روایتی خواندنی از شیرزنان گمنام
به نام نامی حق! قربه الی الله!
نیلوفر حاج‌قاضی
سال‌ها قبل وقتی موقع تحویل سال دعای زیبای «حول حالنا الی احسن الحال»را زمزمه می‌کردیم یک صدم درصد هم احتمال نمی‌دادیم سالی فرا خواهد رسید که یک ویروس تاجدار کوچک نوروزمان را دگرگون کند. اتفاقی که اگر چه در ظاهر بدشگون است و درتمام جهان موج عظیمی از بیماری، مرگ و میر و مشکلات اقتصادی را برایمان به ارمغان آورده است اما کنه موضوع همان «احسن الحال» است؛ تلنگری بزرگ به جهان و جهانیان، جامعه بشری را از حال همیشگی خودش بیرون آورد تا علاوه بر من و منیت به موضوعات عمیق‌تر و پیچیده‌تری هم بیندیشد.
در گزارش‌ها آمده بود که غیر از طلاب جوان مرد، خانم‌های طلبه هم به موجب تکلیفی که احساس می‌کردند داوطبانه در عرصه انجام آداب شرعی غسل میت و شستشوی اموات کرونایی وارد کارزار شدند. این گروه معتقدند: در شرایط کنونی و وضعیت اضطراری پیش آمده، در حالی که امکان برگزاری مراسم تشییع و برگزاری مجلس ختم و تذکر برای این اموات وجود ندارد، بازماندگان این اموات خاطرشان جمع باشد که لااقل عزیزانشان با رعایت همه اصول شرعی به خاک سپرده شده‌اند. این همان اتفاقی است که با وجود دشواری‌هایش که برای اکثریت مردم غیر قابل تحمل است، آستین همت بسیاری از طلاب زن را بالا زده است. زنانی که اکثرشان می‌خواهند گمنام بمانند و سختی این مهم را با حلاوت بی‌ریایی در هم آمیزند و رستگار شوند.
خانم دکتری که تیمم بدل از غسل می‌دهد
به گزارش ابنا، دکتر مریم اشرفی گودرزی در این رابطه حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. طلبه‌ای که داوطلب انجام اعمال شرعی برای بانوانی شده که بر اثر بیماری کرونا جانشان را از دست داده‌اند. خانم اشرفی در کنار فعالیت به عنوان یک طلبه جهادی، مدیر امور بانوان جامعه خیرین حوزه‌های علمیه استان تهران و عضو هیأت امنای خیرین کل کشور نیز هست.
وی می‌گوید:«با توجه به شرایط پیش آمده و وضعیت خاصی که اموات به‌واسطه اپیدمی ویروس کرونا دارند در شهر‌های مختلف تدابیر گوناگونی اندیشیده شده است. در قم امکان انتقال اجساد به غسالخانه وجود دارد. طلاب و روحانیون جهادی تلاش زیادی کردند و گاهی اوقات اموات را تیمم بدل از غسل می‌دادند. در کنار این‌ها بعضا طلابی هستند که لباس ضد آب می‌پوشند و اموات را تا حد امکان غسل می‌دهند. اما ما در بخش خانم‌ها خیلی مشکل داشتیم. علاوه بر این در شهر تهران در بهشت زهرا به هیچ عنوان امکان انجام هیچ‌گونه عمل شرعی برای اموات وجود ندارد و همان‌جا در بیمارستان که این افراد از دنیا می‌روند باید آداب روی تختشان برای آن‌ها انجام شود. بعد اموات را در کاور قرار می‌دهند و سپس روی کاور را کفن می‌کنند. به لحاظ شرعی هیچ آقایی اجازه ندارد میت خانمی را غسل دهد و کفن کند مگر این‌که همسرش باشد. این بیماران هم به دلیل بیماری ویروسی شرایط خاصی داشتند و لازم بود تا خواهران طلبه وارد عمل شوند.»
وی درباره انگیزه‌اش از قدم گذاشتن داوطلبانه در این اقدام سراسر خیر می‌گوید:
«خانم‌هایی مثل حقیر که شرایطش را دارند و از نظر خانواده هم معذوریتی ندارند باید به‌لحاظ شرعی تکلیف را انجام دهیم و به عنوان واجب کفایی وظیفه کسانی را هم که معذوریت دارند و نمی‌توانند این کار را انجام دهند به عنوان یک واجب کفایی انجام دهیم. حضرت آقا هم فتوایی دارند مبنی بر این‌که خانم‌هایی که می‌توانند و امکانش را دارند برای این کار اقدام کنند.»
