باید شهید شوی

صدیقه شاهسون

الو مامان مریم... کی میای خونه عزیز؟ علی هی بهانه شما رو می‌گیره... یعنی ما الان براتون مهم نیستیم؟ من و علی دلمون برا شما و بابا تنگ شد... تازه علی دیشب شیشه مربا رو از تو یخچال ورداشت، تو آشپزخونه انداخت زمین شکست کلی دردسر برای من و عزیز درس کرد... عزیز کلی از دستش حرص خورد... مامان...

زن دستایش را با وسواس تمام توی روشویی اتاق می‌شوید. از همان فاصله به گوشی که روی تخت به حالت آیفون است جواب می‌دهد: «مامان جان من که برات توضیح دادم... تو دختر عاقلی هستی آرومش کن... نذار اذیت کنه...

به طرف تخت می‌رود. هنوز کمرش به تخت نرسیده است که چند ضربه به در و پس از آن باز شدنش پرستار را سر جا می‌نشاند. گوشی را از دهانش فاصله می‌دهد.

ـ بله... بفرمایید...

لای در باز می‌شود. فقط چشم‌های خانم کاویانی همکار از لای در و پشت همه تجهیزات ایمنی و لباس گانی که پوشیده است به زحمت شناخته می‌شود و صدای خفه‌اش به گوش مریم می‌رسد.

ـ خانم کبیری دکتر شیخی شما رو پیج کردن باید برید اتاق سی.‌سی.‌یو گزارشات مریض رو بدید بهشون.

ـ ولی من که به آقای امیری سپردم بهشون بگه.

ـ آقای امیری فشارش افتاده... بشون سرم ول کردن! سریع خودتون رو برسونید دکتر شیخی سرشون خیلی شلوغه.

دنیا روی سر مریم آوار می‌شود. با سر انگشتانش کبودی و فرورفتگی جای ماسک و واشر عینک را روی صورتش ماساژ می‌دهد.

ـ وای خدای من... تازه ماسک و تجهیزات رو در آوردم دوباره باید...

خانم کاویانی که مثل دیگر کارکنان بیمارستان عجله دارد منتظر ناز و غرهای مریم نمی‌ماند. همان‌طور که در را می‌بندد می‌گوید: «خودت که داری می‌بینی عزیزم شرایط بحرانیه... وقت این حرفا نیست پاشو سریع بیا... مدام دارن مریض میارن... کرونا به دوره پیک خودش رسیده شما که خودت یه پرستاری من که نباید اینا رو برات توضیح بدم!

مریم غرولند می‌کند؛ یک لحظه متوجه گوشی توی دستش می‌شود. تماس قطع شده است. در خیالش چهره عصبانی الهه دخترش را می‌بیند که با دلخوری گوشی را قطع کرده است.

بغضی میان گلویش بادکنک می‌شود. دلش برای چهره اخم‌آلود الهه تنگ می‌شود. برای شیطنت‌های علی که وقتی به خانه می‌رسید از سرو کولش بالا می‌رفت و برایش شیرین زبانی می‌کرد. باید به شوهرش امیر‌حسین زنگ بزند و سفارش بچه‌ها را بکند. هر چند امیرحسین هم این روزها درگیر مأموریت‌های پاک‌سازی و گندزدایی مکان‌های عمومی است. همین دیشب خودش گفت سرش شلوغ است و سپاه آن‌ها را برای انجام مأموریت بسیج کرده است. خدا به داد مادرش برسد که باید با دیسک کمرش جور نوه‌ها و شیطنت‌های علی را بکشد. این چند روزه نه از مهدکودک خبری بوده که علی چند ساعتی شیطنت‌هایش را آن‌جا تخیله کند و نه از مدرسه که حوصله الهه را جا بیاورد. در حالی‌که توی راهروی سالن دوباره به کمک کارمند خدماتی بیمارستان تجهیزات و لباس ایمنی را می‌پوشد فکر و خیالش همه جای خانه خودش و احوالات خانه مادرش را دور می‌زند.

