پر پرواز

مرضیه ولی‌حصاری

صندلی چرخ‌دار آقاجان را کنار تراس می‌گذارم و جلوی پاهایش می‌نشینم. لبخند شیرینش را مثل همیشه بدون هیچ کم و کاستی تحویلم می‌دهد. سرم را روی پاهایش می‌گذارم. دستش را به سختی بلند می‌کند و روی موهایم می‌کشد. هر روز همین کار را تکرار می‌کنم و می‌فهمم که توان دست‌هایش روز به روز تحلیل می‌رود. سرم را بلند می‌کنم و بوسه‌ای به دستش می‌زنم.

ـ آقاجون تا افطار چیزی نمونده یه کاسه سوپ ببرم بالا برای داداش، می‌دونی که عاشق سوپ جوِ.

کاسه گل‌سرخی را برمی‌دارم. عطر سوپ مشامم را نوازش می‌دهد. دلم کمی ضعف می‌رود. بدون این‌که چیزی روی سرم بیندازم وارد راهرو می‌شم. داشتن خانه ویلایی سه طبقه این حسن‌ها را هم دارد. درست است قدیمی به نظر می‌رسد اما همین که کنار هم هستیم خودش نعمت بزرگی است، گاهی وقت‌ها عروس‌ها ناله‌ای می‌کنند که خسته شده‌اند و دلشان تنوع می‌خواهد اما مجید و حمید دلشان همین‌جا در همین خانه کنار من و آقاجان آرام می‌گیرد. تصمیم دارم آرام و بی‌سر و صدا بالا برم تا حامد را غافل‌گیر کنم. پشت در می‌رسم حتی نفس‌هایم را کنترل می‌کنم تا هیچ‌کس متوجه حضورم نشود. دستم را بالا می‌برم تا تقه‌ای به در بزنم که در جا خشکم می‌زند.

ـ چی بگم شیرین جون دیگه خسته شدم هر روز لوله یه جا می‌ترکه یا داره از سقف آب چکه می‌کنه... نه بابا حمیدم خسته شده ولی می‌گه چاره ندارم نمی‌شه که پدر و خواهرم ول کنم... هر چی هم که می‌گم به خرجش نمی‌ره. میگه دو روز دیگه که مریم شوهر کنه آقا جونم تنها می‌مونه... یکی نیست بگه خواهر تو اگر قرار بود شوهر کنه تا حالا کرده بود... الان دیگه سی و هشت سالش شده من که ندیدم کسی در این خونه رو بزنه.... چراا.... دختر خوبیه ولی خوب برو رو نداره دیگه...

دستم بی‌اختیار پایین میفتد. بعض گلویم را می‌گیرد. دلم نمی‌خواهد بقیه حرف‌هایش را بشنوم. همان‌طور آرام از پله‌ها پایین می‌آیم. در را که باز می‌کنم چشمان آقاجان روی کاسه گل‌سرخی ثابت می‌ماند. دلم می‌خواهد گریه کنم اما آقاجان چی؟ به زور لبخند می‌زنم.

ـ راستش گذاشتم بعد افطار ببرم گفتم شاید پری خوشش نیاد یه وقت.

می‌فهمم که حرفم را باور نکرده. کاسه سوپ را روی میز می‌گذارم و به سمت اتاقم می‌روم. روبروی آینه می‌ایستم. اشک‌هایم مجال جولان پیدا می‌کنند. به تصویر ماتم نگاه می‌کنم. پری راست می‌گفت برو رویی نداشت، هیچ چیز جذابی در این صورت وجود نداشت. آینه را از روی دیوار برمی‌دارم و برعکس روی تخت می‌گذارم. گوشه اتاق می‌نشینم. این حرف‌ها برایم تازگی نداشت. خودم بارها به آن فکر کرده بودم. به قول عمه لیلا ترشیده بودم. انگار دستم من بود. سالی یک‌بار باید به حرف‌هایش گوش می‌کردم، «دختر از یه سنی دیگه خواستگار نداره، آخرش می‌مونی روی دست خان داداشم». و من هر بار فقط با لبخند جوابش را داده بودم. اولین و آخرین خواستگارم محمد بود که مجید و حمید ردش کردند. گفتند کار ندارد، سربازی نرفته. پسر خوبی بود ولی در خانواده ما دختر در این موردها نظر نمی‌داد. مادر خدا بیامرزم می‌گفت: «تا وقتی برادرات هستن حرف حرف اوناست.» راست هم می‌گفت حرف حرف آن‌ها بود. بابا بعد آن تصادف دیگر هیچ‌وقت مثل سابق نشد...

