علائم حیاتی سیامک

گلاب بانو

توی تمام کارت‌پستال‌هایی که فرستاده یک پسری دست یک دختری را گرفته و دختر در حال چرخ زدن است. دختر معلوم نیست پسر هم مشخص نیست که کیست. اصلا هر موقع خان‌عمو و زنش به این دختر و پسر‌ نگاه کرده بودند چیزی دستگیرشان نشده بود. دختر و پسر هر دو در تاریکی بودند؛ پشت به آفتاب؛ نه هیچ چیزی از صورت معلوم بود نه از چهره و نه از اندام.
‌دختر کوتاه‌تر بود و توی تمام عکس‌ها پیراهن و دامن چین‌دار پوشیده بود. پسر هم پیراهن و شلوار به تن داشت اما عمو و زن‌عمو چیزهای دیگری می‌گفتند. زن‌عمو ابروها را به هم گره کرده بود که؛ دختر ترشیده است و چشمان ریزش حال آدم را به هم می‌زند. خال گوشتی زشتی روی بینی دارد و گردنش از ماه‌گرفتگی بنفش رنگ است. مگر چشم‌هایش را نمی‌بینید مادرزاد کج است، چشم‌ها به هم نزدیکند، از مو که نپرس موهای وزوزی تنک که از پیشانی در حال ریختن است، زیر موها هم کچلی دارد، یک جور کپک که دختران ترشیده غربی داشته‌اند. زن‌عمو می‌گفت مادرش تعریف کرده دختران گرجی که فرار کرده بودند به ایران زمان جنگ کشورشان آن‌قدر توی راه مانده بودند که شپش ریشه تمام موها را جویده بود، این‌جا که رسیدند دسته دسته موهایشان ریخته بود و سرشان را زخم برداشته بود.
البته ما چیزی نمی‌دیدم. زن‌عمو می‌گفت که دختر سر و وضع خوبی ندارد، از لباس گندیده و ناجورش معلوم است که آویزان پسر ما شده‌اند تا خرج و بدهیشان را بدهد.
‌من توی تاریکی‌های لباس دختر هیچ چیزی ندیدم و گفتم: از کجا می‌دانید؟ چیزی معلوم نیست؛ نه سری؛ نه صورتی؛ نه لباسی. مگر این‌که پسرعمو ضمن این عکس‌ها نامه توضیحی هم برایتان نوشته باشد.
‌زن‌عمو می‌گفت: نه! پسره بی‌فکر بی‌مغز هیچ چیز برای ما ننوشته، نامه‌ای در کار نیست همین چیزی است که می‌بینی، یک تعداد ساختمان است که معلوم نیست چیست و کجاست و یک دختر و پسر که توی همه آن‌ها در حال رقص و شادی و خندیدن به ریش ما هستند.

ریش را که می‌گفت عمو جابه‌جا می‌شد؛ ریش را فقط او داشت. زن‌عمو که ریش نداشت پس داشت می‌گفت که پسر در آن‌طرف مرزها و کوه‌ها و زمین‌ها در حال خندیدن به ریش پدر است. این ریش از پدر به پسر در خاندان آن‌ها دست به دست می‌شد. ریش حنا بسته معتبری که دست عمو همیشه برای مرتب کردنش بالا و پایین می‌رفت. ریشی که پای تمام معاملات بعد از جنگ جهانی دوم بود و توی تمام عکس‌ها تکرار می‌شد.
پدر من این ریش را نداشت چون اصلا کاسب نبود. پدر من معمار بود. یک ریش معمولی مثل مردم داشت که حالا مثل برف سفید شده بود و خان‌عمو اصلا اعتباری برای آن قائل نبود. پسر‌عمو هم که اصلا ریش نداشت و از ته بزتراش می‌کرد. کسی که ریش بلند مقبول حنا بسته قرمزی داشت تنها خان‌عمو بود و زن‌عمو برای تیر کردنش مدام تو کنایه‌ها و متلک‌ها از این ریش آویزان می‌شد.
عمو انگار دردش گرفته باشد اخم می‌کرد و ریشه ریش‌ها را خرپ و خرپ می‌خاراند؛ ذلیل‌مرده فکر آبروی ما را نمی‌کند دست دخترک را گرفته بی‌اجازه و بی‌عقد و نکاح می‌گرداند. نمی‌گوید برای من و پدرش دعوت‌نامه‌ای بفرستد عقدی بگیرد عروسی کند حالا دختر هر تحفه‌ای که هست، باشد مهم نیست. مبارکش باشد علف باید به دهان بزی شیرین می‌آمده که آمده. پدر و مادر بزی هم گور پدرشان!

