مثانه دارند و تا بعد از ازدواج هم حل نمی‌شود!
مشتی حیدر سریع قیمت فرش‎های جدید را می‌گوید که شر به پا نشود و قال قضیه کنده شود. پدر سر تکان می‌دهد، خوبه، سرت زیاد کلاه نرفته بره هم حقته ولی نرفته خیالت راحت اگر مشکل سیروس جان!...

مشتی حیدر نطق آخر را با سرفه، وتو می‎کند.
پدر ادامه می‌دهد: اگر با پول قرضی گرفته باشین که الان همه این کار را می‌کنند،کار خوبی کردین. برای سیروس جان چی گرفتین؟ اتاقش فرش داره؟
مغز نمی‌گذارد او به همین راحتی از گناه سیروس بگذرد. ولی حرف را عوض می‌کند. ابرو انداختن‌های مادر تأثیر خود را می‌گذارد. در خانه طی کرده ابروریزی نکند. این مشتی حیدر اینا از اقوام مادر هستند بنابراین مادر از اهرم فشار خود برای به انحراف کشاندن جریان شب‌ادراری سیروس استفاده می‌کند؛
ـ ... آره دیگه قرض بهتره الان دیگه... وگرنه... الان نمیشه وام برداشت یعنی به افراد بدون ضامن، نمیدن.
مشتی حیدر سرش را همان‌طور که تکان می‌دهد می‌رود تا چای بیاورد. پدر همین‌طور چرتکه به دست این طرف و آن طرف خانه مردم می‌نشید و از داشته‌هایشان آه حسرت پر می‌شود توی نفس‌هایش.
آن‌قدر که مادر می‌گوید، این‌که چیزی نیست! کبابمون کردی! این‌قدر آه کشیدی که سوزوندیمون!
پدر می‌گوید: باید قیمت‌ها را کنترل کنم، دانستنش چه عیبی دارد؟
اگر پدر چیزی داشته باشد که دیگران ندارند، پتو را تا روی سینه بالا می‌کشد. انگار احساس گرما می‌کند و اگر چیزی را نداشته باشد که دیگران دارند، دست‌ها را بیرون از پتو می‌گذارد. لبه ضخیم پتو را زیر چانه لوله می‌کند و به نداشته‌هایی که موجب برتری دیگران می‌شود فکر می‌کند و بعد بلند بلند آن حسرت‌ها را با اطرافیانش در میان می‌گذارد و قسمت می‌کند.
تفاوت زیادی بین من و پدرم وجود دارد. ما باهم به مهمانی می‌رویم تمام تاریخچه خرید دفعه قبل آن خانواده جایی در ذهن پدر هست. آن گلدان روی میز را امسال گرفته‌اند. آن فرش جلوی تلویزیون دست‌دوم است. پارسال خریده بودند. انداخته بودند زیر مبل‌ها و امسال نمی‌دانم چی شده در آورده‌اند! زیر مبل‌ها فرش تازه‌ای دارد. مادرم هم تا جایی که بتواند همکاری می‌کند. با رفت‌وآمد صاحب‌خانه به جمع ما صحبت‌های پدر و مادرم قطع می‌شود و به فرش زیر مبل‌ها نگاه می‌کنم و به فرش جلوی تلویزیون، چیزی توجه من را جلب نکرده، اما مادر می‌گوید برای این‌که نتوانستند لکه بزرگ را که کنار فرش افتاده بوده پاک کنند جایشان را عوض کرده‌اند.
لکه بزرگ چی می‌توانسته باشد؟ دیگر چه کسی به جز سیروس تکرر ادرار دارد؟ بقیه‌اش را پچ‌پچ می‌کنند.
پدر با تعجب سرش را عقب می‌کشد و می‌گوید، از کجا می‌داند و مادر می‌گوید از خاله سوری شنیده است و او هم مطمئن بوده چون دوست دایی بهرام در قالی‌شویی کار می کند و گندی را که این‌ها به فرش قیمتی‌شان زده‌اند را نتوانسته هیچ کاریش بکند. پدر که انگار به سلسه‌مراتب جالبی پی برده باشد و یک معمای پیچیده را حل کرده باشد سرش را تکان می‌دهد و می‌گوید حالا لکه چی بوده که نرفته، و مادر سرش را نزدیک پدر می‌برد و چیزهایی در گوش پدر می‌گوید. که چشمه‌های پدر گرد و درشت می‌شود سفیده بزرگتر شده و حلقه سفید، سیاهی بازیگوش کوچکی را در چشم پدر بغل کرده است .