صدای ربنا از گلدسته‌های مسجد بلند می‌شود. دلم می‌خواهد از این‌جا بروم، بلند می‌شوم چادرم را روی سرم می‌اندازم، آقاجان همان‌جا نشسته. نزدیک می‌روم و می‌گویم:

ـ آقاجان اجازه می‌دی برم مسجد؟ یه کم دلم گرفته، زود برمی‌گردم؟

لبخند همیشگی روی لب‌هایش می‌نشیند. چشمانش را می‌بندد و باز می‌کند. دلش رضاست به رفتنم. در را باز می‌کنم، از همان پایین پله با صدایی نسبتا بلند می‌گویم:

ـ زن داداش، پری جون...

ـ چیه مریم؟ کاری داری؟

ـ من دارم می‌رم مسجد حامد رو بفرست پایین آقاجون تنها نباشه

ـ کجا می‌ری این وقت شب؟ می‌دونی که حمید خوشش نمیاد. میاد شر درست می‌کنه... صبر کن بگم حداقل سوسن، مهتاب باهات بفرسته...

منتظر نمی‌مانم. راه میفتم، خنده‌دار است. نگران خواهرترشیده سی و هشت ساله‌شان هستند. قدم‌هایم را تند می‌کنم تا به نماز برسم. داخل مسجد که می‌شوم نگاهم به حوض وسط مسجد می‌افتد که با چند گلدان شمعدانی زیباتر از همیشه شده. نزدیک حوض می‌شوم و دستم را در آب خنک فرو می‌برم. حس آرامشی وجودم را فرا می‌گیرد. پیرمردی در حال وضو گرفتن است که نگاهش به چشمان سرگردانم میفتد:

ـ سلام بابا جان

ـ سلام ببخشید، سلام از منه.

ـ خدا ببخشه، پاشو دخترم الان نماز شروع می‌شه. خدا خیلی دل‌های شکسته رو تحویل می‌گیره منم دعا کن دخترم.

مات و مبهوت پیرمرد را نگاه می‌کنم که به سمت شبستان می‌رود.

***

سلام نماز را که می‌دهند صدایی اعلام می‌کند که سفره ساده افطار آماده است. نگاهی به ساعت می‌اندازم. دلم می‌خواهد همین‌جا بمانم. بلند می‌شوم و کنار سفره می‌نشینم. هنوز در حال هوای خودم هستم که با سینی چایی مقابل چشمانم مواجه می‌شوم.

ـ نمی‌خوای برداری دستم افتاد؟

استکان چایی را از سینی برمی‌دارم و عذرخواهی می‌کنم. حرف‌های پری لحظه‌ای ولم نمی‌کنند. تقصیر پری نبود خیلی وقت بود که این حرف‌ها را می‌شنیدم و خودم را به نشنیدن می‌زدم.

ـ خانم‌ها توجه کنید چند تا نکته خیلی مهم بگم خدمتتون. ما برای چند تا خانواده نیازمندمون که تحت پوشش مسجد هستند یه مقداری ارزاق تهیه کردیم برای ماه مبارک. هنوز یک سری کم و کسری‌هایی داره. اگر همت کنید ان‌شاءالله اونم جور میشه، مسأله بعدی این‌که برای بسته‌بندی به نیرو نیاز داریم. منتظرتون هستم ان‌شاءالله فردا نه صبح. یا علی.

همه وجودم داغ می‌شود. من هیچ پولی از خودم نداشتم. همیشه خورد و خوراکم به راه بوده اما پولی که برای خودم باشد، نداشتم... من حتی نمی‌توانم به کسی کمک کنم...

گوش‌هایم سوت می‌کشند. همه چیز مثل تبر بزرگی به ریشه‌هایم کوبیده می‌شود انگار بعد از سی و هشت سال تازه از خواب بیدار شده‌ام. حس می‌کنم حالم خیلی بد است. از جایم بلند می‌شوم که همان خانم قبلی می‌گوید:

ـ خانم صولتی اگر داخل مسجد هستن بیرون کارشون دارن.

تلوتلو خوارن از کنارش رد می‌شوم که دستم را می‌گیرد.

ـ حالتون خوبه؟

ـ بله خوبم. فکر کنم یه کم فشارم افتاده.

ـ می‌گم اگر تونستید فردا برای کمک بیاید. به خانم‌های جونی مثل شما بیشتر احتیاج داریم.

