چطور بچه‌ها را در خانه سرگرم کنیم + نکاتی تربیتی برای ایام تعطیل و فراغت
حوصله‌ام سر رفته
مریم کمالی‌نژاد
در خانه ماندن با کودکانی که حوصله محدودی دارند و بزرگ‌ترین تفریحشان گشت‌و‌گذار و بازی و تحرک است، کار آسانی نیست. راستش را بخواهید همه‌مان می‌دانیم که تا چه اندازه والدین با کودکانی که مدرسه‌شان تعطیل شده و اجازه بیرون آمدن از خانه را ندارند، کلافه می‌شوند. می‌خواهیم در این نوشتار راه‌های مثبت برای سرگرم کردن بچه‌ها را با هم مرور کنیم و بگوییم در هر حال باید آن‌ها را از چه حالات و سرگرمی‌هایی دور نگه داشت و ذکر چند نکته تربیتی برای ایام فراغت و تعطیلات. با ما همراه باشید.
چند سالشه؟
قبل از هر چیز باید بدانیم کودک شما چند ساله است. اگر کودکتان زیر سن دبستان است که تغییر چندانی در وضعیت زندگی‌تان رخ نداده است، البته همین مقدار کم را هم نمی‌شود نادیده گرفت، با این حال کودکان زیر سن دبستان، زیاد هم بهشان سخت نمی‌گذرد و به دلیل همراهی مدام با مادر و در خانه ماندن‌های پیش از این، با شرایط بهتر کنار می‌آیند و بلدند سر خودشان را گرم کنند. با توجه به این نکته در این یادداشت هر جا که صحبت از کودکان است، منظورمان کودکان 7 سال به بالاست.
مامان حوصله‌م سررفته
بچه‌ها حوصله‌شان سر می‌رود. با این‌که برای تعطیل شدن مدرسه و در خانه ماندن اشتیاق وصف‌ناپذیری دارند اما همین که چند روزی مجبور باشند در خانه بمانند، شما را با گفتن مداوم «مامان حوصله‌ام سر رفته» سورپرایز می‌کنند. گاهی باید اجازه دهیم بچه‌ها حوصله‌شان سر برود تا خودشان هم فکری برای سرگرم کردن خودشان بکنند. البته منظورمان این نیست که بچه را به امان خدا رها کنیم، بلکه می‌خواهیم بگوییم که سر رفتن حوصله چندان هم اتفاق بدی نیست که شما احساس کنید وظیفه‌تان است مدام و ثانیه به ثانیه برای بچه سرگرمی جور کنید. وضعیت کودکی خودمان را به خاطر آورید. خود ما هم بارها و بارها پیش آمده که مجبور شدیم در خانه بمانیم، از سرگرمی‌های این روزها هم خبری نبود. چه می‌کردیم؟ گمان می‌کنیم بهترین خیالپردازیها، نوشتنها، ساخت‌و‌سازها و کتاب خواندن‌ها از دل همان حوصله سر رفتن‌ها سر باز زدند. پس شرایط را طوری بچینید که کودک گاهی هم راهی به جز تکیه بر خلاقیت نداشته باشد و خودش دست به کار شود. از گفتن «مامان حوصله‌ام سررفته» برآشفته و یا دل‌زده نشوید.
ساعت خواب و بیداری
مدرسه تعطیل شده، اما زمان تعطیلی آموختن نیست، حتی زمان تا نیمه شب بیدار ماندن و تا ظهر خوابیدن هم نیست. اگر تصورتان این است که بچه‌ها را با تعطیل شدن می‌توانند ساعات خواب و بیداری‌شان را به دست بگیرند و هر وقت که دوست دارند بخوابند و دیر وقت بیدار شوند تا شما به زندگی‌تان برسید، سخت در اشتباهید. عادت سر وقت خوابیدن و به موقع بیدار شدن را از کودکتان نگیرید. این مسأله باعث می‌شود کودک چندان احساس مسئولیتی نداشته باشد و گمان کند از تمام کارهای عالم فارغ شده است و بیش از قبل احساس کلافگی داشته باشد. پس نسبت به ساعت خواب و بیداری کودک حساس باشید.
آموختن را تعطیل نکنید
نمی‌خواهیم بگوییم که کودکان به همان تعداد ساعاتی که در مدرسه مشغول تحصیل بودند، در خانه هم باید روی انجام تکالیف و آموزش متمرکز شوند، چون وضعیت خانه و مدرسه به هزار و یک دلیل متفاوت است و کودک شما نمی‌توانید زیاد هم روی آموزش، تمرکز کند، اما این دلیل نمی‌شود که درس را کاملا تعطیل کنید و همه چیز را تا زمان بازگشایی مدارس به تعویق بیندازید. با کمک معلم مدرسه، فیلم‌ها و بازیهای کمک آموزشی و کتاب‌ها آموختن را پیش ببرید. البته به چند نکته دقت کنید. بسته به سن و سال کودک بعد از هر نیم تا یک ساعت آموزش و انجام تکالیف، کودکتان را به استراحت دعوت کنید. می‌تواند چیزی بخورد، دوری بزند، بازی و ورجه‌وورجه کند و... هم‌چنین پیوستگی مطالب را در نظر بگیرید. اگر کودکتان امروز بر روی ریاضی متمرکز است، لازم نیست حتما ساعت بعد برود سراغ علوم، می‌توانید امروز را کاملا به ریاضی اختصاص دهید.
