بوی نرگس
مرضیه ولی‌حصاری
آرام و بی‌صدا وارد می‌شوم. پیرزن در حالی‌که تنگ ماهی قرمز را در دست گرفته لنگ‌لنگان وارد اتاق می‌شود. نگاهش به نگاهم گره می‌خورد اول کمی جا می‌خورد ولی سریع خودش را کنترل می‌کند و لبخندی مهربان تحویلم می‌دهد. نمی‌دانم چرا وقتی لبخند می‌زند، دلم صد پاره می‌شود. کمی جلوتر می‌آید و با نوایی مهربان و دلنشین می‌گوید:
ـ خوش آمدی! خیلی وقته منتظرتم، ولی فکر نمی‌کردم امروز بیای.
نگاهش می‌کنم. با سر اشاره به تنگ ماهی‌های قرمز می‌کند و می‌گوید:
ـ اگر می‌دونستم میای اینا رو نمی‌خریدم ولی حالا که شده. بیا تو چرا اون‌جا وایسادی؟
پیرزن آرام قدم برمی‌دارد و من هم بی‌صدا پشت سرش راه میفتم. صدای نفس‌هایش کل فضای خانه را پر کرده. به سختی دم و باز‌دم می‌کند. نزدیک سفره هفت‌سین که می‌شود باز نگاهم می‌کند.
ـ سبزه‌هام چطوره؟ خودم هر سال سبزشون می‌کنم به نیت هر چهارتاشون یه ظرف سبز می‌کنم. اگر می‌دونستم امسال میای حتما یکی هم برای تو سبز می‌کردم.
توان پاهایش انگار کم شده. تنگ ماهی قرمز را داخل سفره جا می‌دهد. سبزه‌ها را کمی جا‌به‌جا می‌کند و نگاهی به طاقچه نقلی اتاقش می‌اندازد. می‌خواهد بلند شود ولی نمی‌تواند. نزدیک‌تر می‌روم. عطر گل نرگس می‌دهد. هنوز چند قدمی با او فاصله دارم که به قاب عکس روی طاقچه اشاره می‌کند.
ـ عکس بچه‌هام رو دیدی؟ می‌خوام بیارمشون سر سفره ولی جون پاهام رفته. میشه یه کم این‌جا بشینم بعد پاشم عکس بیارم؟
احساس شرمساری می‌کنم. انگار پر و بالم را بسته باشند. همان‌جا متوقفم می‌شوم. پیرزن دستش را روی سینه‌اش می‌گذارد و سعی می‌کند آرام و شمرده نفس بکشد. کمی که حالش جا می‌آید دستش را روی زمین می‌گذارد و زیر لب یا‌زهرا می‌گوید و به سختی از جایش بلند می‌شود. سلانه، سلانه تا نزدیک طاقچه می‌رود و قاب عکس را برمی‌دارد. لحظاتی همان‌جا می‌ایستد و به عکس‌های خندان داخل قاب زل می‌زند. گوشه چارقد گل‌گلی‌اش را بالا می‌آورد و قاب عکس را تمیز می‌کند. باز نفسش به شماره می‌افتد. سرفه‌ای می‌کند و به سفره هفت‌سین اشاره می‌کند.
ـ بیا اون‌جا کنارم بشین سر سفره تا سال تحویل وقت زیادی نمونده. می‌تونیم سال کنار هم تحویل کنیم؟
لبخندی می‌زنم و نزدیک سفره می‌نشینم. پیرزن هم کنار سفره آرام می‌گیرد. قاب عکس را نزدیکم می‌آورد.
ـ بچه‌ها رو که قطعا می‌شناسی؟
به چهار پسر داخل قاب عکس نگاه می‌کنم. همه را تقریبا به یاد دارم. پیرزن دست روی اولین نفر از سمت چپ می‌گذارد و می‌گوید:
ـ این کمال، پسر اولمه، اسمش رو پدرشوهرم براش انتخاب کرد. یادش بخیر هیچ‌وقت صدای گریه‌اش وقتی تو خونه پیچید یادم نمیره. انگار دنیا رو بهم داده بودن. سنی نداشتم فقط شانزده سالم بود. مادر شده بودم. احساس می‌کردم حال دیگه خودم تنها نیستم یکی دیگه هم هست که قلبم تو سینه‌اش می‌تپه. همه‌چی تموم بود. بچه‌ام هر چی ازش تعریف کنم کم گفتم. روزی که رفت انگار زندگی هم باهاش رفت. دی‌ماه سال پنجاه و هفت بود تو حیاط بود که صداش کردم گفتم مواظب باش مادر من بی تو می‌میرم. فقط یه لبخند تحویلم داد و گفت صبور باش مامان صبور، رفت و دیگه برنگشت.