ماسک که روی دماغش می‌نشیند هوا برایش گرم و سنگین می‌شود. جای لبه لاستیکی عینک رو کبودی‌ها می‌افتد. دردی زجردهنده لای پوست صورتش جولان می‌دهد. اشکی گوشه چشمش جمع می‌شود. باید به خودش قرص صبر بخوراند تا بتواند چند ساعت دیگر تحمل کند. وجدانش اجازه نمی‌دهد جا خالی بدهد و به خانه برود. از طرفی برای بچه‌ها هم ریسک دارد و ممکن است ناقل بیماری جدید باشد و کل خانواده را آلوده کند. پس چاره‌ای ندارد و باید تا سبز شدن چراغ این روزها صبر پیشه کند.

مریم به خودش می‌آید. پرونده مریض داخل سی.‌سی.‌یو را از سرپرستاری می‌گیرد و با عجله به بخش مراقبت‌های ویژه می‌رود. همین که جلوی در سی.‌سی.‌یو می‌رسد شلوغی توی اتاقک سی.‌سی.‌یو مثل هزاران ولت برق از تن و جانش بالا می‌رود. آب دهانش را به زحمت قورت می‌دهد. نکند مرد جوانی که دیروز تا به حال مراقبش بود، فوت شده باشد. وارد اتاق می‌شود. پرستاران با دستگاه شوک آخرین تلاش‌هایشان را می‌کنند تا به خط صاف توی دستگاه نوار قلب جان ببخشند. تلاش آن‌ها و دستگاه شوک بی‌نتیجه می‌ماند و دکتر شیخی دستگاه را بدون هیچ حرفی سر جایش می‌گذارد و با استیصال تمام از کنار مریم و چند پرستار دیگر دور می‌شود و به بیرون از اتاق می‌رود، شاید در این شلوغی جایی خلوت برای ترکاندن بغضش پیدا کند. هیچ کس دل و دماغ توضیح و حرف ندارد. در این چند روز اخیر از این دست بیماران زیاد دیده‌اند.

سیم تمام دستگاه‌ها به آنی از بدن بیمار جدا می‌شود و رخ جوانش که هنوز به سی‌سال نرسیده توی کاور می‌رود و به دست دو مرد خدماتی از جلوی دیدها برده می‌شود. مریم التماس‌های زن جوان مرد را، از پشت گوشی به یاد می‌آورد: «خانوم تو رو خدا مواظبش باشید... یعنی حالش خوب می‌شه... نمی‌شه بذارید فقط یه لحظه از پشت شیشه بیایم ببینیمش... دخترم بهونه‌شو می‌گیره... می‌شه؟»

ساعت اتاق سی‌.سی.‌یو هشت شب را نشان می‌دهد. بیمار جدیدی سریعا جای بیمار قبلی را در اتاق پر می‌کند.

زانوهای مریم تحمل وزنش را ندارد و جا خالی می‌دهند. اتاق با تمام وسایلش و پرستاران دور سرش می‌چرخد. پایین رفتن فشار خونش را در میان رگ‌های بدنش احساس می‌کند. ضربه‌ای که به سرش می‌خورد، آخرین چیزی است که متوجه می‌شود.

چشم که باز می‌کند خودش را روی تخت اتاق پرستاری سرم به دست می‌بیند. به قطرات سرم که با عجله در لوله باریک جاری می‌شوند و به رگ‌های کویری تنش می‌ریزند، دقیق می‌شود. کم‌کم سیاهی‌ها جلوی نگاهش جان می‌گیرند و رنگ واقعی خودشان را پیدا می‌کنند. آخرین قطره‌ها که سر به چکیدن می‌گذارند مریم خودش را از روی تخت جمع ‌و جور می‌کند و تکیه به دیوار می‌نشیند. خودش می‌داند در این شرایط هیچ پرستار و دکتری از همکاران بیکار نیست که نازش را بکشند و منتظر تمام شدن سرمش بمانند. بنابراین پیچ سرم را می‌بندد و به آرامی سورزنش را می‌کشد و با پنبه جای زخمش را می‌فشرد. ماسکی معمولی به صورتش می‌زند و برای پوشیدن لباس گان و تجهیزات به ایستگاه پرستاری می‌رود.

خانم شیخی او را به اتاق شماره 10 برای سرکشی به مریض‌ها می‌فرستد. بی‌رمق حال و اوضاع هر شش مریض روی تخت‌ها را کنترل می‌کند. سرش را کمی نزدیک سر ماسک اکسیژن به دهان زن جوان تخت یک که با دست به او اشاره می‌کند، می‌برد.