پدر و مادر بزی کی هستند؟ این را خدیجه می‌پرسید که کنار دست من نشسته بود از اول بحث و گفتگو دو مشت نقل ریز بید مشک را خورده بود و بادام‌های خلال وسطش را از دهانش درآورده بود.
به مادر با چشم و ابرو اشاره می‌کردم که خدیجه را جمع و جور کند اما مادر کاملا حواسش را شش دنگ در اختیار زن‌عمو گذاشته بود.اصلا پلک نمی‌زد. اصلا انگار نفس نمی‌کشید. زن‌عمو پشت چشمی نازک می‌کرد که؛ ما فریده شما را برای پسرمان در نظر داستیم. چه کسی بهتر و خانم‌تر از فریده که امروز و فردا مدرک معلمی می‌گیرد و می‌شود خانم معلم با این ادب و نزاکتی که دارد.
فریده یک سینی چای آورد و گذاشت روی میز خجالت می‌کشید نه بله‌ای گفته بود و نه بله‌ای شنیده بود، شده بود شیرینی خورده پسر‌عموی غرب‌زده ما .زن‌عمو قد و قواره کشیده و بلند فریده را نگاه می‌کرد. فریده با چشمان درشت سیاه و گیسوان کمند مشکی بلند خواستگاران زیادی داشت اما پدر و مادر جرأت نمی‌کردند به‌خاطر عمو و زن‌عمو آن‌ها را به خانه راه بدهند .
زن‌عمو همین‌طور که فریده را نگاه می‌کرد زیر لب می‌گفت ماشاالله ماشاالله ماشاالله این‌قدر می‌گفت که گریه‌اش می‌گرفت و لایه‌های چربی شکمکش از زیر چند لایه پیراهن تکان می‌خورد.
خدیجه می‌گفت: ما که ماشاالله نداریم! این فریده خودمان است ماشاالله کیه؟
به چشمان معصوم کودکانه‌اش نگاه می‌کردم و می‌گفتم: تو نقلت را بخور ماشاالله همین فریده است. چشم‌های درشت تیله‌ای‌اش گرد می‌شد و خیره خیره به فریده نگاه می‌کرد!
پدر و مادر می‌گفتند: خب آقا سیامک انتخابش را کرده و به هر حال دختر مورد علاقه‌اش را هم پسندیده انشاالله مبارک است. این یعنی مؤدبانه راهتان را بروید و دست از سر ما بردارید.
حقیقت این بود که عمو و زن‌عمو هیچ وقت از فریده رسما خواستگاری نکرده بودند اما این‌قدر چشم و ابرو آمده بودند که همه فکر می‌کردند فریده شیرینی خورده سیامک است وسیامک به این ازدواج راضی نیست و برای همین از کشور فراری شده و خیال برگشتن به وطن ندارد.

