رؤیای شیرین
بچه ها دست به کار می‌شوند!
معصومه تاوان
تصویرساز: یاسمن امامی
کار بچه‌ها در آمده بود و به اندازه همان کار بزرگ‌ترها. صدای بحث و دعوا بود که توی آبادی به راه بود از زیر هر پنجره و دیواری که رد می‌شدی صدا بلند بود صدای گریه بد و بیراه، غرغر آه و نفرین.
پیرمردها تا کنار هم جمع می‌شدند گله و گله‌گذاری می‌کردند گوش‌تا‌گوش توی دروازه آبادی می‌نشستند و حرف می‌زدند عینک‌های ته استکانیشان را از روی چشم‌هایشان برمی‌داشتند. کلاه‌های تخم‌مرغی‌شان را تکان می‌دادند تسبیح می‌چرخاندند. سیگار دود می‌کردند و پشت سر هم غرغر می‌کردند.
ـ این هم شد کار؟
ـ برو فکر نان باش که خربزه آبه.
و به نوه‌هایشان بد و بیراه می‌گفتند. به پسرها و دخترهایشان که که این‌طور بچه‌های بی‌تربیت و پر‌رویی را تربیت کرده‌اند که افتاده‌اند به جانشان و ول کن هم نیستند. مادر بزرگ‌ها مهربان‌تر بودند کمتر داد و قال می‌کردند و دعوا مرافعه راه می‌انداختند. فقط می‌خندیدند و به شوخی رد می‌کردند و دنباله‌اش را نمی‌گرفتند. به عروس و دامادشان چشم‌غره می‌رفتند و زیر‌زیرکی برای آن‌ها شاخ و شانه می‌کشیدند که بعدها حسابشان را می‌رسند و مثلا می‌دانند که چه بلایی سر عروس‌هایشان بیاورند و چطور چغولیشان را پیش پسرشان بکنند که کارشان به قهر و کتک‌کاری برسد.
**
حالا بیایی چه می‌شود؟
ـ نخیر زبان آدمیزاد حالیت نمی‌شود؟
ـ باسواد می‌شوی بد است؟
ـ بله بد است. من یک پام لب گوره سواد می‌خوام چکار؟
ـ خب بده با سواد مشی اون دنیا قشنگ می‌تانی به سؤال‌ها جواب بدی؟ اون‌جا دیگه من یا آبجی نیستیم که بهت تقلب برسانیم از روی برگه برایت بخوانیم. بابا‌بزرگ، نمی‌تانی جواب بدی می‌برنت می‌ندازنت توی آتش.
ـ خوبه. آفرین، پس تو و بابات نشستین منتظر که من کی بمیرم ها؟ می‌دانم، این حرف‌ها را بابات یادت داده به بابات بگو دندان طمعش رو از آن زمین بکشه. من اونا رو دادم به نظرعلی فهمیدی؟
**
تقی‌زاده روزنامه را گرفته بود جلوی چشم‌هایش و دنبال مادربزرگش هر کجا که می‌رفت راه می‌افتاد و بلند بلند می‌خواند.
ـ پیرزنی برای خرید از روستای خود به شهر رفت و همان‌جا گم شد زیرا پیرزن بیچاره سواد نداشت تا آدرس خانه پسرش را پیدا کند او تا به حال پیدا نشده است. بیا اینم عکسش ننی نگاه کن بیا.
ـ خب چکار کنم؟ آدم سر به خود حقشه؟ عجب دوره و زمونه‌ای شده‌‌ها!
ـ خب این داره میگه همه باید سواد یاد بگیرن حتی پیرا.
ـ بی‌جا گفته. پیرا به جای سواد یکی رو باید ببرن با خودشان نه تنها راه بیفتن برن گردش.
ـ حالا یعنی نمی‌خوای درس یاد بگیری؟ تو هم رفتی شهر گم میشی‌‌ها.