وی درمورد چگونگی انجام این مسئولیت ادامه می‌دهد:
«ما به‌لحاظ بهداشتی و آلودگی به هیچ وجه امکان غسل دادنشان را نداریم، اما بر اساس فتاوای شرعی امواتی که بر اثر ویروس کرونا فوت کرده‌اند را تیمم بدل از غسل می‌دهیم. کار به این صورت است که وقتی یک بیمار کرونایی از دنیا می‌رود به سرعت ما را خبر می‌کنند و ما از جایی که مستقر هستیم به بیمارستانی که میت از دنیا رفته اعزام می‌شویم. باید مدت زمان حضور ما بر سر بالین میت زیاد طولانی نباشد و بدن میت سرد نشود، چون باید ما با دست خود میت بدنش را تیمم دهیم، اما اگر بدن میت سرد شود کار سخت می‌شود و باید راهکار‌های دیگری را بر اساس احکام شرعی آن به کار گرفت. در چنین شرایطی باید به نیابت از میت با دست خودمان تیمم را انجام دهیم. به همین خاطر بعد از اطلاع از فوت بیمار ما از محل استقرارمان به سرعت خودمان را به بالین میت می‌رسانیم و سنگ تیمم و کافور به همراه خود می‌بریم.
مشکل دیگری که وجود دارد این است که سایر بیمارانی که در بخش بستری هستند هم حضور دارند که اطلاع از مرگ یکی از بیماران می‌تواند روحیه آن‌ها را تضعیف کند. چون پوشش ما با پوشش پرستاران یا پزشکان فرقی ندارد و به خاطر موضوعات بهداشتی، با کاور‌های مخصوص، گان و ماسک مجهز بر سر میت حاضر می‌شویم سعی می‌کنیم دیگران متوجه نشوند ما برای چه کاری آن‌جا هستیم. به این ترتیب بر سر تخت بیماری که فوت کرده می‌رویم و پرده را می‌کشیم و روی همان تخت بیمارستان اعمال شرعی را برای میت به‌جا می‌آوریم. به این صورت که ابتدا تیمم بدل از غسل را با دست خود میت برایش انجام می‌دهیم و یک بار هم این عملیات شرعی را با دست خودمان برای میت انجام می‌دهیم. البته دست‌های ما دستکش دارد. بعد از غسل آداب حنوط را هم با کافور به‌جا می‌آوریم. سپس دعا می‌کنیم و محل را ترک می‌کنیم تا میت را در کاور‌های مخصوص گذاشته و سپس کفن کنند و به بهشت زهرا منتقل شود. این کاری است که از ما طلاب جهادی برمی‌آید.»
داوطلب‌ها در آرامستان مشهد
به نقل از خبرگزاری پویا، مرضیه عظیمی از طلبه‌های فعال مشهدی است، وی در حال حاضر مسئول فرهنگی مکتب نرجس مشهد است. خانم عظیمی یکی از بانوانی است که با توجه به مسئولیت خود با همکاری چند نفر دیگر داوطلبانه تغسیل اموات در آرامستان رضوان مشهد را انجام داده است.
وی می‌گوید:«روز قبلش خیلی حالت روحی عجیبی داشتم؛ یک ساعتی نشستم گریه کردم. البته برای خودم، می‌گفتم خدایا روی همین سنگ، من را هم باید بگذارند. همین‌جا هم من باید بروم و من را شستشو بدهم و این من چطوری می‌خواهم با این همه گناه به این مرحله برسم، یعنی واقعا روز قبلش هر چقدر زیارت عاشورا و آل‌یاسین خواندم، باز گریه می‌کردم. اما فردایش به لطف پروردگار اصلا این حالت‌ها را نداشتم. یعنی با آن توشه‌ای که روز قبل ذخیره کردم، مقاوم شدم.»