خودتان را جای معلم بگذارید و آموزش در خانه را جدی بگیرید.
ساختن کاردستی
کاردستی ساختن برای همه بچه‌ها جذاب است. فقط کافی است دریابید که کودک شما از چه جنس کاردستی‌هایی لذت می‌برد. برخی از کودکان عاشق بافتن و سر هم کردن تکه‌های رنگی و زیورآلات هستند و برخی دیگر با سیم و لامپ و باتری می‌توانند ساعت‌ها مشغول باشند، برخی دیگر عاشق آزمایش‌های علوم هستند و...
می‌توانید از کتاب‌ها کمک بگیرید. کتاب‌های آموزش کاردستی، یا کتاب‌های آزمایش علوم و... وسایلی مثل چسب، کاغذ، سیم، باتری و چیزهایی که لازم است را تهیه کنید و کودک را به درست کردن کاردستی تشویق کنید.
با حضور کل خانواده
بچه که بودیم، عاشق بازی‌هایی بودیم که تمام اعضای خانواده در آن شرکت داشته باشند، حتی پدر، که معمولا در بازی‌ها حضور نداشت. دیدن اعضای خانه در حین بازی جذابیت خاصی داشت، مخصوصا بازیهای خنده‌دار، مثل اسم و فامیل، یا هوپ و... شب‌ها دور هم بنشنید و بازیهای دسته‌جمعی انجام دهید. حتی می‌توانید از وسایل بازی‌ای که در بازار به وفور یافت می‌شود کمک بگیرید. بازیهای فکری اولویت دارند.
ورزش کنید
حالا که نزدیک به دوماه تعطیلی اجباری داریم و امکان حضور در پارک و خیابان و پیاده‌روی هم ازمان گرفته شده است، باید برای تحرک بدنی فکری کرد. نه‌تنها بچه‌ها که خود ما هم نیاز به تحرکی بیش از حرکت از اتاق خواب به نشیمن و آشپزخانه داریم. از اپلیکیشن‌های ورزشی یا برنامه‌های تلویزیونی استفاده کنید و با بچه‌ها در خانه ورزش کنید.
لباس زیبا بپوشید و عکس یادگاری بگیرید
اجازه دهید همین ساعاتی که همه‌مان نگران وضعیت هستیم، برای کودکانمان روزهای خاطره‌انگیزی شود و دو ماه دیگر بچه‌تان با یادآوری این ساعات لبخند به لبش بیاید. لباس‌های دوست‌داشتنی‌تان را با هم بپوشید و با هم عکس یادگیری بیندازید. به بچه‌تان یاد دهید که با عکس‌ها کلیپ بسازد. بچه‌ها از این کار بسیار لذت می‌برند.
فیلم ببینید
فیلم دیدن دسته‌جمعی حال و هوای دیگری دارد تا این‌که کودک به تنهایی بنشنید جلوی تلویزیون و کارتونی را تماشا کنید. انیمیشن یا فیلم‌های جذاب و آموزنده را انتخاب کنید و با کل خانواده ببینید. مطمئن باشید کودکان از تماشای دسته‌جمعی فیلم استقبال بهتری می‌کنند.
آشپزی کنید
اگر از آن مادرهای مقرراتی هستید که کودکتان حق نزدیک شدن به وسایل آشپزخانه را نداشته و حین آشپزی و شیرینی‌پزی مدام تکرار می‌کردید: «دست نزن، به هم نریز، ریخت‌و‌پاش نکن» وقتش رسیده که تغییر رویه دهید. با بچه‌ها شروع به آشپزی و شیرینی‌پزی کنید. پروسه درست کردن کیک برای بچه‌ها بسیار جذاب است. صحنه نشستن جلوی فرگاز و تماشای روند پف کردن مواد کیک، برای همه‌مان آشناست. این لذت را به بچه‌هایتان هدیه دهید.
خمیربازی در خانه
بد نیست که با هم خمیربازی کنید، اما خوب است که خمیربازی را هم خودتان در خانه درست کنید، هم سرگرمتان می‌کند و تجربه‌ای تازه در اختیار کودکتان قرار می‌دهد و هم از سلامت خمیر مطمئن هستید. یک فنجان آرد، یک سوم فنجان آب و یک‌دوم فنجان نمک را با هم مخلوط کنید و خوب هم بزنید. در صورت لزوم آب یا آرد به میزان کم اضافه کنید تا غلظت آن طوری شود که به راحتی بتوان با آن اشکال مختلف ساخت و در ضمن به دست نچسبد. از رنگ‌های خوراکی برای رنگی کردن خمیرها استفاده کنید. بچه‌ها با این خمیرها می‌توانند اشکال متفاوت بسازند و خشک کنند.
داستان بنویسید
خیال‌تان را پرواز دهید و یک داستان بنویسید. قرار نیست تمام داستان را شما بنویسید. کافی است یک شخصیت بسازید و آن را به کودکتان معرفی کنید، او ساعت‌ها با این شخصیت می‌تواند زندگی کند و برایش داستان بسازد. برای شخصیت نام بگذارید و در مراحل مختلف از این شخصیت استفاده کنید.