پای تندیس مسیح

ماه‌منیر داستانپور

دیگر جوابی برای آن همه مصیبت که افتاده بود به جان مردم روستا نداشت. در محراب زانو زده و آیات انجیل را زیرلب تکرار می‌کرد اما گویا کسی کنار گوش‌هایش نجواکنان اصرار داشت که خدا او و تمام مردم روستایش را فراموش کرده است. حس کرد کسی پشتش نشسته و به عبادتش می‌خندد. با سرعت به عقب برگشت و وحشت‌زده همه جا را نگاه کرد. کسی نبود. با خودش خیال کرد شاید مالیخولیایی شده باشد. بعید هم نبود شیطان عین موریانه افتاده بود به جان سال‌ها عبادت و بندگیش تا همه را با وسوسه‌هایش به آتش بکشد. دوباره شروع کرد: «خوشا به حال ماتم‌زدگان، زیرا ایشان تسلی خواهند یافت. خوشا به حال گرسنگان و تشنگان نیکویی، زیرا ایشان سیر خواهند شد. خوشا به حال رحم‌کنندگان، زیرا ایشان رحمت خواهند شد.» صدای خنده زننده و تهوع‌آوری از بین نیمکت‌های کلیسا توجهش را جلب کرد. حال غریبی داشت. درست مثل کسی که در سرمای سوزاننده زمستان، یک سطل آب سرد روی بدنش ریخته باشند؛ لرزشی آزاردهنده وجودش را به رعشه انداخته بود. روی سینه‌اش صلیب کشید و از جا بلند شد. پیرمرد موقرمز لم داده بود روی یکی از نیمکت‌ها و با چشم‌های ریز و سیاهش که گویی دریچه‌های دوزخ بود؛ خیره نگاهش می‌کرد. ناشناس بود و برای آن مکان زیادی غریبه به نظر می‌آمد. پدر آنتوان می‌توانست به مریم مقدس قسم بخورد که تا به حال پایش به کلیسا نرسیده و آداب حضور در آن مکان مقدس را نمی‌داند. از همان فاصله هم می‌توانست اثرات آبله روی پوست چروکیده و نفرت‌انگیزش را ببیند. پیرمرد جملاتی که چند دقیقه قبل از دهان پدرآنتوان شنیده بود؛ با صدای دورگه عذاب‌دهنده‌اش تکرارکرد: «خوشا به حال رحم‌کنندگان، زیرا ایشان رحمت خواهندشد.»کلمات را به شیوه‌ای مبتذل می‌کشید و پدر حس می‌کرد دستی آلوده به نجاست هر آن در حلقش فرو رفته و اندرونش را زیر و رو می‌کند. به سختی دستش را به سمت آویز گردنش برد و صلیب را لمس کرد. درست مثل مارتا، پیرزن نیمه گنگ و الکن روستا، کلمه عیسی مسیح را بریده بریده تکرار کرد و یکدفعه از خواب بیدار شد.

خیس عرق شده بود. نمی‌دانست کی در محراب به خواب رفته که خودش نفهمیده‌ است! به سختی بر درد زانوهای فرسوده‌اش غلبه کرد و از جا بلندشد. باید بیشتر فکر می‌کرد. باید می‌اندیشید چه کرده که ابلیس را به سوی خود کشانده؟ در منطق او گناه عین نجاستی که حشرات موذی را به خود جلب می‌کند؛ شیطان را به انسان جذب می‌کرد. هنوز آن صدای موذی را در ذهنش احساس می‌کرد. شاید چون نمی‌دانست باید جواب اهالی را چه بدهد؟!

