پُست

صدیقه شاهسون

نور کمی از لای ابرهای تکه پاره‌ای که نامنظم در آسمان پخش شده‌اند، بر زمین بی آب و علف پادگان می‌ریزد. سربازها بعد از برنامه صبحگاه و کلاس آموزشی که به دلیل گرما تا ده صبح اجرا می‌شد به خوابگاه پناه برده‌اند. همه خسته زیر کولرها چپیده‌اند. افشین بالااجبار از این ماجرا جامانده و مجبور است توی دکل دیده‌بانی فلزی که مثل تنور نانوایی رو به داغی می‌رود؛ بماند. کولر آبی کوچکی که از شیشه شکسته محفظه فلزی رو به درون می‌وزد، زورش به گرما نمی‌رسد. عرق از شقیقه‌های کشیده افشین شره انداخته و تا ریش و سبیل نو رسته‌اش راه باز کرده است. او دیگر دارد از تحمل گرما کلافه می‌شود. مدام از کلمن آبی که کنار دستش دارد قلپ قلپ آب می‌خورد و به عقربه‌های بی‌حال ساعتش که انگار جان حرکت ندارد، نگاه می‌کند.

تفنگش را توی دستش جابه‌جا می‌کند. یقین دارد که لحظه‌ای کم‌کاری حرص فرمانده را در می‌آورد و باعث می‌شود ساعت پستش را بالا ببرد. دلش برای شهرشان، برای گلبهار، برای خانه‌شان و قربان صدقه‌های ننه جان تنگ شده است.

دلتنگی افشین را وادار می‌کند که دستش سمت جیبش برود و برای چندیمن بار عکس گلبهار دختر خاله‌اش که چند ماهی است قولش را به او داده‌اند، را ببیند. صورتی کشیده با پوستی سفید و شفاف که دو چشم با مردمک‌هایی عسلی رنگ به آن صفا داده زیر درخت توت توی حیاط خانه‌شان در میان عکس جا دارد. پیراهنی با دامنی پر چین که گل‌های ریزش از شانه‌های او تا روی زمین ریخته است. صدای گلبهار که دیروز با گریه تلفنی با او حرف زده بود دوباره توی گوشش می‌پیچد: «افشین بابام با خانواده مجید قرار گذاشته شب جمعه بیان خونمون! من دیگه از بس گریه کردم کور شدم...دیگه نه من و نه مادرم زورمون به حرف زورش که می‌گه باید قید تو رو بزنم و زن مجید پسر دوستش بشم نمی‌رسه! هر طوری هست باید خودتو برسونی قول و قرارت رو با بابام محکم کنی... میفهمی افشین؟!»

از فکر کردن به التماس‌های گلبهار دلش آشفته می‌شود. باید کاری بکند. باید نقشه‌ای طرح کند و هر طور شده مرخصی بگیرد. باید خودش را تا شب جمعه به اصفهان برساند و هر طور شده خانواده مجید را از خواستگاری رفتن منصرف کند.

پدر گلبهار بعد از دو سال بهانه تراشیدن دست از لجبازی برداشته بود و اجازه داده بود گلبهار مرد زندگی‌اش را خودش انتخاب کند. انتخابی که باز هم برای افشین شرط و شروط داشت. او گفته بود هیچ محرمیتی بین گلبهار و او جاری نشود اما حرفش حرف است و گلبهار را روزی به عقد او در خواهد آورد که کارت پایان خدمتش را نشان او بدهد. افشین هم این شرط را پذیرفته بود و در اولین فرصت خودش را به نظام وظیفه معرفی کرده بود. اما حالا بعد از گذشت چند ماه از سربازی‌اش این کار شوهر خاله‌اش برایش گیج‌کننده بود.

مغز افشین از فکر کردن به این افکار به بادبادکی می‌ماند که دارد رو به انفجار می‌رود. باید هر طور شده مرخصی شهری بگیرد و بعد از آن هم یک بلیط برای اصفهان تهیه کند. باید به زور هم شده پدر گلبهار را راضی کند تا به محضر بروند و خطبه محضری بخوانند تا بتواند با خیال راحت بقیه سربازی‌اش را بگذراند. باید تا از بابت گلبهار خاطر جمع نشده به پادگان برنگردد. جریمه فرار از سربازی برایش آسان‌تر از وارد شدن به زندان حسرت در فراق گلبهار است.

درهمین احوالات به سر می‌برد که عبود پسر آبادانی از پله‌ها بالا می‌آید. انگشت اشاره‌اش را تا می‌زند و با چند تقه به شیشه، افشین را از اصفهان و خانه گلبهار به دکل داغ دیده‌بانی می‌کشاند.