ـ چیه کاری داشتین؟

ـ من کی مرخص می‌شم خانم پرستار... بچه شیرخوره دارم... نمی‌شه برم خونه؟... قول می‌دم مراقب خودم...

مریم ابر و درهم می‌کشد.

ـ خانوم مگه نمی‌بینی هنوز شیلنگ اکسیژن بهت وصله... تا خودت نتونی نفس بکشی مرخص نمی‌شی... خیال کردی ما خودمون خونواده و بچه نداریم!

با صدایی بلندتر ادامه می‌دهد: «والا منم الان ده روزه دو تا بچه‌مو ندیدم!» چشم‌های خانم جوان روی تخت به اشک می‌نشیند. با پشت دستی که سوزن سرم بر آن نشسته است اشک از گونه می‌گیرد. تخت بعدی دختر نوجوانی است که در کوره تب افتاده. پرستار دیگری درجه تب را چند دقیقه یک بار زیر زبانش جا می‌دهد و کنترل می‌کند. زن به تخت آخر می‌رسد. ظاهر صورت بدون ماسک دختر سندرمی نشان می‌دهد که شاید همین امروز و فردا مرخص بشود. لبخندی تصنعی به لب می‌راند.

ـ سلام خانومی بهتری؟

دختر سرش را محکم به سمت پایین تکان می‌دهد.

ـ آره خوبم... آره خوبم... آره خوبم... آره...

پرستار دیگر به طرف تخت پیرزن می‌رود. ابروهایش از پشت عینک محافظ پلاستیکی توی هم می‌رود.

ـ بیکاری خانم... دوباره صداشو در آوردی... الان دیگه این رها خانم ول کن نیست همین‌طور مثل طوطی حرف می‌زنه!

خانم شیخی سپردن من بیام این اتاق. می‌خواید شما خسته‌اید برید استراحت کنید.

پرستار خدا خیرت بدهدی می‌گوید و بی هیچ حرفی مثل مرغی که در قفس را برایش باز کنند از قفس اتاق می‌پرد.

ابروهای پهن رها درهم می‌رود و همان جمله را تکرار می‌کند.

ـ آره خوبم... آره خوبم

صدای ناله و غرولندهای مریض‌های دیگر توی اتاق شدت می‌گیرد. مریم سعی می‌کند خودش را خونسرد نشان بدهد.

خیلی خب پس بگیر بخواب رها... خدا رو شکر تبم نداری...

نگاهی به ساعت روی دیوار که نزدیک دوازده است می‌اندازد.

ـ تا دو ساعت دیگه دارو نداری بخواب دیگه.

رها که از تکرار جمله‌اش خسته نشده است حالا دیگر همان‌طور که چهار زانو روی تخت نشسته تمام بدنش را وادار به حرکتی موزون و یک نواخت می‌کند. سرش را تا نزدیک تشک تخت پایین می‌آورد و دوباره بالا می‌برد.

ـ آره خوبم... آره خوبم...

مریم چون دیگر افراد توی اتاق کلافه می‌شود اما سعی می‌کند لحنش آرام باشد. با لحنی التماس‌آمیز رو به رها می‌گوید:

ـ خیلی خب رها.. کوتا بیا تو رو خدا... اینجا هیچ‌کس اعصاب نداره... جان من بگیر بخواب!

رها نه تنها گوش نمی‌دهد بلکه در تکرار حرکاتش مصمم‌تر می‌شود. مریم ترجیح می‌دهد کمی از تخت او دور شود و به مریض‌های دیگر رسیدگی کند شاید رها از بی‌توجهی او کوتاه بیاید و ساکت شود. اول از همه کنار تخت مریضی که کودک شیرخوره دارد می‌رود. از حرفی که به او زده پشیمان است. با لحنی آرام و مهربان می‌گوید:

ـ ببخشید اون‌جوری باهاتون حرف زدم، دلم برای بچه‌هام تنگ شده بود، یه لحظه...

زن با نفس بریده می‌خواهد جواب مهربانی‌اش را بدهد ولی مریم نمی‌گذارد او حرفی بزند و سریع می‌پرسد:

ـ داروهای شما رو بهتون دادن؟

زن با خس‌خس سینه و چشم‌های اشک‌آلود سری تکان می‌دهد.

ـ بله... الا...ن یه...

ـ باشه... متوجه شدم بهتره صحبت نکنی... سعی کن بخوابی.