خنده تلخ روی لبانم می‎نشیند من میانسالی را رد کرده بودم.

ـ باشه اگر تونستم میام.

از در مسجد که بیرون می‌روم حمید را می‌بینم که عصبانی آن طرف خیابان منتظرم ایستاده است. به سمتش می‌روم و زیر لب سلام می‌کنم. خشک و بی‌روح جواب سلامم را می‌دهد.

ـ این وقت شب آقاجون ول کردی اومدی بیرون؟ نمیگی مردم چی میگن!

مردم، مردم، مردم... پژواک کلامش در سرم می‌پیچد. دلم می‌خواهد حرف بزنم. این همه وقت سکوت چه فایده‌ای داشت.

ـ مردم چی می‌خوان بگن داداش؟ اومد مسجد سرکوچه، به پری هم گفتم حامد رو بفرسته آقاجون تنها نباشه.

با چشمان ار حدقه بیرون زده نگاهم می‌کند. راه میفتم به سمت خانه، صدای نفس‌هایش را می‌شنوم که می‌خواهد خودش را آرام کند. قدم‌هایش را تند می‌کند تا به من برسد.

ـ از این به بعد خواستی بری مسجد بگو من یا مجید چشممون کور دندونمون نرم خودمون میاریمت.

چیزی نمی‌گویم. سنگ جلوی پایم را به داخل جوی آب هل می‌دهم. با افکار مختلفی که به مغزم هجوم آورده دسته و پنجه نرم می‌کنم. فردا ساعت نه می‌تواند خیلی چیزها عوض شود.

***

آخرین قاشق را در دهان آقاجان می‌گذارم و لبانش را تمیز می‌کنم. دستش را در دستم می‌گیرم و به آرامی می‌فشارم.

ـ سیر شدی آقاجون؟

سرش را به نشانه تأیید تکان می‌دهد. صندلی چرخ‌دارش را کمی جلوتر می‌کشم. دلم می‌خواهد حرف بزنم مثل همیشه با تنها سنگ صبورم.

ـ می‌گم آقاجون دیدی داره موهام سفید می‌شه، دخترت رسما پا به سن گذاشت.

خنده مصنوعی می‌کنم. اما آقاجان لبخند نمی‌زند.

ـ دلم گرفته آقاجان. من دیگه دختربچه سال‌های قبل نیستم، سی و هشت سالم شده، نه خونه زندگی دارم و نه بچه‌ای.

آرام اشک‌هایی را که روی صورتم غلتیده پاک می‌کنم.

آقاجون من حتی اختیار مسجد رفتن رو هم از خودم ندارم. خسته شدم دیگه، می‌خوام همه چیز عوض کنم. می‌خوام زندگی کنم، کنار شما برای همیشه ولی نه این شکلی، می‌خوام آدم باشم، خودم برای خودم تصمیم بگیرم، می‌خوام یه کاری پیدا کنم تو خونه کنار شما انجام بدم یه پولی در بیارم، می‌خوام دوست پیدا کنم.

سرم را روی زانوهای آقاجان می‌گذارم و اجازه می‌دهم اشک‌هایم زانوهایش را خیس کند.

ـ می‌خوام نفس بکشم، می‌خوام...

دستان رنجور آقاجان که روی موهایم کشیده می‌شود، حس می‌کنم. این بار توانش بیشتر شده، سرم را بالا می‌آروم و به چشمان ترش نگاه می‌کنم. با چشمانش می‌خواهد چیزی به من بفهماند.

ـ شما راضی هستی آقاجون؟ اگر شما راضی نباشی هیچ کاری نمی‌کنم.

لبخند می‌زند، بند دلم پاره می‌شود، سرش را چند بار تکان می‌دهد. پس راضی است او هم دلش می‌خواهد پرنده کوچک قفسی‌اش پرواز کند. در میان گریه می‌خندم بلند، از ته دل.

***

آرام تقه‌ای به در می‌زنم، سوسن در حالی‌که سعی می‌کند جلوی خمیازه‌اش را بگیرد در را باز می‌کند.

ـ چیزی شده مریم؟ اتفاقی برای آقاجون افتاده؟

ـ سلام، نه، چه اتفاقی؟ صبحانه‌شون خوردن دارن رادیو گوش می‌کنن. داداش مجیدُ میشه صدا کنی؟

ـ پس چرا چادر سرته؟ می‌خوای جایی بری؟

ـ لطف کن داداشُ صدا کن، کارش دارم.