ـ می‌زنمت کیف کنی‌‌ها فکر نکن از ننه بابات می‌ترسم اونا رم می‌زنم فکر کردی ازشان می‌ترسم؟ بعدشم من رفتم شهر دامادم وانت داره منو هر کجا بخوام می‌بره مگر من مثل اون زن بی‌کس و کارم.
**
ـ از جلوی چشمام دور شو... وخی ببینم. از دیشب زیر گوشم عین یک دانه پشه همش وز‌وز می‌کنه.
ـ آقا میگه آدم بی‌سواد مثل آدم کور می‌مانه.
ـ خوبه... خوبه. عفت دستت درد نکنه با این بچه تربیت کردنت. کارش به جایی رسیده که به من میگه کور. پسره نیم‌وجبی زبون دراز. فردا که آمدیم پیش معلمتان معلوم می‌شه. مادرت کم ازم کار می‌کشه هی سبزی پاک کن، پیاز سرخ کن، برنج پاک کن، بچه‌داری بکن حالا نوبت تویه؟
**
ـ دیگه همینم مانده که سر پیری دفتر قلم دست بگیرم راه بیفتم برم اکابر.
ـ اکابر نه مادربزرگ مدرسه.
ـ حالا هر چی.
ـ تو بیا، به خدا خودم مشقاتو می‌نویسم ریاضی‌هاتم حل می‌کنم.
ـ اوهههه... مقشم داره؟ دیگه بدتر. برو برو رد کارت. جمیله بیا این اثاث‌های منو جمع کن می‌خوام یک هفته برم خونه غلام‌رضا از عمدی اینو آوردی انداختی به جان من که خانت نمونم خب بگو دیگه این فیلم و تیاترا چیه در میاری. همینم مانده پهن بشم روی زمین مقش بنویسم.
**
ـ آقا بزرگ تو رو جان من بیا دیگه.
ـ من وقت این کارا را ندارم آدم پیر را چه به درس و کتاب!
ـ اگه نیای آقا نمره انضباطم را کم می‌کنه. بزرگ شدم خواستم زن بگیرم کسی بهم زن نمیده‌‌ها!
ـ چه غلطا کی جرأت داره به نوه من زن نده؟
ـ خب وقتی نمره انضباطم کم باشه همه، اول نمره انضباطمو نگاه می‌کنن بعد زن نمیدن بهم دیگه.
ـ راست میگی؟ پس کاش اون موقع منم اول نمره انضباط شوهر زهرا عمت را نگاه می‌کردم آن وقت قبول می‌کردم. دیگه این‌طور دختر یکی یک دانه‌ام را بدبخت نمی‌کردم. کور شه این چشمام الهی که با دستای خودم دخترمو بدبخت کردم.
**
آقای مقدم نشسته بود پشت میزش و گوشه سبیلش را می‌جوید. بچه‌ها تک و توک آمده بودند. دمغ بودند و توی لب دیگر نه شلوغ بازی درمی‌آوردند و نه سر‌و‌صدا می‌کردند.
ـ آقا بابا‌بزرگ ما یک چیزی گفت که رویمان نمیشه که بگیم.
ـ آقا مادربزرگ ما هم گفت آقا.
ـ خب آقا ولشان کنید بذارید بی‌سواد بمانند. حالا سواد این‌قدر هم چیزی خوبی نیست آقا. چیه همش باید هی بنویسی و کتک بخوری؟
آقا سرش را برگرداند سمت پنجره از بیرون سر‌و‌صدا می‌آمد. آقای حبیبی جلوی در ایستاده بود و جر‌و‌بحث می‌کرد یکی از بچه‌ها محکم زد توی سرش:
ـ وای بدبخت شدیم آقا بابا‌بزرگ صفدری آمده، آمده دعوا. ببینید بیلش را هم آورده تا به حال چند نفر را با همین بیل فرستاده بیمارستان. هر کجا می‌رود بیلش را هم با خودش می‌برد.
