بماند به یادگار

ماه منیر داستانپور

تازه چشمش به شیرینی خواب گرم شده بود که گوشیش آلارم بیدارباش زد. دلش می‌خواست عین کارتون‌های زمان بچگی که طرف با یک پتک دو برابر قد و هیکل خودش ساعت را درب و داغان می‌کرد؛ فاتحه گوشیش را بخواند اما نه دنیای او مثل کارتون‌های آن سال‌ها الکی بود و نه گرانی دلار و افزایش سرسام‌آور بهای خرید موبایل می‌گذاشت چنین حماقتی به خرج دهد. پس عین خانم‌های تمام عیار و البته کلافه از بی‌خوابی شبانه، با چشم‌های نیمه باز سرجایش نشست و دهان آوازه‌خوان گوشی را با احترام بست.

یک هفته از بیمارستان مرخصی گرفته و حال و حوصله کارکردن نداشت. تمام ساعت‌های شب قبل را تا صبح چشم روی هم نگذاشته و افکار مغشوش امانش را بریده بود. دلش کمی فراموشی می‌خو‌است. نه این‌که خدای نکرده مبتلا به مازوخیست شده باشد و میل به عذاب کشیدن، هوای آلزایمر به سرش انداخته باشد! نه! بیشتر آرزو داشت حواسش به یک چیزهایی یا به یک روزهایی نباشد.

تاریخ‌ها عین الفبای مردان رقصانی که شرلوک هلمز کشفشان کرده بود؛ جلوی چشمش جولان می‌دادند و نمی‌گذاشتند به حال خودش باشد. تقویم این روزها بیشتر از این‌که رفیقش باشد؛ شده بود قاتل جانش! روز میلاد و سالگرد ازدواج یک به یک برادرها، خاله‌ها، دایی‌ها و پدر و مادرش را خوب به خاطر داشت و برخلاف او، آن‌ها هیچ‌وقت یادشان نمی‌ماند مهتاب کی به دنیا آمده یا کی وارد دانشگاه شده! اما با تمام این احوال این فراموشکاری‌ها را می‌توانست تحمل کند. چیزی که همیشه عذابش می‌داد و کفرش را در می‌آورد فکرکردن به رویدادی قریب‌الوقوع بود که هیچ‌وقت و هیچ کدام از اعضای خانواده نمی‌توانستند فراموش کنند. اصلا انگار این تاریخ و به انضمام آن انگشت خالی از حلقه دست چپش شده بود تابلو و آویزانش کرده بودند سر در سازمان ملل که همه از این تجرد پایان‌ناپذیر او اطلاع داشتند و یادآور گذاشته بودند روی این تاریخ از تقویم همیشه خواب آلودشان که به موقع تبرک‌گو باشند.

یکی می‌گفت مبارک باشد که یادش بندازد اگر به شانس و اقبالش دهان کجی نمی‌کرد و همسر برادرزاده‌اش می‌شد؛ الان یک نیم دوجین بچه از سر و کولش بالا می‌رفتند. یکی تبریک می‌گفت که بتواند به این بهانه سن و سالش را گوشزد کند و حرف برادرشوهر پنجاه رد کرده‌اش را پیش بکشد. دیگری خوشبختیش را به رخش می‌کشید و آن یکی به ترحم، اشکی به چشم می‌آورد که الهی خانه بخت رفتنش را ببیند.

آرزو می‌کرد کاش می‌شد آن روز جلوی چشمشان نباشد! برای این کار فقط به خانم‌جان احتیاج داشت که پایه سفر بود و انگار برعکس او که آینه با چهره‌اش سرلج گذاشته، و طی شدن زمان را به خاطرش می‌آورد؛ هیچ‌وقت پیر نمی‌شد. حتی این سال‌ها که دست تقدیر جانِ پاهایش را گرفته و نشانده بودش روی ویلچیر انگار زیباتر هم شده بود! باید اول می‌رفت خانه خانم‌جان، و لیلی پرستارِ همیشه در رکابش را برای سفر چند روزه، راضی می‌کرد. همین شد که بالأخره ساک باشگاهش را برداشت و هرچه لباس خنک و تابستانی داشت، گلوله کرده و نامرتب چپاند داخلش! با خودش فکر کرد که باشگاه رفتن هم بالأخره به یک دردی خورد. نیمچه خنده‌ای از سر شیطنت به لب آورد و دستش رفت سمت گوشی برای پلی کردن یک آهنگ شاد که عین دوغِ بعدِ آبگوشت که خاصیتش چربی بُریست، آن همه تلخی افکار دیشبش را بشورد و به فنا ببرد.

