مرد رومی و حسن‌بن‌علی
حسنی احمدی
روزى يك نفر از بلاد
روم به محضر علی وارد شد و اظهار داشت : من يك نفر از رعيّت تو و از اهالى اين شهر
هستم.
علی گفت: خير، تو از رعيّت من و از اهالى اين شهر نيستى؛ بلكه تو از
سوى پادشاه روم آمده‌اى و او چند سؤال براى معاويه فرستاده است و چون معاويه جواب
آن‌ها را نمى‌دانست به من رجوع کرده‌ای.
مرد جواب داد: بله، درست می‌گوید، معاويه مرا به طور محرمانه نزد شما
فرستاد تا جواب مسائلم را از شما دريافت دارم؛ و اين موضوع را كسى غير از ما نمى‌داند
و مطمئن باش که علی رو به مرد کرد و گفت: آن‌چه مى‌خواهى
از اين دو فرزندم جواب كافى دريافت خواهى کرد.
مردگفت: از آن كسى كه موهاى سرش تا روى گوش‌هايش آمده ـ يعنى؛ (حسن
مجتبى) ـ سؤال می‌كنم. مرد رومی نزد حسن‌بن‌علی آمد و قبل از این‌که سخنی بگوید
حسن گفت: آمده‌اى تا سؤال كنى : فاصله بين حقّ و باطل چيست؟
و بين زمين و آسمان چه مقدار فاصله است؟
و بين مشرق تا مغرب چه مقدار مسافت است؟
و قوس و قزح ـ يعنى؛ رنگين‌كمان ـ چيست؟
و خنثى به چه كسى گفته مى‌شود؟
و آن ده چيزى كه يكى از ديگرى محكم‌تر و سخت‌تر مى‌باشند كدامند؟
مرد رومى با حالت تعجّب گفت: بله، سؤال‌هاى من همين‌ها است.
حسن‌بن‌علی با آرامش
شروع به پاسخ پرسش‌ها کرد: بين حق و باطل چهار انگشت است، آن‌چه با چشم خود ديدى
حق و آن‌چه شنيدى باطل است.
فاصله بين زمين و آسمان به اندازه دعاى مظلوم بر عليه ظالم است و نيز
تا جایى كه چشم ببيند
هم‌چنين فاصله بين مشرق تا مغرب به مقدار سرعت گردش و حركت خورشيد در
يك روز خواهد بود
و اما قوس و قزح: قوس علامتى است از طرف خداوند رحمان براى در امان
ماندن موجودات زمين از غرق شدن و ديگر حوادث مشابه آن؛ و قزح نام شيطان است.
و اما خنثى به شخصى گفته مى‌شود كه معلوم نباشد مرد است يا زن، كه
اگر هيچ نشانه‌اى نداشته باشد، يا هر دو نشانه را موجود باشد به او گفته مى‌شود:
ادرار كن ، پس اگر ادرارش به سمت جلو يا بالا بود مرد است و در غير اين صورت در
حكم زن خواهد بود.
و اما جواب آن ده چيز ـ به اين شرح است:
خداوند متعال سنگ را آفريد و به دنبالش آهن را به وجود آورد كه همانا
آهن سنگ را قطعه قطعه مى‌كند و سپس آتش را آفريد كه آهن را گداخته و آب مى‌نمايد.
و سخت‌تر از آتش آب است كه آتش را خاموش مى‌كند.
و از آب شديدتر، ابر مى‌باشد كه آن را حمل و منتقل مى‌كند.
و از ابر نيرومندتر باد خواهد بود كه ابر را به اين سو، آن سو مى‌برد.
و از باد قدرتمندتر آن نيرویى است كه باد را كنترل مى‌كند.
و از آن شديدتر ملك‌الموت ـ عزرائيل ـ است كه جان همه چيز را مى‌گيرد؛
و مى‌ميراند.
و از آن مهم‌تر خود مرگ است كه جان عزرائيل را نيز مى‌ربايد.
و از مرگ محكم‌تر، و نيرومندتر مشيت و اراده الهى است كه مرگ را
برطرف مى‌نمايد ـ و در روز واپسين، مردگان را زنده مى‌گرداند.
مرد رومی با تعجب به حسن نگاه می‌کرد و باورش نمی‌شد پاسخ سؤالاتش را گرفته باشد.
منبع:
بحارالانوار جلد 43، صفحه 326، حکمت 5،