تازه مردم فکر می‌کردند فریده با این همه زیبایی کمال و جمال باید عیب و ایرادی داشته باشد وگرنه چرا باید پسرعمو فرار کند؟ اصلا خیلی‌‌ها از فریده بدشان می‌آمد او را علی‌رغم آن همه زیبایی نحس و بد‌قدم و باعث دوری پسر از پدر و مادر می‌دانستند. این چیزها می‌آمد و به گوشمان می‌رسید و آتش به دل پدر و مادر می‌گذاشت. اصلا رویشان نمی‌شد بگویند بیایید تکلیف فریده را روشن کنید چون اصلا فریده تکلیفی نداشت.
زن‌عمو و عمو هیچ وقت درباره عروسی این دو تا حرف و سخنی نگفته بودند. فقط آه و حسرت بود که از نگاه زن‌عمو و غرغر‌های خان‌عمو معلوم بود بقیه‌اش هیچ .
فریده حالا دبیرستان و دانشگاه را هم تمام کرده بود دخترهای به سن و هزار بار زشت‌تر از او الان خانه و شوهر و بچه داشتند اما فریده چی البته فریده فرصت درس خواندن و خانم معلمی را از همین کشمکش‌ها داشت وگرنه الان باید خودش دخترش را شوهر می‌داد. قند توی دلش آب می‌شد وقتی می‌گفتند خانم معلم. خانم معلم ...اگر من بودم یک کلمه از زن‌عمو می‌پرسیدم کو داماد؟ کو پسرتان؟ کو که بیاید و مرا با خودش ببرد یا بیاید این‌جا زندگی کنیم من رک بودم می‌توانستم راحت این چیزها را بگویم به زندگی‌ام مربوط می‌شد. تمام این آتش‌ها برمی‌گشت به زمانی که سیامک پسر بچه بود و همبازی فریده آن‌وقت‌ها بزرگترها چیزهایی رد و بدل کرده بودند حرف‌هایی در گوشی و خودمانی سیامک بعد از دیپلم رفته بود که آن‌طرف درس بخواند و برگردد اما این سال‌ها آمده بود و گذشته بود و از سیامک خبری نشده بود به‌ جز همین اواخر و این کارت‌پستال‌هایی بی‌هویت با ساختمان‌های بلند و زیبای غربی و یک دختر و پسر که در سایه ایستاده یا نشسته و یا در حال رقص بودند رقص را می‌شد فهمید چون پیراهن دختر پیچ و تاب خورده بود و به هوا رفته بود وگرنه پیراهن که بی‎خودی و خود به‌خود روی هوا نمی‌ماند.
سیامک هیچ نامه‌ای نمی‌فرستاد و چون جای ثابتی نداشت نامه‌هایش برگشت می‌خورد و به دستش نمی‌رسید الان چهار سالی بود که رفته بود اوایل چند نامه نوشت که رشته مورد علاقه‌اش را پیدا کرده و نمی‌خواهد دکتر شود درباره رشته مورد علاقه‌اش چیزی ننوشته بود و توضیحی در نامه‌های بعد نداده بود چون در جواب همان نامه اول خان‌عمو یک صفحه فحش و حرف زشت برای پسرش مرقوم کرده بود و فرستاده بود و زن‌عمو هم روی فحش‌ها گریه کرده بود. بعد از آن سیامک درباره رشته مورد علاقه‌اش در نامه‌ها چیزی ننوشته بود فقط سلام و احوال‌پرسی که آن هم رفته رفته قطع شده بود و تبدیل شده بود به همین کارت‌پستال‌ها یک جوری انگار این کارت‌پستال‌های علایم حیاتی سیامک بودند ماهی یک کارت‌پستال نشان می‌داد او زنده است و دارد یک گوشه‌ای گندش را به شانس خودش و فریده می‌زند!
فریده اصلا یادش نمی‌آمد سیامک به او قولی داده باشد فقط یک دختر و پسر شانزده‌ ساله کم‌حرف خجالتی که احتمالا سرخ می‌شده‌اند. زن‌عمو و عمو آمده بودند همین را بگویند. گفتند که دلشان می‌خواسته فریده عروسشان بشود اما سیامک انگار همه قول و قرارها را فراموش کرده و برلی خودش آستین بالا زده. فریده هم برود دنبال بخت و اقبالش این را با ناراحتی می‌گفتند پدر و مادر هم با ناراحتی گوش می‌کردند اما ته دلشان قند می‌سابیدند که، آخیش به سلامت فریده آزاد شد. بروید پی کارتان بگذارید دختر ما زندگی‌اش را بکند.
از فردای آن روز خوش به حال من و خدیجه بود همسایه‌های دور و نزدیک شیرینی و کله‌قند به دست می‌آمدند و می‌رفتند تا فریده یکی را انتخاب کرد سر ماه نشده هم عقد و عروسی و خانه شوهر و مدرسه. سیامک یک ماه بعد از عروسی رسید. آن دختر توی عکس که سایه‌اش پیدا بود فریده بوده آن اصلا عکس نبوده آرم بوده یک‌جور آرم یک جور مهر و امضا پسرعمو سیامک رفته بود که دکتر بشود اما عکاس شده بود و چون نتوانسته بود بگوید صبر کرده بود تا موفقیتش را به خود در چمدانش بیاورد یک دوربین عکاسی پیشرفته عالی با کلی عکس آن دختر و پسر نقاشی پسر عمو بوده یک‌جور علامت عکاس باشی شدن یک‌جور مهر و امضای کاری. آن پسر خودش بوده و آن دختر فریده!