صورتک

زینب یاری

اسباب و اثاثش را ریخته بودند توی کوچه زیر دیوار. باران می‌بارید ریز و سمج. زن‌ها کمی آن طرف‌تر ریسه شده بودند زیر دیوار و زیر گوش همدیگر پچ‌پچ می‌کردند و زیر چشمی اسباب و اثاثیه را دید می‌زدند و سر تکان می‌دادند و لب‌هایشان را گاز می‌گرفتند. هیکل قدیر از دور که پیدا شد زود خودشان را هل دادند توی حیاط خانه‌هایشان و در را نیمه باز گذاشتند و این‌بار صورت‌هایشان را چسباندند به شکاف در و چشم‌هایشان را ریز کردند و گرد.

آمد و ایستاد کنار اسباب و اثاثیه‌اش. شانه‌هایش افتاده و آویزان بود. باران پشتش را خیس کرده بود و تا کمرش رسیده بود. شتک‌های گل و لای از پشت شلوارش تا زیر ران‌هایش بالا آمده بودند. کلاه را از سرش برداشت و زانو زد مقابل وسایل. موهای جوگندمی‌اش زیر کلاه ژولیده و درهم شده بود.

ـ گفته بودم موعدت تمومه.

صدای بشیرخان از بالای سرش نگاهش را کشید سمت خودش. روی ایوان ایستاده بود. شکم گرد قلمبه‌اش از زیر عرق‌گیر چرک‌مرد و کوتاهش بیرون زده بود و آویزان روی کش تومبانش افتاده بود. صدایش را انداخته بود توی سرش و سیبک گلویش تند و تند بالا و پایین می‌شد.

ـ ها نیگا نیگا می‌کنی؟ یه چیزی هم انگار بدهکار شدیم؟

و نگاهش را چرخاند بین جماعتی که تک و توک از این طرف و آن طرف سرک می‌کشیدند. نگاه‌هایی تو خالی و مضطرب. صدایش را دوباره بلندتر کرد.

ـ ای ایها الناس این آقا شیش ماهه کرایه خونش رو نداده منم و هفت سر عائله، می‌گید چه بکنم؟

دوید توی اتاق بچه کوچکش را بغل گرفت و دوباره آمد روی بالکن.

ـ کی باید جواب شکم گشنه اینا رو بده ها؟ یه جوری باس سیرشون کنم یا نه؟

قدیر سرش پایین بود و بین وسایلش دنبالش چیزی می‌گشت. نگاه‌ها از شکاف درها و شیشه پنجره‌ها رویش افتاده بود. مچاله‌تر شد. دست برد و موکتی را که زیر آب مانده بود بیرون کشید.

ـ انگار من مالم رو از سر راه آوردم. به این ببخشم به تو ببخشم خودم چه کنم پس؟ باد هوا بخورم؟

صدای نخراشیده بشیرخان از بالای بالکن روی سر قدیر و باقی همسایه‌ها کوبیده می‌شد. همه موش شده بودند و دم نمی‌زدند. بشیر صدایش را پایین آورده بود.

ـ بابا شیش ماهه، وقت دادم دیگه که شده شیش ماه... شما چی میگین برین رد کارتون ببینم.

و پیاز کوچکی را از بالکن برداشت و پرت کرد سمت بچه‌ها. بچه‌ها که تا آن لحظه زیر دیوار دکان باباعلی ایستاده بودند زودی رفتند توی خانه‌هایشان. یکی دو مردی که زیر آفتاب‌گیر دکان ایستاده بودند چپیدند توی گرمای دکان باباقنبر و همان طور از پشت شیشه قدیر واسباب و اثاثش را دید زدند. شیشه را بخار گرفته و نگاهشان توی بخارها گم شده بود. یکیشان گفت:

ـ لامروت لااقل میزاشتی می‌اومد وسایلش رو می‌برد.

ـ حالا انگار چی داره؟ یک موکت و دو تا تیر و تخته که دیگه...

نگاه‌ها چرخید سمت صدا و زود لالش کرد. باباقنبر راهش را کشید بیرون توی مشتش سرفه خشکی کرد:

ـ بابا جان، جا داری امشب بمانی؟

قدیر سرش را بلند کرد و نگاهش توی نگاه بابا قنبر گیر افتاد توی نگاه تمام آدم‌هایی که پیدا و پنهان نگاهش می‌کردند تمام آدم‌ها و اشیا. گلویش سوخت. لب پایینش تکانی خورد. صدایش را صاف کرد و گفت:

ـ یه جا پیدا می‌کنم.

ـ اثاثت چی؟ اونارم می‌بری؟

پشتش تیر کشید. کلاه گیس رنگی‌‍اش را از داخل کمد پیدا کرد برداشت و راه افتاد.

***

محوطه چادر شلوغ بود و پر سر و صدا. ایستاده مقابل آینه قدی و زل زده بود به تصویر خودش توی آینه. قلمو توی دست‌هایش بود و نیمی از رنگ قرمز داشت توی صورتش می‌ماسید.

دلش آشوب بود و دلتنگی قلبش را سوهان می‌کشید. تمام روزهای شش ماه گذشته را در به در پیدا کردن کلیه‌ای برای مادرش بود. پیرزن هر وقت که به ملاقتش می‌رفت تکیده‌تر شده بود و استخوانی‌تر. نگاه دردآلود و ناراحتش را می‌دوخت به صورت پسرش و می‌گفت:

ـ درد می‌کنه مادر. دیالیز درد داره.

و قطرات بی‌جان اشک از گوشه چشم‌هایش تا زیر چانه‌اش سر می‌خردند. تمام رزوهایش پی یافتن کلیه می‌گذشت هر کجا که بود ناخوداآگاه چشمش روی دیوارها و پی اغلامیه‌ای می‌گشت. کابوس از دست دادن پیرزن تمام روز و شب‌هایش را پر کرده بود. هرگاه که پیرزن درد می‌کشید و صدایش را توی بالشت زیر سرش خفه می‌کرد، فکر می‌کرد تمام استخوان‌هایش را دارند می‌شکنند. دلش از تمام آدم‌ها گرفته بود، از جیب‌های خالی خودش، از تمام اعلامیه‌ها و از پرستار بخش که اجازه نمی‌داد بیشتر از نیم ساعت پیش مادرش بماند تا در درد کشیدن با او شریک شود. سرش را می‌گذاشت روی بالش مادرش و پابه‌پای او درد را احساس می‌کرد.

ـ چرا منتظری نوبت توئه.

نگاهش را از آینه پاشید روی صورت مرد و تندتر قلمو را روی صورتش کشید. خنده بزرگ و کش آمده‌ای که تا زیر گوش‌هایش رفته بود. بینی سرخ گرد همراه با ابروهای باریک صورتی پر از رنگ‌های شاد. نقاشی که تمام شد دوید روی صحنه و با صدای جیغ و فریادها شروع کرد به ادا درآوردن.

آن شب بعد از تمام شدن برنامه وقتی که داشت از عرض خیابان عبور می‌کرد زنی به شوهرش گفت:

ـ خوش به حال دلقکه دیدی؟ اونا زندگی می‌کنن. پر از شادی معلومه که اصلا نمی‌دونه غم چطور نوشته می‌شه.

قدیر چشم‌هایش را بست و تصویر مادرش و اسباب و اثاثی که زیر باران خیس می‌شدند، مقابل چشم‌هایش جان گرفت.