مدارای لطیف با ویروس تاجدار

نیلوفر حاج قاضی

من می‎گم آشپزخانه قلب خانه است. برایم هم مهم نیست انگ شکم‌بارگی بخورم چون موضوع فراتر از خورد و خوراک است. چراغ آشپزخانه باید روشن باشد. اجاقش شعله‌ور و سبد کنار ظرفشویی انباشته از ظرف‌های شسته باشد و بوی اسانس مایع ظرفشویی، در هم آمیخته با عطر زعفران و دارچین در هوایش پیچیده باشد. آن وقت دل‌های اهالی خانه قرص می‌شود که مادر مثل همیشه صاف و سکندر در سنگرش ایستاده و هیچ بحرانی، حتی حمله این ویروس قدرتمند تاجدار و توفیق اجباری در خانه ماندن پدر و فرزندان نمی‌تواند خللی در عزم جزمش وارد کند. به قول مادر با وجود تمام کارهای تکراری و تمام‌شدنی‌اش، آشپزخانه بهشت کوچک من است. قلب خانه است و قلب باید بتپد.

بعضی می‌گویند، ویروس کرونا بعد از فاجعه بحران در حال تبدیل شدن به یک معضل اقتصادی و خانوادگی است. از یک طرف رکود و بیکاری، نگرانی‌ها را نسبت به تأمین هزینه‌های زندگی افزایش داده است. از طرف دیگر بروز افسردگی و تنش میان زوج‌هایی که این روزها مجبورند ساعت‌های طولانی‌تری را کنار هم سپری ‌کنند، دامنه تحمل آن‌ها را کاهش داده، سبب بروز برخی تنش‌های خانوادگی شده است.

البته این ظهور و بروز میان خانواده های‌غربی نمود بیشتری داشته است. به عنوان نمونه خانمی فرانسوی با انتشار توییتی توضیح داده که تاکنون نمی‌دانسته که همسرش هنگام کار کردن مدام سوت می‌زند و حالا که دورکار شده، این رفتار چنان او را عصبی می‌کند که دلش می‌خواهد صندلی را بر روی سر همسرش خُرد کند! از قضا این زوج فرانسوی دو روز است که به این نتیجه رسیده‌اند، زندگی مشترکشان قابل ادامه دادن نیست. لذا با هم صحبت نمی‌کنند و هر کدام در اتاقی جداگانه زندگی می‌کنند.

هم‌چنین بسیاری از زنان به دلیل افزایش حجم کارهای خانه تحت‌تأثیر افزایش شست‌و‌شوها و مراقبت‌های لازم از فرزندان برای مقابله با شیوع ویروس کرونا کم‌طاقت‌تر و عصبی‌تر شده‌اند و کم‌توجهی مردان به اصول بهداشتی و مشارکت پایین آن‌ها در امور مربوط به خانه‌داری، زمینه اختلاف‌های خانوادگی را افزایش داده است و پلیس فرانسه اعلام کرده سطح خشونت خانگی در دوره قرنطینه ۳۲ درصد افزایش یافته است.
اگرچه این دست موضوعات در ایران هم مثل همیشه زمینه را برای شوخی‌های اینترنتی که دست به دست می‌شوند فراهم کرده و برخی می‌گویند با پایان دوران قرنطینه و آغاز به کار مراکز ثبت طلاق، تقاضا برای «طلاق کوویدی» در کشورها افزایش پیدا می‌کند. اما همان‌طور که همدلی در کمک به دیگران و انجام خدمات داوطلبانه برای تولید ماسک و مواد ضد‌عفونی کننده در ایران این جامعه را یک سر و گردن از دیگرممالک بحران زده بالاتر نگه داشته، به نظر می‌رسد در ارتباط با این همنشینی غیر قابل گریز هم، دستورات دین وعرف ایرانی اسلامی بنیان خانواده‌های ایرانی را تحکیم می‌کند.

