آخرین امید

صدیقه شاهسون

یک ساعتی بود که قطار چرخ‌های آهنی‌اش را بر گرده ریل‌های بی‌احساس می‌کشاند و صدای تلق و تلوقش، در گوش دشت می‌پیچید. از دور به مار بد شکلی می‌ماند که مسیر خط ریل را در بیابان، به آرامی طی می‌کرد. هر چه زمان می‌گذشت مرد جوان خودش را از شهر رویاهایش دور و دور تر می‌دید. شهری که برای رسیدن به آن سال‌ها شب بیداری کشیده و درس خوانده بود.

مرد نفس عمیقی کشید و کمر باریکش را در آغوش صندلی فرو برد. نگاهش از پشت شیشه پر غبار کوپه قطار به منظره غروب خورشید مات شد. خورشید در پس کوه‌های کوتاه و بلند آخرین بازی‌هایش را به نمایش گذاشته بود. او بی‌توجه به تصاویر بیرون و پیرمرد و پیرزنی که همسفر او بودند؛ در افکارش غرق شد. زمان به کندی می‌گذشت، که دستی را بر شانه‌اش حس کرد. پیرمرد سیب سرخی را با سلیقه پوست گرفته و روبروی مرد جوان گرفته بود.

ـ بگیر جوون... بفرما سیب!

مرد با بی‌میلی گفت: «مرسی، نمی‌خورم...تشکر» پیرزن که روبروی او، جثه ریزش را در چادر پیچیده بود؛ با لحنی مادرانه گفت: «بگیر مادر، نمک نداره...لذت سفر به همین چیزاشه مادر... بخور تا زمان بگذره!» پیرمرد که دیگر دستش خسته شده بود، پیش دستی را روی میز کوچک کنار پنجره گذاشت.

ـ می‌ذارم اینجا، هر وقت خواستی بخور.

بعد تنگ پیرزن نشست و سیب دیگری را برای او پوست کند. با پوست سیب گل رزی درست کرد و کنار میوه‌های قاچ شده گذاشت.

ـ بیا خانوم بخور جون بگیری... اینم گلش برای قشنگی.

صدای خنده پیرمرد و پیرزن در کوپه پیچید.

مرد جوان از حال و هوای شاد آن دو کلافه شد. دوباره نگاهش را تا عمق دشت‌های صاف که گه‌گاه، تک درختی کنار کرت‌های بایرش رویده بود، دوخت. تکان خوردن‌های موزون قطار چون گهواره‌ای او را به سمت خواب کشاند و پلک‌هایش سنگینی کرد. دستانش را زیر بغلش جا داد و در گرمای صندلی فرو رفت. طولی نکشید که تصویر خوشی‌ها و ناخوشی‌های زندگی‌اش او را به کابوس تودرتوی خواب‌هایش کشاند. دالان‌هایی تاریک و چاه‌هایی عمیق. دستانش را مثل آدمی که در عمق آب در حال غرق شدن است، در هوا چرخاند و به میله آهنی کنار دستش چنگ زد. پلک‌هایش از هم باز شد. پیرمرد و پیرزن که از این حرکت او جا خورده بودند؛ با نگاهی متحیر به او خیره شدند. پیرمرد از جا برخاست و همان‌طور که سعی داشت تعادلش بهم نخورد، بطری آب را از روی میز برداشت و به سمت جوان گرفت.

ـ بیا پسر جون... مثل این‌که خوابت برد و تو همین چند دقیقه خواب بد دیدی. یه کم آب بخور... صلوات بفرست، آروم می‌شی.

مرد جوان پیشانی عرق کرده‌اش را پاک کرد. دستی لای موهای بلند و لختش کشید و آن‌ها را پشت گوش‌هایش جا داد.

ـ مرسی.

مرد جوان جرعه‌ای آب نوشید و نفسی بیرون داد. کمی از گرمای تنش کم شد و افکار ذهنی‌اش را با دستمال فراموشی پاک کرد. قطار آهسته و آرام از کنار کوهی بلند که وجود چند صخره نامنظم، منظره‌اش را لکه‌دار کرده بود، می‌گذشت و صدای تلق‌وتولوقش تکراری می‌شد. پیرمرد سر جایش رو بروی مرد جوان نشست.

ـ از سر وضعت پیداس دانشجویی پسر، نه؟ یه کم اختلاط کن، حوصله‌ات جا بیاد.

مرد جوان به بیرون خیره شد. انگشتانش را در هم فشرد و خودش را به نشنیدن زد. پیر‌مرد کوتاه نیامد و با خونسردی ادامه داد: «نوه منم داره درس می‌خونه... ان‌شاالله چند سال دیگه دکتر این مملکت می‌شه. تا حالاشم کلی چیز یاد گرفته.» بعد به پیرزن اشاره کرد و گفت: «تو مریضی توران خانوم کلی تقلا کرد تا دکتر خوب پیدا کنه. درس تو چیه پسر جون؟» مرد جوان همان‌طور که از جواب دادن طفره می‌رفت، قاچی از سیب در دهان گذاشت تا حواس پیرمرد را از شنیدن جواب پرت کند. پیرزن با دو انگشت، آستین کت پیرمرد را گرفت و با صدایی آرام در گوش مرد گفت: «بشین مرد. سرت به کار خودت باشه. اگه بخواد خودش به حرف می‌یاد... شاید دوست نداره وارد حریم خصوصی‍ش بشیم!»

