رویای شیرین
دفتر نقاشی عیسی خان
ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﺗﺎوان
ﺗﺼﻮﯾﺮﺳﺎز: ﯾﺎﺳﻤﻦ اﻣﺎﻣﯽ
ملوک خانم تنها کسی بود توی آبادی که با رضایت کامل می‌خواست سواد یاد بگیرد باقی با شکم درد و آه و ناله راضی شده بودند هر کجا هم آقای مقدم را می‌دید جلویش را می‌گرفت و سؤال جوابش می‌کرد. زودی شماره تلفن خانه دخترش در شهر را از جیب کتش در می‌آورد و می‌گرفت جلوی آقای مقدم و برای اطمینان و خیال راحتی می‌پرسید:
ـ آقا مقدم جان نمره گرفتن هم یاد می‌دهید دیگر. ها مادر؟
ولی هنوز آقای مقدم راضی نشده بود با این تعداد کم کلاس راه نمی‌افتاد. قرار بود عصرها که بچه‌ها تعطیل می‌شوند پدر بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌هایشان بیایند و مشغول درس خواندن بشوند. ولی تعداد خیلی کم بود پس دوباره راه افتاد توی آبادی. آقا حبیب نبود. رفته بود شهر برای دوا درمان کمرش درد می‌کرد و کبود شده بود. به خاطر همین عیسی خان قبول کرده بود که آقا مقدم باشد و کمکش کند. دفتر و دستک حساب و کتابش را هم خرکش خودش کرده بود می‌خواست با یک تیر دو نشان بزند هم طلب‌هایش را وصول کند هم زهره چشم بگیرد.
ـ ببین آقا معلم جان من که سوات درست و حسابی دارم ولی این‌جا را ببین می‌بینی این را می‌گویم؟
و دفترش را گرفت جلوی آقا معلم. تصویر مردی کشیده شده بود با پارچه و لگن و...
ـ این چیه عیسی خان؟
ـ گفتم که سوات درست و حسابی ندارم. عسکشان می‌کشم. باید یادم باشد چقدر بدهکارند یا نه؟
ـ الان این عکس کیه؟
ـ این عسک برات محمد حمومیه. نگاه کن این‌ها لنگ‌هاشن. ببین راه راه کشیدم. اینم عسک سنگ پا و رشو... نگاه کن خوب کشیدم نه؟
و خندید و لثه‌های بی‌دندانش را انداخت بیرون. آقا معلم چشم‌هایش گشاد شد نگاهی به عیسی خان انداخت و دفترش.
ـ از همه بدهیش بیشتره. لنگ‌هاشا من از شهر براش میارم. اول بریم سراغ این. اینم محترم خاله است نگاه کن.
آقای مقدم عینکش را روی دماغش جابه‌جا کرد و دقیق‌تر شد. محترم خاله را یک دوک کشیده بود و با نخ و سوزن.
ـ بافتنی می‌کند. همش در حالی بافتنی کردن است. زنم می‌گوید توی خواب هم می‌بافد. اینم ابراهیم خان خسیس است چون از دستش آب نمی‌چکد عسکش را این‌طوری کشیدم. جان به عزرائیل نمی‌دهد بس که خسیس است. من هم عسکش را این‌طوری کشیدم. یک چیزی می‌گویم به کسی نگویی ها، بین خودمان باشد این‌ها را به شما می‌گویم که فردای چهار روز دیگر شاگردهایتان را خوب بشناسید.
و دهانش را برد زیر گوش‌های آقا مقدم.
ـ وقتی تنگش می‌گیرد، البته ببخشید ها... می‌رود خودش را زیر درخت‌های باغش خالی می‌کند می‌گوید کود انسانی خوب چیزی است حیفش می‌آید که قسمت خلاء شود. آمار همه میوه‌های باغش را دارد. مگر جرأت داری دانه‌ای از او دزدی کنی. خیرش به هیچ کس نمی‌رسد. با گنجشک‌هایی که سر شاخه‌های درخت‌های میوه‌اش هم که می‌نشینند دعوا دارد. این‌ها را گفتم که بدانی فردای چهار روز دیگر که شاگردت شد یک موقع برای تعمیر خرابی‌های مدرسه از او پول نخواهی یک موقع دیدی سکته کرد و خونش افتاد گردنت. از ما گفتن بود دیگر. این را ببین.
و زد زیر خنده. به آثار هنری که پدید آورده بود با غرور نگاه می‌کرد.