سال بدی را گذرانده بودند. نه آسمان بارانی باریده بود و نه زمین روی خوش به کسی نشان داده بود. دریغ از حتی یک خوشه گندم معیوب که بتوانند آردش کنند؛ یا میوه‌ای قابل فروش که بشود به بازار عرضه نمایند و در مقابلش یک لقمه غذا برای زن‌ها و بچه‌هایشان تهیه‌کنند. بیشتر مردها رفته بودند شهر. زن‌ها، بچه‌ها و سالمندان هم که کار زیادی برای زمین‌های بایر روستا از دستشان برنمی‌آمد. قراربود تا یک هفته پیش مردها برگردند ولی هنوز خبری از آمدنشان نشده بود . فقط کمی پول فرستاده بودند که به زور نان بخور و نمیر اهل و عیالشان را تأمین می‌کرد. سالمندان اما بیشتر چشمشان به کلیسا بود که صندوقش همین چند روز پیش خالی شده و امید پدرآنتوان به کلی از تأمین مایحتاج آن‌ها ناامید شده بود. باید خودش می‌رفت اصفهان. شاید می‌توانست کمکی جلب کند ولی اگر می‌رفت، مردم دست و پایشان را گم می‌کردند. خصوصا چون این چند روز اخیر که شایعه شده بود او قصدکوچ به ارمنستان دارد و نمی‌تواند در این شرایط ایران بماند.

بدش هم نمی‌آمد برود. نمی‌دانست حالا که انقلاب شده، چه خوابی برای او و هم‌کیشان مسیحیش دیده‌اند و چه رفتاری با آن‌ها خواهند داشت؟! پیش از این چندان حشر و نشری با مسلمانان نداشت و تا آنجا که شده بود؛ خودش را از آن‌ها دور نگه می‌داشت اما اگر لازم می‌شد برای تهیه مایحتاج مردم روستا به اصفهان می‌رفت و با آن‌ها صحبت می‌کرد.

باز دوباره رفت سمت محراب کلیسا و مقابل تندیس مسیح زانو زد. شاید او به توبه‌اش توجه می‌کرد و حالا که در بهشت خدا به سر می‌برد برایشان مائده آسمانی می‌فرستاد. زیرلب گفت: «ای پدر ما که در آسمانی، نامت مقدس باد. ملکوت تو بیاید. اراده تو چنان که در آسمان است، بر زمین نیز اجرا شود. نان کفاف ما را امروز به ما بده. و گناهان ما را ...» صدای گریه زنی را از بیرون کلیسا می‌شنید که هرلحظه نزدیک‌تر می‌شد. یکدفعه در باز شد و مری، نوه یتیم آندره آهنگر که مدتی بود پیر و زمین‌گیر شده؛ از در وارد شد. به دختر زیبا که سه سال قبل بر اثر تب کور شده بود، نگاه کرد و به سمتش دوید. دختر بیچاره آن‌قدر گریه کرده بود که هر آن ممکن بود بیهوش شود. معلوم نبود با این آشفتگی چندین بار زمین خورده تا خودش را به کلیسا برساند. به کلی فکر درد زانوهایش را از سر بیرون کرده و همراه با مری به سمت خانه پیرمرد که درحال احتضار بود رفتند. آن شب همانجا ماند و تا نزدیک صبح که آندره آخرین نفسش را کشید برای او دعا کرد. دعایی با صدای وسوسه‌ای غریب در گوش‌هایش که انگار از درون پایه‌های ایمانش را سست می‌کرد. جرأت نداشت به زبان بیاورد؛ اما امید نداشت خداوند فرشتگانش را برای نجات آن‌ها بفرستد.

یک هفته دیگر هم گذشت و خبری از مردها نشد. باید می‌رفت اصفهان. ماه رمضان مسلمانان تا چندروز دیگر از راه می‌رسید و آن‌ها حسابی از یکدیگر دستگیری می‌کردند. با خودش گفت: «حتما به ما هم کمک می‌کنند. ما که آزاری به آن‌ها نرساندیم.» دوباره نجوایی زیر گوشش تکرار کرد: «حالا که انقلاب شده مسلمان‌ها شما را بیرون خواهندکرد.» با خود اندیشید: «این‌بار چندان بیراه و بعید هم نمی‌گوید.» او هم مدتی پیش در جلفای اصفهان همین رفتار را با یک مسلمان کرده بود و شاید حالا سرنوشت این اشتباه را تلافی می‌کرد. یادش آمد روزی برای دیدار با دوست قدیمیش به کلیسای جلفا رفته بود. با دیدن آن جوانک که در تظاهرات تیرخورده و از او طلب کمک کرده بود؛ عافیت‌طلبی کرده و بی‌تفاوت به او که تا مرگ چندقدمی بیشتر فاصله نداشت؛ فرار را بر قرار ترجیح داده و کمکی نکرده بود. ترسیده بود به‌خاطر کمک به او دچار مشکل‌ شود. باز صدای قهقهه آن مرد را در نزدیکی خود شنید. صدایی که با بیان الفاظ ناامیدکننده‌ای به او گناهش را یادآوری می‌کرد و به پدرآنتوان می‌قبولاند که کسی او را یاری نخواهند کرد و گناه او سبب خشکی زمین و آسمان روستا شده است.