زن صورتش را برمی‌گرداند و به ذکر گفتن سرگرم می‌شود. هیچ‌کس جز خودش حالش را نمی‌فهمد. سینه‌هایش پر از شیر و دردناک شده‌اند. صدای گریه گرسنگی کودکش سوهانی شده و به روحش افتاده است. دلش می‌خواهد یک شکم سیر گریه کند و برای کسی درددل کند. مریم همه این حرف‌ها را از چشم‌های پر اشک زن و دست‌هایی که خودش را بغل گرفته می‌خواند. اما حوصله حرف زدن و آرام کردن او را ندارد. این روزها که مدام بیمار می‌آورند و تمام شبکه‌های خبری آمار بیماران کرونایی را پخش می‌کنند دل و دماغ احوال پرسی برای کمتری کسی باقی مانده است.

پرستار همه مریض‌ها را سر می‌زند. رها تن صدایش را پایین آورده ولی هنوز هم از گفتن جمله‌ای که طوطی‌وار تکرار می‌کند خسته نشده است. این کارش بیش از همه پیرزن روی تخت کناری‌اش را آزار می‌دهد. مدام رو به او اخم می‌کند و گاهی شیلنگ را از دماغش جدا می‌کند و غرولندی می‌کند.

چشمان مریم از بی‌خوابی زیاد می‌سوزد. خدا خدا می‌کند پرستاری که همین چند دقیقه پیش اتاق را ترک کرد دلش رحم بیاید و باز برگردد. در اتاق را باز می‌کند. یک خدمه کف راهرو را طی می‌کشد. پرستارها مدام توی اتاق‌ها می‌روند و برمی‌گردند. صدای یکی از مریض‌ها پشت سرش فریاد می‌شود.

ـ خانم پرستار این پیر‌زنه حالش بد شد.

مریم خودش را به او می‌رساند. بدن نحیف پیرزن که چهره پر چروکش به بالای هفتاد سال می‌خورد بی‎جان و بی‎حرکت مانده است. کندی نبض پیرزن او را به نگرانی می‌اندازد. به ایستگاه پرستاری می‌دود و تقاضای کمک ‌می‌کند. طولی نمی‌کشد که بدن پیرزن روی برانکاد قرار می‌گیرد و به سی‌.سی.یو منتقل می‌شود. اتفاقی که در همین چند دقیقه می‌افتد روحیه همه به‎ویژه زن جوانی که بچه شیرخواره دارد را به هم می‌ریزد.

مریم هم مثل بقیه خودش را ناخواسته می‌بازد. کرونا چون روح سرگردانی برایش شکلک درمی‌آورد. همه به نوعی دست و پایشان را گم کرده‌اند.

قطرات اشکی که بی‌صدا زیر ماسکش جاری می‌شوند روحش را چنگ می‌زند. ممکن است همین امروز و فردا خودش روی همین تخت‌ها بیافتد. روزی که قسم‎نامه پرستاری را خوانده بود فکر نمی‌کرد چنین روزهایی را ببیند، پشیمان نیست از شغلی که انتخاب کرده ولی خیلی خسته است. اگر کرونا او را از بچه‌هایش جدا کند چه بر سر آن‌ها می‌آید؟ راهرو با مهتابی‌های روشن در بلور اشک‌هایش می‌لغزند. قطرات اشکش که می‌چکد تصویر قرمز گلبرگ‌های یک گل جلوی نگاهش جان می‌گیرد. دستی به سمتش دراز می‌شود و تن صدایی آرام و با محبت خیالش را برایش جان می‌بخشد.

ـ خسته نباشید خانم پرستار... این گل برای شماست!

دست‎های مریم برای پاک کردن اشک‎هایش بالا می‌رود که توصیه‌های این چند روزه بند می‌شود و پایینش می‌کشد.

ـ م... ممنون.

شاخه رزی که لای تلق پیچیده شده مریم را وسوسه می‌کند آن را بو کند. ولی باز ماسک بر سرش فریاد می‌کشد و بوی الکل از شامه‌اش بالا می‌رود. با نگاهش گل رز را می‌بلعد. زن که چشم‌های شفاف و براقش از پشت ماسک و عینک به او زل زده است ملتمسانه می‌گوید: «خانم پرستار من یه طلبه‌ام... دوره‌های هلال احمرم رو گذروند. می‌تونم آمپول و سرم کار کنم. با شوهرم داوطلبانه اومدیم کمک شما... خواهش می‌کنم اگر می‌شه مریض‌های این اتاق رو به من بسپرید برید کمی استراحت کنید!