خانم‌جان وقتی شنیده بود جلوی چشم مادر و پدر و برادرهایش که یکی در میان با یا بدون زن و بچه به خانه پدریش رفت و آمد داشتند؛ بارسفر بسته و به قصد الفرار راهی خانه او شده؛ از خنده ریسه رفته بود. پیرزن بدش نمی‌آمد حال داماد شصت و اندی ساله‌اش را بگیرد که چپ و راست دختربیچاره را برای عدم رضایت به ازدواج با برادرزاده‌اش سرکوفت کُشان می‌کرد! روزدختر نزدیک بود و نوه او باید برای فرار از سرزنش و نیش و کنایه این و آن خودش را گم و گور می‌کرد و همین دل مادربزرگ را به درد می‌آورد. لیلی هم فهمیده بود مهتاب به این چند روز غیبت و ظاهرنشدن بین جمع فامیل بیشتر از نان شب نیاز دارد. وگرنه آدم این‌جور کارها نبود.

روز به نیمه نرسیده ، سه تایی راهی جاده‌های سرسبز شمال بودند و مهتاب قول داده بود نگذارد به هیچ کدامشان بد بگذرد. خانم‌جان به نوه سی‌وپنج ساله‌اش که هیچ کم و کسری از باقی دخترهای فامیل نداشت؛ نگاه می‌کرد و در دل آه می‌کشید. مهتاب از اول هم بیشتر آدم درس خواندن بود تا یادگیری کارِخانه و اصول شوهرداری! همیشه سرش به کتاب و دفتر بود و حالا چند سالی می‌شد داشت در یک بیمارستان، طبابت می‌کرد. خانم‌جان هم دلش نمی‌خواست او تنها بماند و برای خود همسری اختیار نکند؛ اما تا همان موقع که به شوفری نوه‌اش راهی کنار دریا بودند؛ چیزی در این رابطه نگفته بود که او آزرده خاطر نشود. لیلی که بیشتر حواسش پیش خانم‌جان بود و صبح تا شب گوش به درد و دلش می‌داد؛ معنی نگاه زنِ سالمند را می‌دانست.

شب نشده، رسیدند انزلی! هوا مثل همیشه مرطوب بود و شرجی! مهتاب به خواست مادربزرگ با خانه تماس گرفته و سیر تا پیازِ این قسر در رفتن از دست فامیل را برای مادرش گفته و او هم بعد از کلی سفارش برایشان آرزوی روزهای خوش کرده بود. مهتاب بنا نداشت تا روز بازگشت به هیچ کدام از تماس‌هایی که ممکن بود برای تبریک گرفته می‌شد؛ جواب بدهد. رفته بود سفر برای خوش‌گذرانی و می‌خواست آن چندروز بی‌خیال تمام دنیا و آنچه در آن است باشد. انگار نه انگار که روزی به نام روز دختر در تقویم ثبت شده بود که همه ساله باعث آزار و اذیتش می‌شد!

