یک شاگرد تازه نفس

معصومه تاوان

روز تعطیل بود. آقای مقدم بدجور دلش گرفته بود. برای شهر، برای شلوغی‌اش، برای مادر و خواهرش و همه چیزهایی که در شهر گذاشته بود و با خودش نیاورده بود. هوا خوب و آفتابی بود. به سرش زد که راهی گردش شود. کوچه پس کوچه‌های روستا حال و هوای کودکی‌هایش را داشت. بوی دار و درخت‌ها و کاه‌گل‌ها سر حال می‌آوردش. آن‌قدر که دلش می‌خواست تا آخر دنیا را پیاده گز کند. چند دانه سیب‌زمینی از پستو برداشت و انداخت توی کتری روحی که بپزد. نان‌ها را بست توی بقچه و یک کتاب شعر هم برداشت و راه افتاد. امروز را می‌خواست برای خودش زندگی کند بدون قیل و قال بچه‌ها و شلوغی بزرگترها.

توی ده از کوچه پس کوچه‌های تنگ و تو در تو می‌گذشت، بلند نفس می‌کشید و زیر لب آواز می‌خواند. معصومه و لیلا توی کوچه نشسته بودند تا آقا معلم را دیدند زود از جایشان بلند شدن.د موهایشان را دادند زیر روسری و سر به زیر ایستادند.

ـ س... سلام آقا.

ـ به به دختر خانم‌ها، مشقاتون رو نوشتین؟

ـ بله آقا یک دانه هم بیشتر نوشتیم یادمان نره.

ـ آفرین. آفرین به شما.

و راهش را کشید سمت تپه. صدای آواز می‌آمد. کسی داشت چیزی می‌خواند. راهش را کج کرد سمت صدا. موسی دماوندی بود چوپان ده. مرد میان سالی بود با موهای یک دست سفید‌. صدای خوبی داشت. آقا مقدم دست بلند کرد و نزدیک‌تر شد.

ـ بَه آقا موسی، خوبی؟

ـ خوب آقا معلم، مگه میشه آدم این در و دشت را ببینه خوب نباشه؟! خوب سیر کنین. دلت حال نمی‌آد؟!

ـ بله، بله.

ـ اگه یه روز رفتی یه جای دنیا واسه خودت ماشین خریدی اونجا

یک چی بخر شبیه پیکان باشه صندلی‌هاش مدل جوانان باشه

ـ به به اهل دل هم هستین.

ـ بدترین بوی عالم است الحق بوی سیر و پیاز و عطر و عرق

کارمند و محصل و عملی کامبیز و غضنفر و مملی

آقای مقدم قهقه‌ای زد .

ـ بیشتر بخونید حالا که این‌قدر شعرهای بامزه بلد هستین.

ـ فلانی که بی هنر و سواده می‌فروشه بهت همش پز و افاده

اگر چه بقال سر خیابون بهتره روزگارش از حالتون

ـ بله بله واقعا. الان چند وقته حقوق‌ها دیر شده. دیگه کفگیر خورده ته دیگ. راستی...

و کتاب شعرش را از داخل کیسه‌اش بیرون آورد.

ـ حالا که این‌قدر قشنگ شعر می‌خونید بیایید یک شعر از حافظ بخونید با این صدای رساتون که ما هم استفاده برده باشیم بیشتر البته.

وکتاب را گرفت سمت آقا موسی. آقا موسی نگاهی به کتاب و نگاهی به آقا معلم انداخت و سرش را پایین انداخت. ابروهایش آویزان شدند و لب‌هایش غنچه شد.

ـ شرمنده آقا معلم جان من سوادم دیگه تا این‌جا نیست. نمی‌تانم اینا را بخوانم.

آقا معلم نگاهی به آقا موسی انداخت. چهره غمگین پیرمرد ناراحتش کرد.

ـ اینقدر شعر می‌خونید که؟!