چالش آلو اسفناج و مرغ سوخاری

خانه‌داری هم شغل است و هم نیست! حتما این تضاد گاهی ذهن شما را هم درگیر کرده است. شوخی نداریم، شعار هم نمی‌دهیم؛ کار خانه می‌تواند خسته‌کننده و کسالت‌بار باشد. به‌خصوص که قرار نیست کنار آن مزد و پاداشی هم به ما بدهند و حتی گاهی کارفرماهای کوچک و بزرگی داریم که به خاطر شوری و شیرینی غذا بهانه می‌گیرند؛ یکی آلو اسفناج دوست ندارد و پدر خانواده، عشق را در پختن این خورش توسط همسرجان معنا می‌کند. پسر بزرگه عاشق ماکارونی است و دختر کوچک منزل گوشت چرخ کرده حالش را بد می‌کند. دختر کوچک منزل مرغ سوخاری می‌خواهد و پسر بزرگ خانه به پودر سوخاری آلرژی دارد. این دنیای تمام‌نشدنی تضادها و سلیقه‌های مختلف خانگی موضوعی نیست که بخواهیم ریز به ریزش را بیان کنیم چون توضیح واضحات است و دست به دل هر مادری بگذاری،به خاطر این تفاوت‌ها آه از نهادش بلند می‌شود. اما مدیریت لطیف موضوع شاهکار می‌طلبد. شاهکاری که تنها از صبر و عاطف مادری بر می‌آید. خانه‌داری شغل مقدسی است و برای این‌که خانه‌دار موفقی باشیم باید باور مثبتی از خودمان داشته باشیم.

حالا اگرمی‌خواهیم بحران روانی این اختلاف سلیقه‌ها و خلأ نبود حقوق و دستمزد، به خصوص در این روزهای سخت کرونایی که کار و کاسبی بیشتر مردها هم تخته شده، برایمان پر شود بد نیست سراغ یک معامله دو سر سود رویم. هم روحیه‌مان را تقویت می‌کند و هم آخرتمان را آباد. بیاییم آشپزخانه‌مان را به یک حسینیه کوچک تبدیل کنیم.

ترفندهای بهشتی

این مهارت‌ها ویژه خانم‌هایی است که دوست دارند سفره‌هایی که برای عزیزانشون پهن می‌کنند نورانی وبا برکت باشه. پس سراغ ترفندهای آسمانی می‌رویم:

*هدف از خدمت به خانواده قصد قربت به خداوند باشد.

* به مواد غذایی که می‎خرید سوره کوثر و قدر بخونید تا برکت بیشتری پیدا کنند.

* موقع وارد شدن به آشپزخانه «بسم الله الرحمن الرحیم» بگویید.

* اگر دیدید کارهایتان زیاد است «لا حول و لا قوه الا بالله» بگویید.

* قبل از آشپزی وضو بگیرید. از خداوند بخواهید که چاشنی غذایتان محبت و معرفت به اهل‌بیت (علیهم‌السلام) باشد.

* موقع روشن کردن آتش اجاق گاز بگویید: «اللهم اجرنا من النار» یعنی خدایا مرا از آتش دوزخت دور کن!

*هنگام استفاده از آب صلوات بر پیامبرصلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم صلوات بفرستید تا از شفاعتش بهرمند گردید واز آب حوض کوثر بنوشید. در کنارش به امام حسین‌علیه‌السلام و یاران و اصحاب و فرزندانش سلام دهید.

* قبل از طبخ غذا نیت کنید که این غذا رو نذری درست می‌کنید. هر روز هفته متعلق به یکی از امامان است شما هم خدمتتون در آشپزخانه را نذر همان امامی بکنید که روز متعلق به ایشونه. این‌ طوری هم ثواب نذری دادن رو برده‌اید، هم هر روز خانواد غذای نذری می‎خورند. اگر نیت کنید ثواب این غذای امروز نذر یکی از ائمه شود آشپزی برایتان دلنشین‌تر است و خانواده هم هر روز سر سفره یکی از ائمه نشسته‌اند.

* موقع طبخ غذا آیه ۳۵ سوره نور (الله نورالسموات والارض) تا (کل شیءٍ علیم) را بخوانید.
هم غذاخیلی خوشمزه میشه هم محبت بین افراد خانواده زیاد می‌شود، نورانیت می‌آورد واخلاق‎مداری خانواده تقویت می‌شود.

* هر چه را که با چاقو قطعه قطعه می‌کنید ذکر «سبحان الله» و«الحمد الله» بگویید.

* هنگامی که کارهایتان به اتمام رسید شکر خدای را به‌جا آورید واگر خسته شدید «اعوذ بالله» گفته، به خدا پناه ببرید.