وی درباره چگونگی انجام کار می‌گوید: « روز اول را روزه گرفتم. هر کاری کردم گفتند روزه‌ات را باید باز کنی چون ضعف می‌کنی. گفتم ان‌شاءالله که می‌توانم ادامه بدهم. قبل از این‌که وارد سالن بشویم شروع کردیم با جوان‌ترها صحبت کردیم. دیدم بعضی‌ها کمی اضطراب دارند. روایاتی از اهل‌بیت را نقل کردم که فرموده‌اند اگر یک نفر مسلمانی را بشوری، چه خداوند اجر و ثوابی به شما می‌دهد، چه مقاماتی به شما می‌دهد. ضمن این‌که خودم تجربه چنین چیزی را داشتم. تجربه حضور در بالای سر مادرم بود. مادرم فوت کرده بودند و خودم آن‌جا حضور داشتم موقع شستشوی مادرم که آب می‌ریختم روی پیکرشان و آن خانم‌هایی که غساله بودند می‌شستند.»
عظیمی درباره تأثیر حضور طلبه‌های داوطلب ادامه می‌دهد:
«کار قشنگی که خواهران طلبه انجام دادند و بعد سعی کردیم هر روز انجام بدهیم، تلقین خواندن بالای سر میت بود. زیارت عاشورا پخش می‌کردیم، برایش آل‌یاسین می‌خواندیم یا اگر سر صبح می‌رفتیم دعای عهد می‌خواندیم، گاهی اوقات آیت‌الکرسی‌ها قرائت می‌شد، پشت سر هم مرتب می‌گفتیم، بچه‌ها ذکر بگویید، صلوات برایش بفرستید، هر کسی را که می‌شورید اقلا سعی کنید حمد یا چند تا «قل هو الله » برایش بخوانید که با آرامش بیشتری به خانه ابدی وارد بشود، این تلقین خواندن خیلی خوب بود؛ بلند می‌خواندیم. خیلی‌هایشان سید بودند و می‌گفتیم، ان‌شاءالله با خانم حضرت زهرا ملاقات کردی سلام ما را هم برسانید؛ ان‌شاءالله اولین شب قبرتان به بهترین شکل باشد. برایشان آرامش می‌خواستیم و مطمئن بودیم روحش آن‌جا حضور دارد و نظاره‌گر است و می‌خواهد زودتر بدنش پاک و تطهیر بشود و ان‌شاءالله برود برای دفن... البته غمگین هم بودیم که اموات این‌طور هستند. ولی راضی بودیم، خوشحال بودیم که دل یک مؤمن را داریم شاد می‌کنیم ونمی‌گذاریم بدنش روی زمین بماند.»
وی در پاسخ به این سؤال که آیا کسی از دوستانتان بعد از این مرحله مبتلا نشد، می‌گوید:
«هیچ کس! عین یک امداد الهی است. یک خانمی همراه ما هستند واقعا جثه‌شان کوچک است، هم لاغر است هم سرمایی مزاج است؛ آن‌جا ما لباس‌های آستین کوتاه می‌پوشیدیم زیر آن گان‌ها و لباس‌های مخصوص، ولی ایشان همه‌اش لباس‌های گرم، یعنی خیلی بدنش ضعیف است، اما خدا می‌داند چه مقاومتی داشت. من می‌گفتم خانم فلانی چه نیرویی است خدا به شما داده، قشنگ داری غسل می‌دهی، این جور تند و سریع داری می‌شوری، تازه ذکر هم می‌گویی، برای خودت روضه می‌خوانی، گریه می‌کنی. واقعا معجزه روحیه ایمانی را آن‌جا می‌دیدیم.»
آرزوی شهادت داشتم اما...
زینب یکی دیگر از داوطلبان می‌گوید: «بعضی از دوستانم فکر می‌کردند به استقبال مرگ می‌روم و از رفتن منعم می‌کردند، شکی نداشتم که باید امر واجب بر زمین مانده را انجام بدهم ولی ترس عجیبی در دلم افتاده بود نه از کرونا بلکه از این‌که احساس می‌کردم آماده مرگ نیستم چطور خدا را ملاقات کنم؟ خیلی آرزوی شهادت داشتم اما احساس می‌کردم الان که به مرگ نزدیک‌تر شده‌ام هنوز آماده نیستم.»
ختم کلام
در تمام شهرها و استان‌هایی که بلای کرونا عزیزان مردم را به آغوش سرد خاک‌های اهکی سپرد، بسیارند زنان و مردانی که در راه رضایت خداوند داطلبانه این وظیفه خطیر را به دوش گرفتند و نامشان لابه‌لای روزهای سخت ناپیدا ماند. این زنان گمنام زیبایی را در بی‌نشانی می‌یابند و تنها لبخند رضایت معشوق را می‌طلبند.