در محراب زانو زده و درحالی‌که از شدت تب می‌سوخت؛ توبه و انابه می‌کرد. تشنگی امانش را بریده و این دومین شب بود که به روزه و پرهیز می‌گذراند. دستمال خیس را برداشت و روی لب‌هایش گذاشت. این تمام سهم او از آب داخل لیوان بود و بیشتر نمی‌توانست بنوشد. آفتاب تا پای محراب آمده بود و این یعنی باید خودش را برای سفر چندروزه‌اش آماده می‌کرد. چیز زیادی برای بردن نداشت و ازاین گذشته آن‌قدر آشفته بود که بعید می‌دانست بتواند فکرش را برای برداشتن وسایل مناسب جمع و جور کند. کیف مندرس و قدیمی‌اش را برداشت و با چندتکه لباس که به زور در آن چپانده بود؛ راهی جاده شد . چهره مردم روستا که سر راهش قرار می‌گرفتند؛ وحشت‌زده و متعجب بود. انگار روح می‌دیدند. شاید تصور می‌کردند؛ پیرمرد که زودتر از سن واقعیش پیر شده بود؛ برای همیشه می‌رود و آن‌ها را ترک می‌کند. شاید هم فکر می‌کردند که با آن حال و روز تا چندقدم دیگر خواهد مُرد و بعید است بتواند خودش را به جاده اصلی برساند.

به هر مصیبتی بود؛ و با وجود تشنگی و سرگیجه مقداری از روستا دور شد. دیگر چیزی نمانده بود خودش را به جاده برساند که دیدن یک کامیون توجهش را جلب کرد. خیال می‌کرد سراب می‌بیند. یا تب موجب هذیانش شده. جوان‌های روستای خودشان پشت کامیون صدایش می‌کردند و برایش دست تکان می‌دادند اما فقط آن‌ها نبودند. خیال کرد همه آن‌ها تأثیر تب است و مرگش از راه رسیده و باید خودش را تسلیم کند. سرگیجه امانش را بریده بود و دیگر نمی‌توانست مقاومت کند. دنیا دورسرش چرخید و همانجا روی بوته‌های خشکیده بیهوش شد.

وقتی چشم بازکرد؛ جوانی با عمامه مشکی سرش را روی زانو گرفته و لب‌هایش را با پارچه تمیزی خیس و نمدار می‌کرد. پشت کامیون خوابانده بودندش. چندین جوان دیگر هم با چهره‌های انقلابی دور و بر کامیون همراه مردهای روستا ایستاده بودند؛ اما او نمی‌توانست چشم از صورت سید جوان بردارد. آن‌قدر خاطره‌اش را این چند روز برای خود تکرار کرده بود که خوب قیافه‌اش را به یاد داشت. خودش بود؛ همان جوانی که خیال می‌کرد باعث مرگش شده. زنده مانده بود و خدا او را برای نجات مردم روستا و روح پدرآنتوان فرستاده بود. روز بعد وقتی پدر‌آنتوان به همراه سید ابراهیم پای تندیسمسیح ارزاق هدیه را بین مردم تقسیم می‌کردند؛ دیگر خبری از نجوای شیطانی نبود. مسلمانان ارزاق ماه رمضان را با دوستان مسیحیشان تقسیم می‌کردند تا همه در شکرگزاری خداوند شریک باشند. فرشتگانی که آمده بودند تا زمین‌های بایر روستا را به همراهی مردمش آباد کنند.