عبود با لهجه آبادانی که در کلامش تنیده می‌گوید: «اوفی... نگا کن... نگا کن... افشین چیزی نمونده که بوی کبابت کل پادگانه ور داره!» افشین از دیدن عبود ذوق می‌کند ولی وقتی به ساعت نگاه می‌کند تعجب زیر پوست صورتش می‌دود. ابروهای به هم پیوسته‌اش توی هم می‌رود.

ـ عبود زوده که دادا... یک ساعت دیگه از شیفت من موندس.

ـ وخی کوکام... وخی که جناب فرمانده دلش رحم اومده گفته هوا گرمه برو به افشین برس... خو همین شده که من اومدم دیگه کوکا... بده من تفنگت برو استراحت کن.

افشین از جا می‌پرد.

ـ خدا جون دمت گرم... امیدوار شدم که یه گوشه چشمی هم به من داری! تا فرمانده هس، می‌رم زبون بریزم یه مرخصی شهری بگیرم... دیگه کلافه شدم از این همه فکر و خیال...

صدای عبود خلوتش را با خدا را به هم می‌ریزد.

ـ برو کوکا... برو بیفت زیر کولر تا روغنت ببنده... سر ظهرم یحیی یه عدس پلو پرملات بده بهت بخوری کیف کنی!

صدای خنده عبود بالا می‌رود. افشین دلیل یادآوری عبود را خوب می‌داند. عدس پلوهای یحیی پیرمرد بلوچی واقعا هم حرف ندارد یا پر از خورده سنگ‌هایی است که لای عدس‌ها مانده و یا بوی تاید دستی می‌دهد که کنار گونی‌های برنج نگه می‌دارد. تا به حال اعتراض بچه‌ها کاری از پیش نبرده و همچنان وضع آشپزخانه و آشپز قابلش به وضع سابق برقرار است. افشین این را از بد شانسی خودش می‌داند که او را چندیست گرفتار کرده. از بچگی هم شانس نداشت اگر داشت که در کودکی پدر و مادرش را دم کرسی شبانه خفه نمی‌کرد و او را یتیم نمی‌کرد. این همه جای خوش آب و هوا؛ عدل باید تقسیم می‌شد زابل!

افشین از جا بلند می‌شود. با پشت آستین دانه‌های درشت عرق را از پیشانی‌اش پاک می‌کند و با لبخندی که در کلافگی تنیده از پله‌های برج فلزی پایین می‌رود. از محوطه می‌گذرد و وارد سالن خوابگاه می‌شود. بدون این که با کسی حرف بزند یک راست می‌رود سراغ تخت آخر ردیف چهارم که صبح طبق قانون پادگان حسابی مرتبش کرده بود. همین که می‌خواهد دکمه‌های لباسش را باز کند یاد فرمانده می‌افتد که موقع رد شدن از جلوی اتاقش دیده بود دارد وسایلش را جمع و جور می‌کند تا بعد از شیفت کاری به خانه‌اش در زابل برود.

افشین مثل برق گرفته‌ها از اتاق بیرون می‌زند و خودش را جلوی دراتاق نگهبانی می‌رساند. در بسته اتاق مثل پتک توی سرش می‌خورد.

ـ باید همون موقع می‌رفتم سراغش... ای خاک تو سرت افشین. انقد دست‌دست کن تا گلبهارو عقد مجیدش کنن...

عرق سردی روی شقیقه‌هایش می‌نشیند. یاد کابوسی که دیشب تا صبح دست از سرش بر نمی‌داشت می‌افتد. گلبهار را سر سفره عقدی دیده بود که طنابی به گردن عروس آویزان شده و انگار آماده اعدام بود!

صدای فرمانده از پشت سر افشین شنیده می‌شود و تصویر کابوس را از جلوی نگاهش حذف می‌کند.

ـ چیه افشین جمشیدی... جلو در اتاق من وایسادی؟ نکنه تله‌پاتی داری فهمیدی من باهات کار دارم و دارم بهت فکر می‌کنم!

وقتی افشین برمی‌گردد تصویر صورت گوشت آلود و ابروهای کم پشت افسر جلوی نگاهش جان می‌گیرد. با حالت نظامی ادای احترام می‌کند. او دستور آزاد می‌دهد.

ـ آزاد

سرباز با لکنت می‌گوید.

ـ سلا...م... فرمانده... مرخصی ساعتی می‌خواستم.

فرمانده پوزخندی می‌زند.

ـ مرخصی ساعتی که نداریم ولی مرخصی مأموریتی داریم!

