
قد، نشانه حیاتی و مهم در دوران کودکی است که باید به حد لازم برسد چرا که انحراف از الگوی خط نرمال نشاندهنده اختلال است.
پوپک اسدی، فوق تخصص بیماریهای غدد درونریز و متابولیسم بالغین افزود: اگر بررسیهای لازم در زمان رشد صورت نگیرد بعد از آن سودی نخواهد داشت البته رشد در فصل پاییز و زمستان آهستهتر است و زمانیکه قد کودک زیر صدک، ۳ درصد باشد رشد غیر طبیعی محسوب میشود و سرعت رشد قد در صدک ۲۵ درصد نرمال است.
این فوق تخصص بیماریهای غدد ادامه داد: بررسی سرعت رشد قد باید حداقل هر ۶ ماه یک بار و حداکثر بین یک تا ۱۲ ماه توسط پزشک انجام شود.
اسدی درباره عواملی که در کاهش رشد کودکان دخیل است، گفت: مادرانی که در دوران بارداری و شیردهی تغذیه نامناسب دارند یا از داروهای غیر مجاز در این دوران استفاده کرده باشند، همچنین بیاشتهایی، مشکلات روانی، اختلال در ترشح و عملکرد هورمونها مثل هورمون رشد و تیروئید یا بیماریهای تبدار و... در کودک از دیگر عوامل تأثیرگذار در کاهش رشد کودکان است.
این فوق تخصص بیماریهای غدد درونریز و متابولیسم بالغین افزود: کوتاهی قد میتواند سرشتی باشد که قد والدین در قد کودک بسیار مؤثر است و یک مسأله ژنتیکی محسوب میشود.
اسدی تصریح کرد: در نهایت اگر رشد کافی صورت نگیرد با مراجعه به متخصص غدد با بررسیهای لازم آزمایشگاهی و انجام عکس گرافیک و بررسی سن استخوانی و توجه به شرایط بیمار، درمان مناسب در نظر گرفته میشود.
این فوق تخصص بیماریهای غدد درونریز و متابولیسم بالغین در ادامه گفت: اگر اختلال، هورمونال باشد درمان میشود؛ اگر بلوغ زودرس باشد که تعریف آن برای دختران زیر ۸ سال و برای پسران زیر ۹ سال است با تزریق هورمونهای مربوطه این پروسه به تعویق میافتد که فرد به قد نهایی برسد.
او بیان کرد: اگر علت کمبود هورمون رشد باشد و در آزمایشگاههای تخصصی به اثبات برسد برای بیمار آمپول هورمون رشد تجویز میشود.
اسدی در ادامه با تأکید بر اینکه بعد از رسیدن به سن بلوغ درخواست افزایش قد چندان سودی ندارد، اظهار کرد: فرد میتواند تا سن ۲۵ سالگی به اندازهای افزایش رشد قد داشته باشد، اما افزایش رشد قدی بعد از بلوغ و بعد از بسته شدن رشد غضروفها که رشد فرد به اندازه قبل از بلوغ نیست و آمپولهای هورمون رشد بعد از این سن نهتنها باعث افزایش رشد طولی نمیشود بلکه باعث افزایش رشد عرضی میشود.
او ادامه داد: تعریف قد، بستگی به نژاد و کشور هم دارد که به طور میانگین در ایران قد بالای ۱۶۰ دختران و بالای ۱۷۰ پسران نسبتا مناسب است.
انوشه، متخصص تغذیه نیز درباره تغذیه کودکان و نوجوانان در زمان رشد اظهار کرد: ۴ فاکتور اصلی برای افزایش قد فرد وجود دارد که اولین فاکتور مهم ژنتیک یا وراثت است، فاکتور بعدی تغذیه و خواب مناسب و ورزش است.
او ادامه داد: از آنجایی که تغذیه نقش مهمی دارد فرد باید از همه گروههای غذایی لازم به مقدار کافی مصرف کند و غذاهایی که دریافت میکند ارزش کیفی و غذایی بالایی داشته باشد؛ معمولا غذاهایی مانند فستفودها که پرکالری هستند و فقط ارزش کالریکی دارند و ارزش غذایی ندارند باید از رژیم غذایی حذف شوند یا به حداقل برسند.
این متخصص تغذیه بیان کرد: عامل بعدی ورزش است که بهتر است برای افزایش قد ورزش مناسب و متعادلی انجام شود که رسوب.گذاری کلسیم و رشد قدی فرد به اندازه کافی برسد؛ مورد دیگر خواب کافی که بهترین زمان برای خواب در ابتدای شب است چرا که هورمونها به ویژه هورمون رشد در ابتدای شب دارای بیشترین میزان ترشح است.
او در ادامه تأکید کرد: هیچ ماده غذایی نیست که به تنهایی بر رشد اثر بگذارد؛ غذاهایی که حاوی کلسیم، منیزیم و زینک و ویتامینهای D و C هستند بیشترین اثر را در افزایش رشد قدی دارند.
انوشه گفت: برای جذب این ویتامینها و املاح مثلا ویتامین D، فرد خود را بیشتر در معرض تابش نور خورشید قرار دهد و یا اگر امکانش نبود از مکملها استفاده کند؛ در مورد کلسیم از شیر و لبنیات و برای دریافت منیزیم از مغزیها مانند پسته، بادام، گردو و فندق استفاده کند و همچنین مصرف انواع گوشتها فراموش نشود چرا که این مواد غذایی تأثیر بسیار زیادی در رشد فرد دارند.