روایت‌هایی از دیگر کشورها
گشت و گذار
ﮔﺮدآوری و ﺗﻨﻈﯿﻢ: ﻣﺮﯾﻢ ﺳﯿﺎدت
مجازات پارتی‌بازی پسر نخست‌وزیر
یکی از کارمندان سفارت ایران در فرانسه
تعریف می‌کرد: « حدود سال 1374که آن‌جا مأموریت بودم، در روزنامه‌های فرانسه
خبرهایی از سوء‌استفاده پسر نخست‌وزیر از مسکن اجتماعی (شبیه مسکن مهر خودمان) که
توسط شهرداری‌ها و دولت برای اجاره با قیمت پایین به اقشار آسیب‌پذیر و کم‌در‌آمد ساخته
می‌شود، منتشر شد».
گفته می‌شد پسر نخست‌وزیر با این‌که درآمد
خوبی دارد و جزو اقشار آسیب‌پذیر نیست نزدیک یک سال است که در یکی از این آپارتمان‌های
با اجاره کم ساکن است و خبرنگاران با کنکاش مطلع شده‌اند که او قانونا حق استفاده
از این امتیاز را نداشته و احتمالا با سوء‌استفاده از موقعیت شغلی پدرش و به
اصطلاح با پارتی‌بازی در آن ساکن شده است.
اعتراضات رسانه‌ای به حدی بالا گرفت که برخی از اپوزیسیون حتی استیضاح دولت را مطرح و دولت تا مرز سقوط پیش رفت و نهایتا نخست‌وزیر عذرخواهی کرده و پسرش هم آن آپارتمان را تخلیه کرد و غائله ختم به خیرشد!
در فرانسه نقش رسانه‌ها در مبارزه با فساد و تخلفات نقش بسیار مهمی است و اتحادیه صنفی خبرنگاران هم از خبرنگارانی که به پرونده‌های حساس ورود پیدا می‌کنند به شدت حمایت می‌کند و لذا منابع قدرت نمی‌توانند به‌راحتی این دست خبرنگاران را تطمیع یا تهدید کنند؛ بنابراین کار به جایی می‌رسد که نخست‌وزیر کشور برای یک تخلف کوچک پسرش مجبور به عذرخواهی علنی می‌شود و به عبارتی حساب کار دست او و هر مقام حکومتی دیگری می‌آید که اگر فساد کنند ممکن است آبرویشان برود.
این‌جا البته هیچ‌کس حساب تخلف هیچ مقام مسئول حتی رئیس‌جمهور را هم به حساب نظام سیاسی حاکم نمی‌گذارد بلکه فقط به حساب خود فرد متخلف می‌گذارند و از این جهت خیال مردم راحت است که اگر احیانا تخلفی هم توسط فردی از مقامات صورت گیرد تخلف فردی است و به پای حاکمیت نوشته نمی‌شود.
این فرهنگ عذرخواهی مسئولین و مقامات از کوتاهی‌ها یا اشتباهاتشان فرهنگ بسیار پسندیده‌ای است که اعتماد ملی و اجتماعی را بیشتر نموده و تحمل ناملایمات را هم برای مردم آسان‌تر می‌کند.
چند سال پیش هم که برای مأموریت به کره جنوبی رفته بودم. شنیدم یکی از وزیران کابینه به خاطر این‌که منشی او یک زمانی یک سوء‌استفاده مالی کوچک انجام داده بود، به خاطر خدشه‌دار نشدن اعتماد عمومی به دولت، از سمت وزارت استعفا داده است. جالب این‌که این تخلف مالی را نه وزیر بلکه منشی او مرتکب شده بود و جالب‌تر این‌که نه در زمان وزارت آن وزیر بلکه مدت‌ها قبل از این‌که این فرد وزیر و آن فرد منشی او شود اتفاق افتاده بود! با این حال به خاطر این‌که وزیر کسی را به عنوان منشی انتخاب کرده بود که در سوابقش یک مورد تخلف مالی داشته ـ با این‌که موقع به کار‌گیری وی کسی از آن تخلف مطلع نبوده ـ با استعفا خود را قربانی کرد تا نظام سیاسی حاکم و ساختار اداری، سالم بماند.