صدای افسر نگهبانی که با ژست دستوری برگه‌ای را به دستش می‌دهد در گوشش می‌پیچد.

ـ جناب سروان اکبری نیم ساعت پیش به من زنگ زد. گفت مأموری که مسئول حمل متهم از زندان زابل به دادگاه هرمزگان بوده مریض شده رفته زیر سرم. از من خواستن یه مأمور براشون بفرستم. من می‌خوام امروز تو بری. این برگه رو بگیر و برو به این آدرسی که زیرش نوشته.

با شنیدن این حرف نقشه‌هایی که از دیروز تا این ساعت افشین برای فرار از پادگان کشیده بود به باد فنا می‌رود. اگر در حال مأموریت فرار کند حتما مجازاتی چند برابر برایش در نظر خواهند گرفت. حال افشین به مرد تاجری می‌ماند که طوفانی سهمگین تمام مالش را ته دریا فرو برده باشد.

ـ چیه خودتو باختی... نترس زندانی که باید همراش بری آدم خطرناکی نیست. رییس بانکی بوده که خیلی ریز پولای مردم بالا کشیده و به قول معروف اختلاس کرده. حالا گیر افتاده... سرو کارش با پول و وام و کلک و این حرفا بوده نه با چاقو و آدم‌کشی!

سروان حال افشین را نمی‌فهمد. او از وقتی صدای لرزان گلبهار را شنیده چاقوی قرار خواستگاری مجید در جانش نشسته و او را از پا در آورده است. اما با این حال چاره‌ای ندارد.

نمی‌تواند جلوی فرمانده چون و چرا کند؛ برای همین برگه را از دست او می‌گیرد و بعد از شنیدن توضیحات فرمانده،‌ از پادگان بیرون می‌رود و نیم ساعته خودش را جلوی زندانی که چند کیلومتری با پادگان فاصله دارد می‌رساند.

از تاکسی که پیاده می‌شود، لکه‌های ابر برای تابش خورشید میدان باز کرده و کنار رفته‌اند. خورشید از قلب آسمان فاصله گرفته ولی همچنان بی‌رحمانه می‌تابد. افشین خودش را به نگهبانی که پشت در بزرگ آهنی ایستاده می‌رساند و برگه توی دستش را به او نشان می‌دهد. نگهبان با صورتی خیس از عرق نوشته‌های روی برگه را می‌خواند و داخل می‌شود. ماشین سمند اداری در حیاط منتظر است. سرباز نگهبانی که جسه ریزی دارد و سبزه‌رو و استخوانی است، با انگشت به ماشین اشاره می‌کند.

ـ برو کنار ماشین حمل زندانی بایست تا زنگ بزنم نگهبان داخل، زندانی رو بیاره. یکی دو ساعت دیگه دادگاه داره... هنوز وقت هست.

افشین بی‌اعتنا به حرف سرباز خودش را جلوی وردی سالن می‌رساند.

ـ داداش هوا گرمس... من همین تو منتظر می‌مونم متهم اومد باهاش می‌یام بیرون.

چشمانش ریز می‌شود و به صورت سرباز نگهبان می‌ماسد.

ـ طوری که نیس دادا؟

سرباز ریز جسه، اخمی توی هم می‌دهد و ژست فرماندهی به خود می‌گیرد و با دلخوری می‌گوید:

ـ خوبه اومدی سربازی مرد بشی... از گرمای زابل که فرار کنی، دشمن دیدی چیکار می‌کنی؟!»

افشین پوزخند تلخی می‌زند و از در آهنی رنگ رو رفته سالن تو می‌رود. زیر لب با خودش می‌گوید:

ـ ای بابا... دادا من که دشمنم اومده به میدونه و کاری هم ازم بر نمیاد. بیچاره گلبهار که... نفس پری بیرون می‌دهد و روی نیمکتی که کنار راهرو عریض رو به رو قرار گرفته می‌نشیند. باد نچندان خنک کولر گازی توی صورت خیس از عرقش پخش می‌شود. پلک‌هایش روی هم می‌افتد وچون سنگی ته برکه خواب فرو می‌رود.

نمی‌داند چند دقیقه خوابش برده که دستی روی شانه‌اش می‌خورد.

ـ سرباز وظیفه افشین جمشیدی شما هستی؟

افشین با دستپاچگی خودش را از روی نیمکت جمع و جور می‌کند و پای چپش را به نشانه احترام با ضرب می‌کوبد به پای دیگرش.

ـ ب...بله بله دادا منم... افشین...

تصویر سربازی قد بلند و چهار شانه که دستش با دستبند به مرد جا افتاده‌ با موهای جو گندمی قلاب شده جلوی نگاهش جان می‌گیرد.