اشک آرام از روی گونه پیرزن سر می‌خورد و خودش را روی سبزه‌ها رها می‌کند. کمال را خوب به یاد دارم می‌خواست به پیرمردی که وسط جمعیت گیر افتاده بود کمک کند که تیر به قلبش خورد. حتی فرصت نکرد آخ بگوید، روی زمین افتاد و خون سرش روی سرنگ فرش‌ها شروع به جوشیدن کرد. پیرزن دست روی نفر بعدی می‌گذارد.
ـ اینم جمال، 2 سال از کمال کوچیک‌تر بود. مثل یه روح بودن تو دو تا بدن. نمی‌شد از هم جداشون کرد. ولی جمال خیلی شیطون بود برعکس کمال که آروم بود. کمال که رفت جمالم هم هوایی شد انگار دیگه تو این دنیا نبود. تا این که صدام به خرمشهر حمله کرد. یه چشممون شده بود اشک و یه چشممون خون. یه روز دیدم ساکش بسته. گفتم کجا می‌ری مادر؟ گفت دیگه نمی‌تونم تحمل کنم و باید برم. خودم از زیر قرآن ردش کردم. جمال هم رفت...
پیرزن به سرفه افتاده بود. به عکس جمال نگاه می‌کنم. چشمانش را خوب به یاد داشتم. تیر به پهلویش خورده بود. گوشه خاکریز ذکر یا حسین گرفته بود. وقتی سراغش رفتم چشمانش دنبال چیزی می‌گشت، به آسمان خیره شده بود. بالأخره لبخند زد، فهمیدم آن‌چه را که می‌خواسته دیده و تمام. کمی به پیرزن نزدیک‌تر می‌شوم. بوی عطر نرگسش بدجور سرمستم کرده است. نگاهم می‌کند و می‌پرسد:
ـ صبر نمی‌کنی سال تحویل شه؟
چیزی نمی‌گویم. دستش را بالا می‌آورد و روی عکس نوجوان داخل عکس می‌گذارد.
ـ این علی‌اکبره، خودم اسمش انتخاب کردم. سال شصت و پنج بود که پر کشید حتی بدنش هم برنگشت.
پیرزن نگاهی به چشمانم می‌اندازد و زیر لب می‌پرسد:
ـ کربلای چهار رو که یادت هست؟
بغض گلویم را می‌فشارد. هیچ‌وقت کربلای چهار را از یاد نمی‌برم، هیچ‌وقت. علی‌اکبر را هم به خاطر دارم با بچه‌های غواص، داخل گور دسته‌جمعی، دستانش بسته بود...
اشک‌های پیرزن به هق‌هق تبدیل می‌شود. در لا‌به‌لای هق‌هقش می‌شود حرف‌هایش را شنید:
ـ علی‌اکبرم که رفت دیگه کمرم شکست. راضی بودم به رضای خدا ولی فکر می‌کردم دیگه نتونم تحمل کنم. کاش حداقل پیکرش برمی‌گشت شاید اگر خودم می‌ذاشتمش تو قبر آروم می‌گرفتم. از همون سال شصت و پنج چشمم به این در موند که شاید در باز کنه برگرده ولی برنگشت.
پیرزن سعی می‌کند از جایش بلند شود. دستش را به گوشه مبل می‌گیرد تا توانش را به دست بیاورد. چیزی نمی‌گویم اما خودش توضیح می‌دهد:
ـ دیدی داشت یادم می‌رفت، عکس یکی از بچه‌هام رو نیاوردم.
با تعجب نگاهش می‌کنم. دستش را روی قلبش گذاشته و خودش را به سمت دیوار اتاق می‌کشد. دوباره با خودم مرور می‌کنم. همین 4 پسر را داشت. به سختی عکس حاج‌قاسم را پایین می‌آورد و باز می‌گردد. عکس کوچک سلیمانی را کنار تنگ ماهی می‌گذارد و لبخند می‌زند. انگار دلش آرام نگرفته باشد، عکس را برمی‌دارد و به سینه می‌چسباند. نم اشکی بر گوشه چشمانش می‌نشیند. عکس را با احتیاط کنار تنگ ماهی می‌گذارد.