ـ این‎جا برای افراد عادی خطرناکه، کی به شما اجازه داده بیاید تو... اینجا مریض‌هامون هم اجازه آوردن همراه ندارن می‎بینید که!

زن جوان که مثل پرستاران دیگر لباس گان پوشیده و تنها تفاوتش ماسک ساده‌ای است که روی صورت دارد با لبخند از کنار او رد می‌شود و خودش را کنار مریض‌ها می‌رساند. شاخه‌ گل‌های توی دستش را دست مریض‌ها می‌سپرد. با مهربانی احوالشان را می‌پرسد و از آن‌ها دلجویی می‌کند. مهربانی او با شاخه گل توی دستش چون آفتابی که بر یخ کنار رودخانه بخورد لب‌ها را از انجماد بیرون می‌آورد.

مریم که فکر می‌کند همه توصیه‌های ایمنی را به خانم طلبه گفته، روی صندلی کنار پنجره وا می‌رود. ساعت روی دیوار دو بعد از نصف شب را دور می‌زند. کتف‌هایش از کار می‌ماند. بدون این‎که متوجه شود پلک‌هایش روی هم می‌افتند. نمی‌داند چند دقیقه گذشته است که با صدای افتادن شاسی توی دستش روی کف موزاییکی اتاق از خواب می‌پرد. هراسان از جا بلند می‌شود و دور تا دور اتاق چشم می‌گرداند. همه چیز به روال عادی خودش در حال گذر است. غیر از زن جوانی که کودک شیرخواره دارد همه خوابند. زن طلبه کنار تخت او نشسته است و با کمپرس آب سردی که روی سینه‌های او گذارده آرامش کرده است. بیش از همه خواب رفتن دختر سندرمی برایش سؤال برانگیز می‌شود. مریم به زن طلبه نزدیک می‌شود.

ـ خیلی وقته خوابم برده خانوم؟

زنی که خودش را طلبه معرفی کرده بود از جا بلند می‌شود با برق امیدی که توی چشم‌هایش می‌درخشد می‌گوید:

ـ فکر کنم یک ساعتی شد... من بیدارم اگه چیزی پیش بیاد میام سراغتون شما برید استراحت کنید.

حرف زن جنسی از محبت مادرانه و خواهرانه در خودش تنیده است که به جان مریم می‌نشیند. او که هنوز حضور یک فرد غیر کادر درمانی را در کنار خودش نپذیرفته به رها اشاره می‌کند و با شک می‌پرسد: «اون مریض سندرمی چطور خوابش برد؟ خیلی بی‎‌تاب بود.» چشمان زن طلبه به نشانه ترحم تنگ می‌شود.

ـ فکر کنم طفلی گشنه‌اش بود. ظرف غذای کنار تختش رو بهش دادم خورد گرفت خوابید. مریم بی‌مقدمه می‌پرسد: «بچه‌ام داری؟»

ـ بله سه تا دارم... آخری کلاس اولی!

به سمت تخت کناری می‌رود و پتو را تا شانه‌‌های دختر نوجوان بالا می‌کشد.

مریم باز می‌پرسد: «نمی‌ترسید اومدین تو این شرایط به ما کمک کنید.»

انگشت اشاره زن طلبه رو به آسمان قیام می‌کند.

ـ تا خدا نخواد برگ از درخت نمی‌افته... تمام نکات رو رعایت می‌کنیم ان‌شاءالله که چیزی نمی‌شه... الان به شما کادر درمانی داره خیلی فشار میاد... با یاری اهل‌بیت این روزها هم به خوبی می‌گذره... نگران نباشید.

با صدای سرفه رها، زن سمت تخت او کشیده می‌شود. در همان حین روی شانه مریم می‌زند و با لبخندی که از پشت ماسک هم می‌شود حدس زد تا کجای صورتش کشیده شده می‌گوید: «به قول سردار سلیمانی باید شهید بشی تا شهید شوی!» جمله زن جوان طلبه در مغز مریم هجی می‌شود و رمقی تازه به تن و جانش می‌بخشد.