چشمان سرباز قد بلند ریز می‌شود و چند چروک گوشه پلک‌هایش می‌افتد.

ـ این‌طوری می‌خوای زندانی ببری دادگاه و برگردونی؟

افشین بی هیچ حرفی سرش را زیر می‌اندازد. مأمور کلید می‌اندازد و با اکراه دست مرد میانسال را به دست افشین دستبند می‌کند.

ـ شیش دونگ حواستو جمع کن چرت نزنی... از این ساعت به بعد تا وقتی زندانی رو برگردنی مسئولیتش گردنته... فهمیدی سرباز؟

افشین باز هم احترام نظامی می‌گذارد.

ـ چشم جناب سروان

پرونده با پوشه آبی را از دست سرباز می‌گیرد وجلوتر از متهم راه می‌افتد. از در ورودی بیرون می‌روند. در ماشین را باز می‌کند و از مرد میان سال می‌خواهد که اول او سوار شود. مرد در حالی که پای چپش را کمی دنبالش می‌کشد نمی‌تواند تعادلش را نگه دارد، روی صندلی عقب کج وکوله می‌نشیند و دستی را که دستبند دارد سمت خودش می‌کشد.

افشین سعی می‌کند جذبه‌اش را نگه دارد. با نگاهی اخم‌آلود می‌گوید.

ـ چیه بازی در آوردی دادا... درست بشین دیگه... دستم و شکستی!

چهره مرد از دردی گنگ که در پیکرش پیچیده، در هم مچاله می‌شود.

ـ آقا می‌شه لطف کنی شونه چپ منو یه کم ماساژ بدی...یه دفعه درد گرفت!

ـ درد چی؟ تو الان سالم بودی... درست بشین حالا خودش خوب می‌شه.

زندانی به زحمت صاف می‌نشید. نفس عمیقی می‌کشد. سرش را به صندلی می‌چسباند و چشمانش را روی هم می‌گذارد. افشین کنار مرد جا گیر می‌شود.

ـ حرکت کن دادا... حرکت کن... دادگاه متهم دیر نشه... باید برسیم دادسرا.

افشین نگاهی به چهره تکیده مرد و دانه‌های درشت عرقی که بر پیشانی کوتاهش نشسته می‌اندازد. شیشه ماشین را با دست آزادش بالا می‌دهد تا زور کولر زیاد شود و فضا را خنک کند. راننده هم متوجه احوالات زندانی می‌شود ولی وقتی خونسردی افشین را می‌بیند فقط دکمه دیگر کولر را فشار می‌دهد و سرعت می‌گیرد.

افشین نگاهش را به بیابان برهوت و بی علفی می‌دوزد که دو طرف جاده را تا دور دست‌ها پوشانده. دیگر هیچ امیدی برای مرخصی رفتن ندارد. با اکراه سر می‌چرخاند و به چهره مرد زندانی که رنگ صورتش مثل گچ سفید شده چشم می‌دوزد. دلشوره‌ای مثل خوره به جانش می‌افتد. دستی که با دستبند به دست زندانی متصل شده را به انگشتان او می‌چسباند. سردِ سرد است. انگار تکه‌ای یخ لای دستبند مانده.

گوشه لبش سرباز جوان می‌لرزد.

ـ دادا یه کنار نگه دار ببینیم این چش شده!

راننده از آینه عقب را دید می‌زند.

ـ مگه چشه؟

ـ رنگش مثل گچ سفید شده. بدنشم یخ کرده. انگار فشارش افتاده.

مرد راننده پایش را محکم‌تر روی پدال گاز فشار می‌دهد.

ـ ول کن بابا اینا کارشونه... خطر داره یه کناری وایسیم... ممکنه نقشه‌ای داشته باشه فرار کنه دردسر بشه!

افشین با شانه‌اش به زندانی می‌زند و او را تکان تکان می‌دهد.

ـ دادا... دادا خوبی؟!... صدای منو می‌شنوی؟!

مرد هیچ جوابی نمی‌دهد و مثل جسمی بی جان به سمت دیگر شل می‌شود.

ـ آقای راننده تو رو خدا گازشو بگیر برسونیمش درمانگاهی جایی.

راننده که مدام از آینه جلو پشتش را زیر نظر دارد سرعت را بیشتر می‌کند و به سمت ساختمان‌هایی که در دوردست‌ها ‌هاله‌ای از شهر را نشان می‌دهد پیش می‌رود.