ـ من در آوردی دیگه، بیکاری آدم‌ها رو دیوانه می‌کنه. منم این‌طور سرم رو گرم می‌کنم.

آقا معلم یک مرتبه نوری در چشم‌هایش درخشید. خودش را جمع و جور کرد و گفت:

ـ ما توی مدرسه کلاس درس داریم... یعنی به غیر از بچه‌ها برای بزرگ‌ترها هم داریم هم سن و سالای شما یعنی.

ـ بله بله شنیدم که برای پیر پاتالا کلاس درس گذاشتین.

و دوباره شروع کرد به شعر خواندن.

ـ میریم مدرسه میریم مدرسه توی جیب‌هامون پر از فندق و پسته

آقا معلم این مرد دانا ایستاده روی اون هر دوتا پا

یک دستش داره چوب بلندی دست دیگرش آبنبات قندی

و با صدای بلند شروع کرد به خندیدن.

ـ خب شما که این‌قدر قشنگ شعر می‌خونید چرا درس نخوندین پس؟

آقا موسی آه عمیقی کشید و قلوه سنگی را از کنارش برداشت و پرت کرد سمت گله که داشت می‌رفت سمت زمین مشتی آمنه.

ـ ای آقا معلم، شما به این‌ها می‌گین شعر؟ شعر یعنی حافظ ،سعدی. اونا رو دوست دارم بخونم. بعد کو وقت تا بوده کار و کار و کار. زندگی نمی‌چرخه بدون کار کردن.

ـ بله حق با شماست. خب چرا نمی‌آیید مدرسه؟ سر کلاس‌های سوادآموزی؟

چشم‌های آقا موسی برق زد. ذوق‌زده پرسید؟

ـ یعنی میتانم بیام؟ هنوز هم اسم‌نویسی می‌کنید؟ ولی نه، فک نمی‌کنم دیگه از من باسواد دربیاد. مخ نمانده برام.

ـ این چه حرفیه. همیشه برای یادگیری وقت هست. نباید با این حافظه خودتان رو دست کم بگیرید.

ـ یعنی میشه؟ سعدی بخوانم؟ شاهنامه؟ عاشق اون قسمت سهراب کشونشم، رستم و تهمینه، زال و رودابه. به به... چه شود.

آقا معلم که سر ذوق آمده بود سفره ناهارش را پهن کرد و به آقا موسی تعارف زد.

J بفرما. قابل دار نیست.

آقا موسی نگاهی به سفره خالی آقا معلم انداخت و گفت:

ـ ناهار که بدونه هندونه نمیشه آقا معلم جان. صبر کن برم از سر زمین یکی یک دانه هندونه تر و تازه بیارم بخوری جیگرت حال بیاد.

و دستش را گرفت به زانوهایش که بلند شود.

ـ کجاست بگید من برم بیارم. شما زحمت نکشید.

ـ خیر ببینی. همونجا سر زمین نزدیکه یکم که بری پایین می‌بینی دورش دیوار کشیدیم.

آقا بلند شد تکانی به پر و پاچه‌اش داد و مسیر نگاه آقا موسی را در پیش گرفت. صدای آواز خواندن آقا موسی می‌آمد. خوشحال بود و ذوق‌زده.

ـ اگر مقشاتو نوشته باشی حساب هاتو گرفته باشی

صدای آواز آقا موسی تمام دشت و تپه را پر کرده بود. آقا معلم می‌خندید و جلو می‌رفت.

زمین هندوانه پشت دیوار کاه‌گلی بود. دیوار نیمه‌کاره و تا وسط‌ها بالا آمده بود. بوته‌های هندوانه پخش شده بودند توی زمین. آقا معلم ایستاد روی دیوار دست به کمر زد و زمین و زراعتش را خوب از نگاه گذراند. می‌خواست آبدارترین و شیرین‌ترین هندوانه را انتخاب کند. بوته‌ها یک دست روی زمین خوابیده بودند. آقا معلم دلش خواست همه را جمع کند. از هیچ کدام نمی‌توانست بگذرد اما یکی بود که حسابی چشمش را گرفته بود و دلش نمی‌آمد از آن بگذرد. پس از دیوار پایین پرید و رفت سراغش.