ـ ... آها! پس خاله حمیرا هم در جریان بوده چرا این چیزها را از آدم مخفی می‌کنید؟ شاید آدم دلش نخواهد... و با دستش دهانش را حصار می‌کند. نمی‌توانم کلمات راببینم و لب‌خوانی کنم اما مادر آهسته هین کوچکی می‌کشد که یعنی خاک برسرم تو به این چیز‌ها چه کار داری؟
بقیه ماجرا دهان به دهان پچ‌پچ می‌شود و مادر پدر را به سکوت دعوت می‌کند. اصلا در یک چشم برهم زدن لکه دو سال پیش فراموش می‌شود.
ـ مامان کی دستشویی‌ا‌ش رو نمی‌تونه نگه داره؟
ـ وا! چرا بچه حرف می‌گذاری توی دهان آدم ؟ مرغ و مورچه با هم دعوایشان می‌شود و مورچه لگد می‌زند به!....
ـ مامان من بزرگ شده‌ام، این قصه‌ها برایم تکراری و دیر است.ترجیح می‌دهم گوش ندهم!
پدر چرتکه می‌اندازد این که می‌بینی فلان قدر فی بازار بالای آن رفته است و مادرکه می‌داند به جهیزیه‌اش خواهد رسید میگوید نه این‌طوری نیست و بعد دوباره پای گلدان قلابی را وسط می‌کشد که مادربزرگ به‌عنوان هدیه ازدواج به این دو نفر داده است. این دو نفر این‌قدر خوب با هم کنار می‌آیند که جنگ و صلحشان به ثانیه شروع و تمام می‌شود.
من دست برمی‌دارم که یک شیرینی بخورم اما پدر می‌گوید شیرینی‌هایشان ارزان است خودت را سیر نکن، بگذارببینیم غذا چی می‌آورند.
آب دهانم را قورت می‌دهم بو می‌کشم، نخود، لوبیا، گوشت و برنج و کباب هیچ کدام از این چراغ‌های مربوط به این غذاها توی سرم روشن نمی‌شوند! شاید نهار هم چیزی نداشتند! دوباره بو می‌کشم و پدر می‌خندد! ازاین‌که خواه ناخواه ژن من به او رفته است و از ادله به چیزهای دیگر پی می‌برم برای همین اجازه می‌دهد یکی از شیرینی‌های ارزان را بردارم.
مادر می‌گوید، ما کیک خامه‌ای به این‌ها دادیم یادم باشد چای آورد یک‌جوری بگویم که بفهمد! پدرت نوشته! نشان بده مرد!
پدر جایی یاداشت کرده که این‌ها چه سالی چقدر از کی دستی گرفته‌اند پس داده‌اند یا نه، که حالا این همه وسیله برای خودشان خریده‌اند. هرچقدر به لحاظ ژنتیک مانند پدر اهل حساب و کتاب باشم نمی‌خوام به لحاظ خلقی شبیه او باشم. به ما چه که این‌ها از شوهر خاله من که پانصد تومن دستی گرفته‌اند و آن وقت که این‌ها پانصد تومن دستی گرفته‌اند دلار چقدر بود و طلای هجده عیار چه بوده است. اصلا صاحب‌خانه باید بیاید تکلیف ما را روشن کند. پدر می‌گوید بعد نهار حرف می‌زنیم ولی صاحب‌خانه بهانه می‌آورد جایی دعوت هستند و باید با عذرخواهی و با شرمندگی بروند.
قالب مهمانی‌های ما همین شده حاضر می‌شویم برویم خانه کمال عمه مهین که اس‌ام‌اس می‌آید نیستند. الان مدتی است این‌طوری شده و اقوام پدر و مادرم خیلی سرشان شلوغ است و دیگر وقت رفت‌وآمد با ما را ندارند. پدر من مادرزاد دلال است و من دلم نمی‌خواهد مثل او روی آدم‌ها و اشیا قیمت بگذارم.