سوسن کمی صورتش را در هم می‌کشد. به نظر می‌رسد از اطلاعاتی که به دست آورده راضی نیست.

ـ آخه خوابه!

ـ پس لطف کن بیدارش کن. البته اگر دلت نمیاد می‌تونی خودت بری پایین پیش آقاجون تا مجید بیدار شه، من دارم می‌رم مسجد نزدیک ظهر برمی‌گردم. مجید هم که تا نزدیک ساعت دو خونه است.

چادرم را جلوتر می‌کشم و با خداحافظی کوتاهی راه می‌افتم. جلوی پا‌گرد خانه حمید مردد می‌شوم کمی این پا و آن پا می‌کنم و بالأخره در می‌زنم. لحظات کوتاهی نمی‌گذرد که خود حمید در را باز می‌کند.

ـ اوقور بخیر مریم خانم ان‌شاءالله جایی تشریف می‌برید؟

ـ سلام داداش من دارم میرم مسجد ظهر نشده برمی‌گردم گفتم بهتون خبر داده باشه.

با سرعت برق و باد پله‌ها را دوتا یکی پایین رفتم. به نظر می‌رسید که فرصت هر عکس‌العملی را از او می‌گیرم.

***

بسته عدس را روی ترازو می‌گذارم درست یک کیلو. و بعد درش را می‌بندم و درون جعبه می‌گذارم. خانم‌ها همگی مشعول هستند و هر از چند گاهی صدای خندشان بلند می‌شود. می‌خوام کارتن را بلند کنم که سمیه به سراغم می‌آید.

ـ خیلی خوب کردی اومدی ممنونم که روم زمین ننداختی.

کارتن را با هم گوشه مسجد می‌گذاریم. دختر مهربانی است. مهرش بدجوری در دلم نشسته است.

ـ منم خوشحالم که این‌جا هستم.

ـ تا حالا تو مسجد ندیده بودمتون، تازه اومدید تو این محل؟

ـ نه ما خیلی وقت که تو این محل هستیم ولی من به خاطر پدرم که ازش مراقبت می‌کنم خیلی از خونه بیرون نمیام. چند باری اومدم مسجد ولی خوب شما رو ندیدم.

سمیه می‌خواهد سؤال بعدی را بپرسد که صدایش می‌کنند. چشمکی می‌زند و می‌گوید:

ـ باز میام پیشت.

تا نزدیکی ظهر خبری از سمیه نمی‌شود، نگاهی به ساعت می‌اندازم، باید برگردم. چادر را روی سرم می‌اندازم و خودم را به سمیه می‌رسانم.

ـ من دیگه باید برم. این شماره خونه ماست اگر باز کار داشتی بهم زنگ بزن.

سمیه دستش را روی شانه‌ام می‌گذارم و می‌گوید:

ـ حتما، من تازه پیدات کردم به این راحتی‌ها ولت نمی‌کنم.

***

مهتاب دوان‌ دوان خودش را به آشپزخانه می‌رساند.

ـ عمه مریم بیا دیگه قیافه بابام داره عصبانی میشه من می‌ترسم.

دستی روی سرش می‌کشم.

ـ نترس عمه جون چیزی نیست که داریم با هم حرف می‌زنیم.

ـ پس چرا داد می‌زنید؟

ـ به موقع‌هایی آدم بزرگا فکر می‌کنن اگر داد بزنن می‌تونن حرفشون رو به طرف مقابل تحمیل کنن.

مهتاب متعجب نگاهم می‌کند.

ـ تحمیل یعنی چی؟

سینی چایی را برمی‌دارم نفس عمیقی می‌کشم. و به مهتاب اشاره می‌کنم.

ـ حالا بیا بریم بعدا بهت میگم یعنی چی!

وارد پذیرایی می‌شوم. همه ساکت می‌شوند. فقط آقاجان است که مثل همیشه لبحند می‌زند. سینی چایی را روی میز می‌گذارم و کنار آقاجان می‌نشینم.

مجید در حالی‌که گوشه سیبیلش را می‌جود به عروسک‌های گوشه اتاق اشاره می‌کند و می‌گوید:

ـ یعنی آن‌قدر لنگ پول موندی که باید عروسک بسازی بفروشی، تف به غیرت من که با سه دهنه مغازه خواهرم می‌خواد عروسک بفروشه تو خیابون.

از حرف‌هایش خنده‌ام می‌گیرد.