هندوانه سفت چسبیده بود به بوته. انگار هنوز کامل نرسیده بود اما خوش فرم بود. شبیه سر گردی بود که دو تا چشم وسطش گذاشته باشی. آقا معلم زور زد ام هندوانه جدا نمی‌شد. دلش نمی‌خواست کم بیاورد پس بیشتر تلاش کرد و محکم‌تر کشید. ناگهان هندوانه با بوته‌اش توی دست آقا معلم آمد. یک بوته بلند سبز رنگ. آقا خواست بوته را جدا کند که...

سگ از دور با شتاب می‌دوید و مردی با بیلی بالای سرش داد و بیدادکنان هم پای سگ می‌دوید. آقا معلم دست و پایش را گم کرده بود. نمی‌دانست چکار کند. هول شده و نفسش بند آمده بود. هندوانه را با بوته زد زیر بغلش و فرار کرد. چیزی نمانده بود پس بیفتد. می‌دوید و سنگینی هندوانه را هم با خودش می‌کشید آن‌قدر ترسیده بود که فراموش کرده بود هندوانه را بیندازد. می‌دوید و نفس‌نفس می‌زد.

ـ وایستا دزد سر جالیزززز. مگه دستم بهت نرسه.

آقا با یک پرش از روی دیوار پرید. فکر این‌که اگر سگ و مرد بیل به دست به او برسند چه بلایی سرش می‌آورند وحشت زده‌اش کرده بود. دو بزغاله کوچک پایین تپه مشغول چرا بودند. آقا را که دیدند با یک بوته بزرگ زیر بغلش وسوسه شدند لبی با آن تر کنند پس آن‌ها هم افتادند دنبال آقا معلم.

آقا معلم رنگ و رویش پریده بود. زبانش بند آمده بود و چیزی نمانده بود از ترس قالب تهی کند. به آقا موسی که رسید هندوانه را انداخت بغل او پشتش پناه گرفت.

ـ چی شده آقا معلم جان؟ این چه حال و روزه؟

سگ و مرد بیل به دست که به آقا موسی رسیدند سرعتشان را کم کردند. سگ همان‌طور پارس می‌کرد و دندان‌هایش را نشان آقا معلم می‌داد.

ـ تویی موسی؟ پس چرا فرار می‌کردی؟

آقا موسی رفت و یک لیوان آب از بطری برای آقا معلم ریخت. سگرمه‌هایش رفته بود توی هم.

-چی میگی مرد حسابی کشتی بند خدا را. نگاه کن چه به روزش آوردی؟

ـ چه بکنم فک کردم آمده دزدی. چه می‌دانستم تو فرستادیش. خوبی آقا معلم جان؟ قربان سرت بشم کور بشم که نشناختمت. چخه... چخه.

و به طرف سگ پرخاش کرد.

ـ آقا معلم جان خوبی؟ حالت خوبه؟ لال نشه جوان مردم؟

ـ ای آدم خیکی که نداری اندک نمکی آخر چرا به هر کاری می‌کشی سرکی

ـ ای برو بابا تو هم موسی با این شعرات...

آقامعلم نفسش به زحمت بالا می‌آمد. رنگ و رویش پریده بود و دهانش خشک شده بود. جرعه جرعه آب می‌خورد و به آقا موسی نگاه می‌کرد که حتما شاگرد زرنگ کلاسش می‌شد.

ـ شبی بر خواب بودم مثل کاکتوس زدی بر گونه من بی صدا بوس

ز درد خارشش فریاد زد دل الهی در به در شی پشه لوس.