نقاشی‌ام خوب است مگر نه؟ می‌دانم آقا جان خدا بیامرزم هم می‌گفت. این مهری خانم است می‌بینی برایش مرغ و خروس کشیده‌ام؟ تخم‌مرغ دارد جانش به مرغ و خروس‌هایش بسته است. سوات ندارد ها ولی محال است بتوانی سر تخم‌مرغ‌هایش گولش بزنی خیلی ناتو است یک چیزی می‌شنوید می‌رود می‌نشیند کنار لانه مرغ‌ها و تا صبح کشیک می‌کشد تا مرغ بیچاره تخم کرد فوری بر می‌دارد و رویش با زغال یک خط می‌کشد می‌ترسد با مال بقیه قاطی شود. اجازه نمی‌دهد مرغ بیچاره با خیال راحت کارش را هم بکند عجب آدم‌هایی پیدا می‌شوند ها!
ورق می‌زد و برای آقا معلم تعریف می‌کرد دانه دانه محال بود کسی را از قلم بینداز. بچه‌ها راست می‌گفتند بیشتر اهالی آبادی بدهکار عیسی خان بودند.
ـ این هم که می‌بینی توی شکمش پر از ضرب در است موسی الرضا است.
ـ حالا چرا این‌قدر علامت دارد توی شکمش بنده خدا مریض است؟
عیسی خان آن‌قدر خندید که به سرفه افتاد. نشست یک گوشه تا نفس تازه کند.
ـ این‌ها غرغرهایش است خیلی حرف می‌زند حرف می‌زند و غر می‌زند از من می‌شنوید او را اسم‌نویسی نکنید از همه چیز ایراد می‌گیرد با همه چیز کار دارد مثلا... مثلا با همین کفش‌های شما. با همین کفش‌های شما که پاره است و کهنه هم کار دارد آخر یکی نیست بگوید مرد حسابی تو را چه به این کارها شاید طرف ندارد ها؟ دروغ می‌گویم آقا معلم؟
آقا از حرف عیسی خان خجالت کشیده بود. کفش‌هاش را پشت سر هم می‌مالید به پاچه شلوارش و هی سرخ و سفید می‌شد.
ـ بسیار خب بهتر است دیگر راه بیفتیم دفترتان را بدهید ببینم دیگر چه دارید تویش؟
و ورق زد و جلو رفت همان‌طور عکس بود و عکس بود مردی با کلاه زنی با دامن چین دار. مردی که آواز می‌خواند و شکل‌های مختلف و جور واجور. تا رسید به عکسی که در صفحه آخر کشیده شده بود. مردی بود با دماغ دراز و دهنی گشاد که باز شده بود و زبانش افتاده بود بیرون. عینکی ته استکانی هم روی دماغش بود. آقای مقدم عینکش را روی دماغش جابه‌جا کرد و گفت:
ـ این کیه؟
عیسی خان دستش را گرفت به پاهایش و به زحمت بلند شد. نگاهی شوخ و شنگ به دفترش انداخت و خواست هر که بود فلسه‌اش را برای آقا مقدم بریزد روی دایره و راز‌های مگویش را بگو کند تا چشمش افتاد به عکس دوباره به سرفه افتاد رنگش پرید و همان‌جا افتاد گوشه دیوار و تکیه داد به دیوار.
ـ چی شد عیسی خان حالتان خوب است؟
ـ ب... بله... فقط این.
ـ کیه خب بگید. دوست دارم بیشتر اهالی آبادی را بشناسم.
ـ عیسی خان صورتش را با دست‌هایش پوشاند و گفت:
ـ شرمنده‌ام آقا معلم. خب چه کنم سوات ندارم باید بدانم هرکس چقدر بدهکار است. ان‌شاءالله سوات‌دار که شدم همه را با اسمشان می‌نویسم دیگر این‌قدر عسک نمی‌کشم.
ـ بله حتما. ان‌شاءالله. خب بفرمایید.
ـ شما... شمایید آقا معلم.
رنگ آقای مقدم پرید. حیرت‌زده عکس را نگاه کرد. توی ذوقش خورده بود. خواست اخم‌هایش را بکشد توی هم و بتوپد به آقا عیسی که یعنی من این شکلی هستم ولی جلوی خودش را گرفت به زور خندید و آب دهانش را قورت داد. دفتر را گذاشت کف دست عیسی خان و راه افتاد سمت بالا. دوباره برگشت و دست کرد توی جیبش و گفت:
ـ بدهی ما چقدر است؟
عیسی خان شرمنده بود. خواست شوخی کند و از دل آقا مقدم در بیاورد.
ـ خب شما هم بیایید سر کلاس ما بی‌سوادها بشینید.
ـ آقای مقدم نخندید همان‌طور زل زده بود توی چشم‌های عیسی خان.
ـ ده هزار تومان آقا. البته قابل شما را ندارد از حساب قبلی‌تان مانده بیست تومان هم برای تخم‌مرغ‌ها.
و دوباره خندید.
ـ آقا عجب تخم‌مرغ می‌خورید ها خوب نیست این همه تخم‌مرغ.
آقا خواست چیزی بگوید ولی ساکت ماند و پول‌ها را گذاشت کف دست عیسی خان و روی عکس خودش خط کشید.