سه روز بود که از آمدنشان می‌گذشت و انزلی دیگر جایی برای دیدن نداشت که نرفته باشند. دو تایی با مادربزرگ نشسته بودند دم ساحل و به رفت و آمد موج‌ها نگاه می‌کردند. لیلی پشت سنگر همیشه داغ اجاق گاز، مشغول غذا پختن بود و نگرانی برای سلامتی مادربزرگ را سپرده بود به نوه‌اش! موج می‌آمد و هربار دسته‌ای گوش‌ماهی را روی ساحل جا می‌گذاشت. خانم‌جان چشمش به مهتاب بود که انگار یادش رفته بود درست در روز دختر قرارگرفته‌اند و هرسال از این روز و این تاریخ فراری بوده! شده بود عین دختربچ‌های کوچک و داشت با شور و شوق تمام گوش‌ماهی‌ها را از روی ساحل جمع می‌کرد و می‌ریخت توی جیبش. به لیلی گفته بود باید برایش یک‌ گردنبند قشنگ از آن‌ها درست کند که همیشه یاد این سفر باشد. حواسش پی رفت و آمد امواج بود که یکدفعه صدای فریاد مردی که کمک می‌خواست از همان نزدیکی ذهنش را به هم ریخت. خانم‌جان انگار ترسیده بود. چشم‌های مهتاب خیره شده بود به آن دورها و پیرزن نمی‌توانست آن‌جا را خوب ببیند. یکدفعه مهتاب شروع کرد به دویدن سمت ویلا و خانم‌جان هاج و واج مانده بود که چه بکند! نوه‌اش را می‌دید که با کیف کوچکی از ساختمان بیرون دوید و رفت سمت معرکه! لیلی هم انگار فهمیده بود اتفاقی افتاده که آمد بیرون و پیرزن را برد سمت آدم‌هایی که کمی دورتر داشتند دور مرد جمع می‌شدند.

خانم‌جان از دیدن صحنه پیش رویش حسابی ترسیده و بعید نبود قلبش از کار بایستد. مهتاب نشسته بود کنار بدن نیمه‌جان دخترکی پنج، شش ساله که کم مانده بود چشم‌هایش از حدقه بیرون بزند. دخترک نمی‌توانست نفس بکشد و گلویش صدای بدی می‌داد. بدتر از آن پدرش نمی‌گذاشت مهتاب به بچه دست بزند. لیلی به سختی آدم‌هایی که دور آن‌ها جمع شده بودند را پس زد و مادربزرگ را که بدجوری وحشت کرده بود؛ کنار کشید. چشم‌های خانم‌جان قفل شده بود روی پدر بیچاره که انگار هیچ کدام از حرف‌های نوه‌اش را نمی‌فهمید. یکدفعه دست مهتاب را دید که بالا رفت و روی صورت مرد پایین آمد. لیلی با خودش فکر کرد بعید نیست با این ضربه انگشت‌های مهتاب رگ به رگ شده باشد؛ چه رسد به صورت مرد که حتما کبود می‌شد. محمد، پدر دخترک چشم‌آبی که تازه متوجه وضعیت خطرناک دخترش شده بود؛ بچه را به دست‌های مهتاب سپرد و خودش ناخودآگاه آرام شد. نوه پزشک و در‌س‌خوان خانم‌جان داشت کاری می‌کرد که همه را به وحشت انداخته بود. ایجاد سوراخ کوچکی روی گلوی دخترک چشم‌آبی که فضای داخلی گلویش به جهت حساسیت متورم شده و اجازه عبور هوا را نمی‌داد. همان برش کوچک و لوله خودکاری که مهتاب از جیب محمد بیرون کشید؛ جان دخترک را نجات داد. دیگر بقیه کارها به عهده تیم امداد بود که تا چنددقیقه بعد آمدند و آن‌ها را به بیمارستان منتقل کردند. خانم‌جان اما تا مدت‌ها ماجرای آن روز را برای این و آن تعریف می‌کرد و از درایت و هوش نوه‌اش تعریف می‌کرد. اتفاقی که او زنده نبود تا سرانجام نیکش را با چشم‌های خودش ببیند. ماجرایی که محمد پدر نازنین را که یک تصادف تلخ همسرش را از زندگی او و دخترش گرفته بود، با مهتاب آشنا کرد و در نهایت بعد از دو سال منجر به ازدواج آن‌ها شد.

بعد از آن جریانات هر سال روز دختر، مهتاب و محمد با نازنین و بعدترها با دختر دیگرشان که به یاد خانم‌جان اسمش را گذاشته بودند مریم، می‌رفتند کنار همان ساحل و برای بچه‌ها جشن می‌گرفتند. مهمانی شاد و کوچکی که به دخترهایشان یادآوری می‌کرد چقدر مهم و زندگی بخشند و چقدر این روز می‌تواند زیبا باشد.