**********
بازدید از موزه فاضلاب پاریس
در یکی از آژانس‌های مسافرتی تبلیغات مربوط به «بازدید از 10 مکان تاریخی پاریس»، خودنمایی می‌کند و جالب این‌که در کنار تجربه سکوت سرداب‌های فرانسه، خرید سوغاتی در بازار «سن توان»، بازدید از کاخ مجلل «گارنیه» و چند مورد مم دیگر، بازدید از موزه فاضلاب پاریس بیشتر از موارد تاریخی دیگر توجه گردشگران را به خود جلب می‌کند.
فاضلاب‌های پاریس تاریخ طولانی و جالبی دارند. البته شاید شما
هم مثل ما یاد تعقیب و گریز«ژاور» و «ژان والژان» در رمان بینوایان افتاده باشید.
برای این بازدید عجیب اول گردشگران از
راه پله‌ای به زیر‌زمین می‌روند و در سالنی با نمایش فیلم گزارشی مستند از تاریخچه
فاضلاب پاریس ارائه می‌شود. سپس گردشگران را به موزه فاضلاب پاریس که آن هم در زیر‌زمین
است می‌برند و اشیاء مختلف مرتبط با صنعت جمع‌آوری و بازیافت فاضلاب را نشان می‌دهند.
بعد گردشگران راه رفتن در پیاده‌روی کنار کانال‌های واقعی فاضلاب را تجربه می‌کنند. حالا ببینید چطور خارجیها از آب کره می‌گیرند! در واقع شبکه فاضلاب پاریس در شاخه مدیریت شهری مصداق یک تیر و سه نشان است. این شبکه هم فاضلاب و هم آب‌های سطحی شهر مسطحی مثل پاریس را کاملا به‌صورت زیر‌زمینی جمع‌آوری و بازیافت می‌کند و هم آن را به صنعت گردشگری پیوند داده، از کسب درآمد می‌کنند!
******************
قانون زیر پل قدیمی
با خودرو شخصی در حومه پاریس به مقصد مطب پزشک در حال رانندگی بودم. در
بلوار سن‌دونی (Bulvard St. Denies) خیابان،
از زیر پلی قدیمی می‌گذشت.
به دلیل ترافیک زیاد سرعت خیلی کند بود به‌خصوص وقتی که جاده به دلیل
عبور از زیر‌گذر باریک می‌شد و ترافیک هم کند‌تر. کمی جلوتر و بعد از زیر‌گذر، یک
چراغ راهنمایی و رانندگی بود. چراغ قرمز شد و به موجب توفیقی اجباری مجبور به توقف
زیر پل قدیمی شدم. روی دیوار قدیمی پل، تابلو کوچکی نظرم را جلب کرد که رویش به
فرانسوی نوشته شده بود: « طبق قانون 29 مارس 1881، نصب پوستر و آگهی ممنوع.»
به دقت اطراف تابلو و همه دیوار پل و دیوار مقابلش را بررسی کردم حتی جای یک آگهی تبلیغاتی که چسبانده شده یا چسبانده و سپس کنده شده باشد هم به چشم نمی‌خورد. برای من بیشتر از رعایت قانون و نچسباندن آگهی، نوشتن سند و مرجع قانونی این ممنوعیت و به خصوص درج تاریخی که چنین قانونی در فرانسه وضع شده بود، جالب‌تر بودند. متوجه شدم تاریخ شروع اجرای این قانون 120 سال قبل بوده.
در فرانسه برای محافظت از ابنیه قدیمی و تاریخی چنین قانونی وضع شده
بود و مهم‌تر از همه این‌که این قانون از صد سال پیش تا‌کنون تغییر نکرده بود و
هنوز معتبر و مورد احترام بود!
یاد قوانین تصویب شده مجلس شورای اسلامی خودمان افتادم که حتی گاهی ضد
و نقیض است و سبب بروز مشکلات جدید می‌شود.
جالب‌تر این‌که ظاهرا چراغ مدتی بود که سبز شده بود و من که در فکر این
قانون و مراعات آن بودم متوجه نشده بودم و وقت خودروهای پشت سرم را هم تلف کرده
بودم. تا آمدم دنده عوض کنم چراغ دوباره قرمز شد و عجیب‌تر این‌که هیچ ماشینی بوق
کش‌دار و ممتد نزد تا مرا متوجه سبز شدن چراغ کند. کسی هم بهم فحش نداد.