صفدری زود پرید پشت پنجره. آقا آرام رفت توی حیاط و پشت آقای حبیبی ایستاد. مرد‌ها و زن‌ها تا چشمشان به آقای مقدم افتاد بساط گله و شکایتشان را پهن کردند.
ـ این چه بساطی است آقا معلم درست کرده‌اید؟ مگر این‌جا اکابر است آخر این‌ها را انداخته‌اید به جان ما. ما کار داریم گاو و گوسفند داریم. زمین داریم ما وقت برای درس و کتاب نداریم.
ـ اصلا آقای معلم شما که این‌قدر سواد سواد می‌کنید خودتان مادر پدرتان سواد دارند؟
آقای معلم سرش را انداخت پایین و با بغض گفت:
ـ پدر من فوت شدند.
پیرمردها و پیرزن‌ها بهم خیره شدند و ساکت شدند. یکی از زن‌ها با غیظ از ته جمع گفت:
ـ خب مادرتان چه سواد دارد؟ او را هم بیاورید سر کلاس ما میایم. ببینید قبول می‌کند این‌ها را انداخته‌اید به جان ما؟
ـ به همین قبله قسم چیزی نمانده بود که کارم به دوا دکتر بکشد از دست این بچه بس که به جانم نق زد و گریه کرد.
ـ به مادرتان بگویید بیاید ببینیم حاضر می‌شود بنشیند پشت میز الف، ب کند.
آقای مقدم دستدستی کرد و دور و اطرافش را نگاهی انداخت. رضایی و کمالی را میان جمع دید.
ـ شما آن‌جا چه کار می‌کنید بروید سر کلاس.
رضایی گریه‌اش گرفت. آستین لباسش را کشید به چشم‌هایش و گفت:
ـ آقا اجازه ما نتانستیم پدر‌بزرگمان را راضی کنیم.
یکی از پیرمردها خندید و گفت:
ـ هه، پدر‌بزرگ این بچه آن‌قدر خسیس است که جان به عزرائیل نمی‌دهد. حتما فکر کرده قراره آقا معلم ازش پول بگیره درسش بده قبول نکرده، آقا معلم از من می‌شنوی برو بگو پولت میدیم بیا ببین چطور چهار پاشنه جلوتر از همه این‌جا وایستاده.
ـ راست می‌گوید آقا بابا‌بزرگش مثل خر از ما توی طویله‌اش کار کشید و آخر هم گفت که نمی‌آید.
ـ بفرما خر مفت هم به این بهانه گیر آورد.
مادربزرگ کمالی چادرش را داد زیر دندانش و رفت سراغ رضایی:
ـ خودت چه کار می‌کردی که نوه من را به کار دادی یابو گیر آوردی؟ یک حسابی از آن پدر‌بزرگ من در بیاورم.
و پس‌گردنی محکمی به رضایی زد و اشکش را در آورد.
ـ باشد باشد آقایان درس دادن تعطیل شد بفرمایید خانه‌هایتان بفرمایید برای ما دردسر درست نکنید لطفا.
بچه‌ها خوشحال شدند بالا پایین پریدند و رفتند توی کلاس.
**
همه بچه‌ها می‌دیدند آقا آقای همیشگی نیست. دمغ بود و توی فکر مدام گوشه سبیلش را می‌جوید و دل و دماغ درس دادن نداشت یکی از بچه‌ها را به خاطر نیاوردن دفترچه ریاضی‌اش بد‌جور کتک زد.
ـ آقا اجازه ما یک چیز بگوییم؟
ـ چه کار داری کاکاوند بگو.
ـ آقا ما می‌گوییم شما باید عیسی‌خان را بیندازید جلو همه از او حساب می‌برند.
چرا؟
ـ آقا توی این آبادی همه از او می‌ترسند آقا. چون همه به او بدهکارند بقال آبادی است و همه پیشش حساب دارند می‌ترسند عیسی‌خان برود سر بختشان آقا. بابای ما که خیلی از او می‌ترسد.
آقای مقدم چشم‌هایش را تنگ کرد و زل زد به بچه‌ها.