بیست و چهار ساعت از ماجرای دیروز می‌گذرد. افشین بی‌حوصله و دمق خودش را زیر پتو به خواب زده است اما از فکر زندانی بیرون نمی‌رود. دیروز وقتی متهم را به مرکز اورژانسی در شهر رسانده بودند دیگر کاری از دست کسی بر نمی‌آمد. دکترها تلاششان را برای برگردان او به این دنیا کرده بودند اما در نهایت دلیل مرگش را سکته قلبی اعلام کردند. افشین و راننده مجبور شدند بعد از کلی سین جین شدن توسط دکترها و ماموران آگاهی جنازه را به سردخانه بیمارستان بسپرند و هر کدام به محل کارشان برگردند.

این سؤال که حالا چه خواهد شد؟ لحظه‌ای به مغز افشین اجازه استراحت نمی‌دهد. تمام و تن و خیالش به خارش می‌افتد. روحش از سؤالات بی جواب و تنش از بی‌حرکت ماندن.

دستی از روی پتو به شانه‌اش می‌خورد و صدای عبود را می‌شنود.

ـ افشین کوکام... وخی جناب سروان احضارت کرده... باید بری اتاقش!

از شنیدن این جمله کوتاه قلبش به تپش می‌افتد. عرق سردی بر شقیقه‌هایش می‌نشیند. پتو را پس می‌دهد و سر جایش نیم‌خیز می‌شود.

ـ یعنی چیکارم دارد دادا؟ نکنه منم بکشونن دادگاه؟ بابا تو که مُردنی بودی نیم ساعت قبل این که دستت به دست من بند بشه می‌مردی برا من بدبختم دردسر درس نمی‌کردی دادا!

ـ اوفی... چه خودتم باختی کوکا... به تو چه ربطی داره طرف سکته کرده؟!... وخی برو ببین فرمانده چیکارت داره تا نگرانی در بیای.

افشین خودش را جمع و جور می‌کند. یونیفرم نظامی‌اش را تن می‌کند و با دست‌های لرزان دکمه‌هایش را می‌بندد. خودش را از میان ردیف تخت‌ها رد می‌کند و از سالن خوابگاه بیرون می‌رود. هر چه به اتاق فرمانده نزدیک می‌شود دلشوره‌اش بیشتر می‌شود. نکند به جرم مواظبت نکردن از زندانی او را جریمه کنند و یا به دادگاه بکشانند؟

جلوی اتاق می‌رسد. سعی می‌کند تمام احساساتش را نگه دارد. چند ضربه به در می‌زند. صدای زمخت فرمانده از داخل شنیده می‌شود.

ـ بیا تو.

افشین داخل می‌شود و سعی می‌کند دست و پاهای لرزانش را کنترل کند و احترام نظامی بگذارد. فرمانده که متوجه احوال افشین شده است برگه‌ای را از کنار دستش برمی‌دارد و به سمت او می‌آید.

ـ چی شده جمشیدی چرا خودتو باختی؟

افشین آب دهانش را به زحمت قورت می‌دهد.

ـ فرمانده باور کنید من حواسم بهش بود. باور کنید وقتی مأمور زندان دست زندانی رو به دست من دستبند کرد حالش خوب بود. تو ماشینم وقتی حالش بد شد من به راننده گفتم یه گوشه نگه داره ولی اون قبول نکرد... ما فکر کردیم طرف داره فیلم بازی می‌کنه!

فرمانده چهارشانه با موهایی جو گندمی، جلوی افشین می‌ایستد. برگه را روبروی او می‌گیرد و نگاه نافذ اما مهربانش را به افشین می‌دوزد و حرف او را قطع می‌کند.

ـ صبر کن پسر عجله نداشته باش... این قضیه ربطی به تو و راننده نداشت. طرف سابقه فشار خون بالا داشت و این موضوع رو مخفی کرده بود. همین مخفی‌کاری و فشار خون دست مایه مرگش شده. ربطی به تو و راننده نداشت.

برگه را جلوی نگاه او بالا می‌آورد.

ـ اما بهتره تو چند روزی بری مرخصی تا آب‌ها از آسیاب بیافته. می‌ترسم خونواده طرف بیان پیدات کنن اذیتت کنن. برو یه حال و هوایی عوض کن بعد سر حال برگرد سر خدمتت.

حرف فرمانده جریان امید را در مغز افشین به جوشش می‌اندازد و جانی تازه به بدنش می‌فرستد. لبخندی نرم بر چهره رنگ باخته‌اش می‌نشیند و نگاهش را سمت برگه مرخصی می‌کشاند. کم‌کم ماجرای خزان دیروز در ذهنش به بهاری برای او و گلبهار تبدیل می‌شود.