**************
تسهیلات انگلیسی
شنیده بودم انگلیس شرایط خوبی برای مهاجرین دارد و چون دوستانی در این کشور داشتم برای اقامت در این کشور کلی تلاش کردم. بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۲ درخواست خودم را برای اقامت به وزارت کشور انگلیس ارائه دادم و آن‌ها طبق روال خود، دادگاهی برای بررسی درخواست تشکیل دادند؛ قاضی این دادگاه یک خانم هندی بود؛ جالب این‌که فکر می‌کرد یک انگلیسی مادرزاد و اصیل است و قرار است از جیب خودش به من پول و اقامت بدهد! به همین خاطر در همان جلسه اول دادگاه، برخورد زننده‌ای با من داشت و به من گفت«این‌جا خیریه نیست که داستان خودت را برای من تعریف می‌کنی!»
از این برخورد بد و لحن زننده این قاضی زن، حس بدی پیدا کردم و در جواب این قاضی هندی‌الاصل گفتم«مگر خود شما انگلیسی هستید؟! گفت «بله» و من هم گفتم:«فقط روی کاغذ چون صورت و قیافه شما شباهتی به انگلیسی‌ها ندارد!»
فوری وکیلم با اخم به من اشاره کرد و گفت:«ساکت باش که بدبخت شدیم و پرونده را باختیم!» همین پاسخم به قاضی پرونده‌ام باعث شد که ۱۱ سال معطل بمانم و کسی پاسخگوی تعیین تکلیف وضعیت مهاجرتم نبود؛ پاسپورتم را گرفته بودند و فقط یک خانه و یک حقوق بسیار کم و مستمری به من تعلق گرفت. در آن مدت من را به شهرستان«نیوکسل» فرستادند، نیوکسل مرز اسکاتلند و انگلیس است و ساکنان آن‌جا قشری با «اعتقادات نژادپرستانه» هستند و رفتار بسیار بدی با مهاجران دارند مثلا وقتی که یک مهاجر می‌دیدند، آب دهان به روی او پرتاب می‌کردند یا از لفظ«کله‌سیاه» برای مهاجران استفاده می‌کردند .من هم چون خجالت می‌کشیدم برگردم 11 سال این شرایط را تحمل کردم.
تحصیل مجانی، خانه مجانی در لندن یا در نقطه دیگری در انگلستان ظاهر امر است و این تسهیلات زمانی به شما تعلق می‌گیرد که اقامت گرفته باشید. این تسهیلات ظاهر زیبایی دارد اما شما به یک«جیره‌خوار» تبدیل می‌شوید هم‌چنین دولت انگلیس بسیار دقیق و ریز شما را زیر نظر می‌گیرد مثلا در خانه‌ای که در نیوکسل به من داده شده بود، روزی نبود که به این خانه سرکشی نکنند. حتی بدون اطلاع من با کلیدی که داشتند وارد خانه می‌شدند! آن‌ها در می‌زدند اگر در باز نمی‌شد چون کلید داشتند وارد می‌شدند و همه‌جا را بازرسی می‌کردند. من از ترسم حتی لپ‌تاب شخصی خودم را مخفی می‌کردم. چون زمانی به شما کمک می‌کنند که از لحاظ مالی صفر باشید!
یادم هست در ابتدا به‌دلیل این‌که سفرم به انگلیس، دانشجویی بود، مقداری پول همراه داشتم به همین دلیل تا مدت‌ها حساب بانکی من را بسته و پول‌هایم بلاک شدو صرفا هفته‌ای ۴۱ پوند به من پرداخت می‌شد.
این پول، برای یک زندگی بخور و نمیر کافی است. اما الان با توجه به افزایش تورم به مهاجران ۷۱ پوند می‌دهند؛ البته این نکته را هم باید بگویم؛ زمانی که در وزارت کشور انگلیس اقامت گرفتم و شروع به کار کردم، متوجه شدم که دولت انگلیس، بودجه مستقلی را از سازمان‌ملل بابت پذیرش مهاجرین دریافت و سازمان‌ملل برای هر مهاجر ۸۰ پوند به دولت انگلستان پرداخت می‌کند و در آن سال‌ها، دولت انگلیس هم به هر مهاجر فقط ۴۰ پوند آن پول را پرداخت می‌کرد!! می‌گفتند ما این‌ها را«بک‌دیت» می‌کنیم یعنی وقتی شما اقامت گرفتید، این پول‌ها جمع و به صورت یک‌جا به مهاجر داده می‌شود اما هیچ‌گاه چنین چیزی شامل من نشد!
به همین دلیل است که بیشتر مردم در انگلیس درآمد واقعی خود را اعلام نمی‌کنند. خیلی از مردم هم چند نفری یک خانه بزرگ اجاره می‌کنند تا از پس پرداخت اجاره آن برآیند.