ـ داداش چه ربطی داره؟ من کجا می‌خوام تو خیابون عروسک بفروشم؟ اینا مال همون مغازه پایین مسجدِ، از پول فروش اینا یه کمکی هم به خیریه‌ها میشه.

این‌بار حمید شروع می‌کند.

ـ تو می‌خوای پول به خیریه بدی خودم بهت می‌دم، حله؟ فردا ببر این خنزل پنزل‌ها رو پس بده.

سرم را بالا می‌گیرم. تمام توانم را جمع می‌کنم باید همین امشب همه چیز را تمام کنم.

ـ ببیند دارم برای آخرین بار میگم. من بچه نیستم که کسی برام تصمیم بگیره شما برادرهای عزیز من هستید و همیشه براتون احترام قائلم ولی من می‌خوام برای خودم زندگی کنم. پس خواهش می‌کنم ازتون بذارید مثل یه خانم سی و هشت ساله رفتار کنم نه یه دختر بچه دبیرستانی...

سکوت همه جا را فرا می‎‌گیرد؛ حتی مهتاب هم ساکت گوشه‌ای نشسته و تکان نمی‌خورد. به گمانم باورشان نمی‌شود من خواهرشان باشم. همان مریم که هر چه می‌گفتی سرش را پایین می‌انداخت و هیچ نمی‌گفت.

ـ داداش مجید، حمید جانم از من دلگیر نباشید. هر کسی یه وقتی به بلوغ فکری می‌رسه حالا خوشبختانه یا بدبختانه این بلوغ برای من تو این سن اتفاق افتاده، بیاید کمکم کنید. می‌دونم همه این سال‌ها خواستید آب تو دل من تکون نخوره، همیشه ازتون ممنونم. می‌دونم می‌تونستید خیلی سال قبل من و آقاجون تنها بذارید برید، ولی مونید. حالا بیاید جای این‌که جلوی من باشید پشتم وایسید. بذارید بهتون تکیه کنم. بذارید تلاش کنم همون کسی می‌خوام که باشم یا حداقل تلاش کنم و اسه زندگیم. می‌دونید که من پام کج نمی‌ذارم. کمکم می‌کنید؟

مجید دستی به صورتش می‌کشد، به نظرم قانع نشده ولی می خواهد حرفی نزند که بعدا پشیمان شود.

ـ آخه من الان چی بگم، والله موندم.

حمید هم اوضاع بهتری از مجید ندارد. دلم را به دریا می‌زنم و دوباره می‌پرسم:

ـ کمکم می‌کنید دیگه؟

***

آخرین عروسک را داخل جعبه می‌گذارم و بلند می‌شوم تا برای آقاجان کمپوت بیاورم که صدای تلفن بلند می‌شود.

ـ بفرمایید؟

ـ سلام مریمی چطوری؟

ـ سلام سمیه خانم گل گلاب اگر برای عروسک‌ها زنگ زدی بیا ببرشون که منظم مرتب تو کارتون منتظرت هستن.

ـ نه بابا واسه چیز دیگه‌ای زنگ زدم. حدس بزن؟

از این همه شور و نشاطش خوشم می‌آید.

ـ اذیت نکن بگو می‌خوام برم برای آقاجونم کمپوت ببرم.

ـ باشه به‌خاطر گل روی حاج‌آقا میگم. خانم حسینی رو یادت؟

ابروهایم را در هم فرو می‌کنم تا خانم حسینی را به خاطر بیاورم.

ـ خوب بگو یادم اومد. همون که یه پسر کوچولو داره اسمش مسعوده؟

ـ آره خودشه، الان زنگ زده بود شماره خونه شما رو می‌خواست.

ـ برای چه؟

ـ چه بدونم، گفت امر خیره. گفت یه برادر نازنین داره که تصمیم گرفتن از شرش خلاص شن می‌خوان ببندنش به ریش تو. می‌گفت خیلی پسر خوبیه تا حالا ازدواج نکرده چون بعد فوت پدرش می‌خواسته همه خواهر و برادراش سر و سامون بده، حالا هم آخرین برادرش رو داماد کرده.

صدای خنده سمیه در گوشم می‌پیچد.

ـ فکر کنم باید جواب بله رو بدی چون گویا خانم حسینی داماد و آورده دم مسجد یه نظر شما رو دیده؛ آقای داماد هم گویا شیفته نجابت شما شده.

لبخندی گوشه لبم نقش می‌بندد. انگار همه چیز داشت عوض می‌شد...