ـ چرا خوب اون‌جوری نگاه می‌کنی؟ از پسرهای خودم بیشتر دوسش نداشته باشم، کمتر برام عزیز نبود. خیلی وقت‌ها میشد همدم روزهای تنهایی‌ام.
پیرزن سعی می‌کند عمیق نفس بکشد، زیر لب می‌گوید:
ـ هی...بگذریم، خوب تا کجاش برات گفته بودم؟
دوباره قاب عکس را در دست می‌گیرد. نگاهم به چهره آخرین نفر داخل قاب خیره می‌ماند. نفس پیرزن به شماره افتاده.
ـ این سجاد، تنها کسی که برام موند. تنها پسری که تونستم دامادش کنم. از همه کوچیک‌تر بود. اگر خار به انگشتش می‌رفت انگار خار به چشم من رفته بود، بعد رفتن حاج‌نعمت شده بود تمام کس و کارم. حاجی نتونست داغ سه تا پسرش تحمل کنه، خمیده شده بود، حرفی نمی‌زد ولی انگار غم باد گرفته بود زود کوله‌بارش بست و رفت و من و سجاد تنها گذاشت. یادم رفت بگم دو تا نوه خوشگل هم دارم. که همین الان‌ها سر و کله‌شون پیدا میشه. زیاد میان پیشم ولی خوب اونا هم خودشون درس و مشق دارن نمی‌تونن که کار و زندگیشون ول کنن بچسبن به من پیرزن.
عرق سردی روی پیشانی پیرزن نشسته است. گوشه روسری را بالامی‌آورد و عرق را از پیشانی‌اش پاک می‌کند. حس می‌کنم شانه‌هایش از سرما می‌لرزد.
ـ سجاد هم رفت سوریه، می‌رفت و میومد، هر بار که می‌رفت انگار قلب من رو هم با خودش می‌برد. دفعه آخر اومد همین‌جا روی همین مبل نشست، گریه کرد، گفت مادر ازم راضی شو، بذار برم. قلبم داره می‌ترکه، همه دوستام دارن جلوی چشمم شهید می‌شن. گفتم نه، من حق خودم ادا کردم تو رو دیگه نمی‌دم. قسمم داد به حضرت زینب گفت اگر نرم باز خانم به اسیری می‌برن. دلم لرزید. گفتم برو مادر شیرم حلالت، دو هفته بعد خبر آوردن که تو حلب شهید شده تک تیر‌اندازها... از همون وقت شد که حاج‌قاسم پاش به این خونه باز شد. روزی که رفت روزگارم شده بود مثل روزهایی که کمال شهید شده بود.
دیگر نمی‌تواند ادامه بدهد. به تخت گوشه اتاق نگاه می‌کند. خم می‌شود و رادیو را روشن می‌کند. صدای یا مقلب‌القلوب اتاق را پر می‌کند. پیرزن لبخندی روی لب می‌نشاند و می‌گوید:
ـ سال نومبارک باشه. خدا خواست این سال رو هم با تو تحویل کنم.
قاب عکس را کنار ظرف سبزه‌ها می‌گذارد. و به سختی خودش را روی زمین می‌کشد تا به تخت برسد. صدایم می‌کند. برمی‌گردم و به چشمان مهربانش نگاه می‌کنم روی تخت نشسته و ملافه سفیدی را روی پاهایش کشیده.
ـ دیگه فکر کنم وقتشه که بریم و من آماده‌ام. زودتر بریم تا بچه‌ها نرسیدن.
لبخند پیرزن دلم را قرص می‌کند. کنارش لبه تخت می‌نشینم. دستش را آرام در دست می‌گیرم و می‌پرسم:
ـ آماده‌ای؟
چشمانش را می‌بندد. زیر لب ذکر می‌گوید. حس می‌کنم در و پنجره‌ها باز و بسته می‌شود. سرم را نزدیک گوش پیرزن می‌برم و می‌گویم:
ـ فکر کنم مهمون داری! پسرهات دارن میان. می‌خوان تا آسمون مشایعتت کنن. یا علی بگو تا بریم.
انگار قند در دل پیرزن آب می‌شود. زیر لب یا‌علی می‌گوید و می‌رویم. از زمین که فاصله می‌گیرم هنوز بوی نرگس می‌آید.