فکر نکنید لازم است تمام این اذکار را بخوانید. می‌توانید به سلیقه خودتان چند تا از این موارد را انتخاب کنید. با استفاده از این ترفندهای معنوی همیشه در حال ذکر خدواند هستید و کسی که در حال ذکر باشد مانند کسی است که در حال جهاد است. یک تیر و دو نشان؛ هم آشپزی می‌کنید وهم جهاد.

زیر سایه مهربانی

در نگاه حضرت آقا هم نقش‌آفرینی محوری زن در خانواده نقشی لطیف و بی‌بدیل است که هیچ‌ کس غیر از زنان قادر به انجامش نیست. ایشان در کلام زیبایشان خانه‌داری را، شغل «حساس و آینده‌ساز» می‌دانند و معتقدند هیچ کاری به اهمیت کار مادر نیست. چند تا از شیرین‌ترینشان از این قرارند:

هیچ کس دیگر نمی‌تواند این کار را بکند

شما اگر بچه‌ خودتان را در خانه تربیت نکردید، یا اگر بچه نیاوردید، یا اگر تارهای فوق‌العاده ظریف عواطف او را ـ که از نخ‌های ابریشم ظریف‌تر است ـ با سر انگشتان خودتان باز نکردید تا دچار عقده‌ (عاطفی) نشود، هیچ کس دیگر نمی‌تواند این کار را بکند؛ نه پدرش، و نه به طریق اولی دیگران؛ فقط کار مادر است. این کارها، کار مادر است؛ اما آن شغلی که شما بیرون دارید، اگر شما نکردید، ده نفر دیگر آن‌جا ایستاده‌اند و آن کار را انجام خواهند داد. بنابراین اولویت با این کاری است که بدیل ندارد؛ تعیّن با این است.

هیچ کاری به اهمیت «کار مادر» نیست
(زن مسلمان باید) در دامن پرمهر و پرعطوفت و با سخنان پرنکته و مهرآمیزش، فرزندان سالمی را از لحاظ روانی تربیت‌کند؛ انسان‌های بی‌عقده، انسان‌های خوش‌روحیه، انسان‌های سالم از لحاظ روحی و اعصاب، در دامان او پرورش پیدا کنند و مردان و زنان و شخصیت‌های جامعه را به‌وجود آورد. مادر از هر سازنده‌ای، سازنده‌تر و باارزش‌تر است. بزرگ‌ترین دانشمندان، ممکن است مثلا یک ابزار بسیار پیچیده الکترونیکی را به وجود آورند، موشک‌های قاره‌پیما بسازند، وسایل تسخیر فضا را اختراع کنند؛ اما هیچ یک از این‌ها اهمیت آن را ندارد که کسی یک انسان والا به‌وجود آورد. و او، مادر است.

ملکه خانه

کدبانوی خانه شما باید باشید؛ اصلا محور این است. اگر بخواهیم تشبیه ناقصی بکنیم، باید به ملکه‌ زنبور عسل تشبیه کنیم. کانون خانواده، جایی است که عواطف و احساسات باید در آن‌جا رشد و بالندگی پیدا کند؛ بچه‌ها محبت و نوازش ببینند؛ شوهر که مرد است و طبیعت مرد، طبیعت خام‌تری نسبت به زن است و در میدان خاصی، شکننده‌تر است و مرهم زخم او، فقط و فقط نوازش همسر است حتی نه نوازش مادر؛ باید نوازش ببیند. برای یک مرد بزرگ، این همسر کاری را می‌کند که مادر برای یک بچه‌ کوچک آن کار را می‌کند؛ و زنان دقیق و ظریف، به این نکته آشنا هستند.

درگوشی آقا!

اگر زن قدری عقل و پختگی‌اش بیشتر باشد و از اخم او جا نخورد و لبخند نشان دهد و در مقابل محبت بورزد، یواش یواش با افسون محبت، می‌تواند گره اوقات تلخی و بداخلاقی مرد را باز کند و ببیند که او چه احتیاج داشت. من این حرفی که می‌گویم خواهش می‌کنم مردها نشنوند؛ چون ممکن است بدشان بیاید! شما خانم‌ها این را بدانید آقایان تا آخر هم مثل یک پسربچه هستند و باید اداره‌شان کنید. البته اگر این حرف از زبان ما به گوش مردها برسد، لابد از ما گله خواهند کرد. واقعا خانم‌ها باید این بچه‌ پسری را که حالا ریشش هم بعد از پنجاه، شصت سال زندگی سفید شده اداره کنند.