خاطراتی از آن‌سو

گردآوری و تنظیم: مریم سیادت

معمولا آواز دهل شنيدن از دور خوش است. خيلي از ما مشتاق زندگي در آن‌سوي مرزهاي جغرافيايي سرزمين مادري هستيم بدون اين‌که از ريز و درشت‌هاي قوانين آن‌جا اطلاع داشته باشيم و تصورمان بر اين است که تمام آرزوها و آمال ما در آن‌جا به سر منزل مقصود مي‌رسد. غافل از آن‌که آن‌ها هم براي خودشان قوانين سختگيرانه‌تري نسبت به مملکت ما دارند و همين پاي‌بندي‌هاي سختگيرانه سبب شده نظام آن‌جا کاملا منظم و مرتب به نظر ما برسد. در اين مجال به خوب‌ و بدهاي ينگه دنيا مي‌پردازيم که حاصل تجربيات دوستاني است که روزگاري در غرب زندگي کرده‌اند.

اصل بر صحت!

چند ماه پس از ورود و استقرار در پاریس مادر خانمم را برای همراهی در تولد نخستین فرزندمان به پاریس دعوت کردم تا قوت قلبی برای خانمم باشد.
حاجیه‌خانم بنده‌خدا را که تا آن موقع در انظار عمومی چادر از سر برنداشته بود، وادار کردیم تا چادرش را بردارد و مانتو بلندی به تن کند! البته زیر بار نمی‌رفت ولی وقتی توضیح دادیم این‌جا ترکیه و ژاپن نیست و ممکن است بی‌حرمتی کنند، قانع شد. بگذریم که حضور او در آن غربت چه نعمت بزرگی بود.

یک شب حوالی ساعت یازده و نیم شب حال مادر خانم بد شد و من با عجله او را تنهایی به بخش اورژانس نزدیک‌ترین بیمارستان که از قبل می‌شناختم رساندم.

بعد از معاینه و آزمایش و دادن یکی دو قرص نسخه‌ای نوشته و دستم دادند و بیمار را مرخص کردند. من وقتی دست در جیب کردم که هزینه را حساب کنم دیدم به خاطر عجله کیف پول و مدارک را جا گذاشته‌ام. حتی مدارک خودرو و هیچ کارتی همراهم نبود.
مضطرب شدم که مجبورم پیر زن بدحال را تنها و غریب این‌جا بگذارم تا بروم منزل پول بیاورم.

وقتی پرستار اضطراب مرا دیدند پرسیدند: مشکل چیست؟ شما هم ناراحتی داری؟

گفتم: راستش با عجله آمده‌ام و کیف پولم همراهم نیست و نمی‌دانم باید چکار کنم.
با خونسردی گفت: این دلیل نگرانی توست؟ اگر پول داشتی هم فرقی نمی‌کرد این نیمه شب که صندوق ما باز نیست!

اضطراب من بیشتر شد. حدس زدم لابد مدرکی، کارتی باید گرو بگذارم تا فردا که صندوق باز می‌شود، در حالی‌که هیچ کارت و مدرکی هم نیاورده بودم.

کارمند گفت: کارت بیمه دارید؟ گفتم بیمار مهمان ماست و کارت بیمه ندارد.
گفت: کارت شناسایی؟
گفتم: به همان دلیل عجله داشتن، هیچ مدرکی همراهم نیست. خودم را آماده کردم بگویم بیمار این‌جا بماند تا من بروم از منزل مدارک بیاورم که پرستار یک برگ کاعذ سفید دستم داد و گفت مشخصات و آدرست را این‌جا بنویس و به سلامت.
نوشتم و دستش دادم؛ گفت: پس چرا نمی‌روی؟
گفتم: خوب بعد چکار باید بکنم؟
گفت: ببخشید یادم رفت توضیح بدهم. حد‌اکثر تا یک هفته صورت حساب با پست می‌آید به آدرست و نحوه پرداخت در آن نوشته شده است؛ به همین سادگی!

برای لحظاتی مات و مبهوت ماندم. پرستار که حیرت مرا دیده بود دوباره پرسید: دیگر منتظر چی هستی و چرا نمی‌روی؟
گفتم: من و همراه بیمارم خارجی هستیم، شما چطور به ما اعتماد می‌کنید؟ مدارک هویت هم که همراه نداریم. شاید آدرس و مشخصات غلط به شما داده باشیم! برایم جالب است بدانم.

گفت: اصل بر این است که همه درستکارند مگر خلافش ثابت شود. در مورد شما هم که هنوز چیزی ثابت نشده است. البته همیشه استثنا وجود دارد و ممکن است از هر صد نفر، دو سه نفری هم متخلف باشند و نادرست، ولی برای بیمارستان اصلا نمی‌صرفد که به خاطر احتمال دروغ و خلاف دو سه نفر در ماه، یک صندوق‌دار شیفت شب استخدام کند و به او حقوق و بیمه و رفاهیات و بازنشستگی و... بدهد یا به صندوق‌دار دیگری اضافه کار بدهد صرفا به‌خاطر این‌که از چند تخلف احتمالی پیشگیری کند.

***********************************************************

پارتی‌بازی به روش پاکستانی

با رفیقم مشغول گشت‌‌وگذار بودیم که جوانکی دست‌فروش توجهمان را جلب کرد. داشت عروسک کاغذی می‌فروخت. نزدیکش رفتیم که ازش خرید کنیم چون وضع مناسبی نداشت. فروشنده حدس زده بود ما ایرانی هستیم و علی‌رغم این باز هم سؤال کرد. وقتی اطمینان حاصل کرد ما ایرانی هستیم آهسته و طوری که بقیه مشتری‌ها متوجه نشوند گفت: شما نخرید! چون برسید منزل خیلی زود خراب می‌شود و دیگر کار نمی‌کند! بگذارید بقیه بخرند.

ما که از تعجب دهانمان باز مانده بود تا آمدیم سؤالی بکنیم گفت: من پاکستانی هستم و ایران را خیلی دوست دارم. شما نخرید! پولتان هدر می‌رود.

من و رفیقم با تعجب و حیرت و به آرامی از آن‌جا دور شدیم ولی مدتی در این فکر بودیم که این جوان مهاجر و دست‌فروش که ظاهرا تنها راه امرار معاشش فروختن این آدمک‌های کاغذی بود و برای چنین آدمی یک فرانک هم یک فرانک است و ارزش دارد، چطور حتی در آن دیار غربت که حتما نیاز مالی‌اش خیلی بیشتر است باز هم با دیدن دو مسلمان ایرانی مسافر که یک درصد هم احتمال نداشت دوباره او را ببینند از آن چهار فرانک (‌آن‌ موقع تقریبا معادل پول یک ساندویج ساده) گذشت و حاضر نشد به ما بفروشد.
با همکارم بحث کردم حالا فرض کن اگر بازار اصفهان یا تهران یا کراچی و لاهور بود، آیا فروشنده‌ای مشابه، یا نه، حتی خود همان جوان بازهم همین رفتار را با ما می‌کرد یا برای تبلیغ کالایش و فروش بیشتر؟