قطار هم‌چنان آرام و سنگین به راه خود ادامه می‌داد و در تونل تاریک و دراز شب فرو می‌رفت. مرد جوان از نردبان فلزی بالا رفت و روی تختی که باز شده بود، دراز کشید. افکارش کم‌کم به گذشته کوتاهی که تمام آینده‌اش را تحت شعاع خود قرار می‌داد، فرو رفت. به اشتباه جبران نشدنی‌اش که می‌اندیشید. ترس و دلواپسی چون پیچکی از دیوار قلبش بالا می‌رفت. وقتی به ریسکی که کرده بود و عاقبتی که برای آن مریض پیش می‌آمد، می‌اندیشید آنقدر احساس عذاب وجدان می‌کرد که دلش می‌خواست قطار او را میان این بیابان خالی پیاده کند تا در عمق دشت‌ها گم شود و با صدای بلند بزند زیر گریه. دیگر از فکر کردن به این‌که چه خواهد شد، خسته شده بود. در دل آرزو کرد کاش همه جریانات دو سه روز گذشته خواب بود و هر لحظه با باز شدن چشم‌هایش، از جلوی نگاهش محو می‌شد. بغضش را به زحمت فرو خورد و برای این‌که قدری بی‌خیال شود، به حرف‌های پیرزن و پیرمرد که چون دو قناری عاشق با کلمات خاص خودشان، قربان صدقه هم می‌رفتند، گوش سپرد.

ـ خانوم جان، تا یه ساعت دیگه قطار وامیسته. می‌گم برا اینکه تواون شلوغی، زیاد اذیت نشی؛ همین حالا بریم وضو بگیریم. وقتی هم قطار وایستاد، همین کنار نمازمونو بخونیم... چطوره... پیشنهادم خوب بود؟

پیرزن که انگار از دردی مشکوک رنج می‌برد، ناله‌ای کرد.

ـ باشه آقا، چشم. بی‌زحمت یه قرص به من بده که بازم این درد لعنتی...

صدای ناله‌های پیرزن در گوش مرد پیچید و تصویر آن زن با دو فرزند کوچکش را، جلوی چشمان او آورد.

پیرمرد با عجله از کیف دستی پیرزن، نایلونی بیرون کشید و قرصی را از پیله درآورد.

ـ یا علی بگیر، زود بخور تا دردش بیشتر نشده... الهی من نباشم که آب شدن تو رو ببینم! چیکار باید بکنم که نکردم... خدایا به دادم برس... تو که می‌دونی این توران خانوم همه دلخوشی منه!

جوان کمی خم شد و زیر چشمی چهره زن را که از درد مچاله شده بود، نگریست. دیدن این صحنه زخم دلش را تازه کرد. با خود زمزمه کرد: «اگه دیگه نتونه بچه‌هاشو ببینه چی؟ اگه شوهرش منو به دادگاه بکشونه!»

چشمه اشکش جوشید و زخم درونش دهان باز کرد. پیرمرد زیر بغل پیرزن را گرفت و با احتیاط از کوپه بیرون رفتند. عبور تک و توک مسافران از پشت شیشه مشجر در کوپه پیدا بود. مرد جوان احساس سرما کرد. از تخت پایین آمد. پشت پنجره ایستاد. یقه پالتویش را بالا زد و دست‌هایش را در جیب جا داد. صدای غرولندش در کوپه خالی پیچید.

ـ چقدر احمقی احسان... باید دوباره نسخه رو چک می‌کردی... باید این کار رو می‌کردی... حالا اگه بلایی سرش بیاد چه خاکی می‌خوای تو سرت بریزی؟ آبروت تو بیمارستان میره. دیگه کسی بهت اعتماد نمی‌کنه دکتر احسان ستوده! چند سال زحمت کشیدی مثل خر درس خوندی که زن مردمو به کشتن بدی! اونم با یه بی دقتی!

مرد با گفتن کلمات به کوه آتشفشانی می‌ماند که هر لحظه احتمال فوران داشت. دست‌هایش را به شیشه پنجره چسباند و با تمام توان سعی کرد شیشه را باز کند. هرچه کرد شیشه فقط به اندازه دست بیرون بردنی، باز شد. مأیوس، سرش را جلوی شیشه نیمه باز که باد سردی با فشار از آن داخل می‌شد، گرفت؛ و صدای فریادهایش، در صدای خشن قطار گم شد.

ـ خاک تو سرت احسان، چرا با جون مردم بازی کردی. تازه اگه خیلی خوش‌بین باشی فقط کور می‌شه... می‌فهمی کوری یعنی چی؟ یعنی عوض این‌که اون دست بچه‌هاشو بگیره، یکی باید دست خودشو بگیره! اگرم با اون فشار خون پایینش بمیره که دیگه لکه ننگ میشی برا همه فامیل. میشی گاو پیشونی سفید! می‌شی دکتر قلابی!

مرد جوان سرش را به شیشه چسباند و با صدای بلند زد زیر گریه. در همین حین در کوپه باز شد. پیرمرد به همراه پیرزن وارد شد و او را روی صندلی نشاند. مرد جوان با دست‌پاچگی شیشه را بالا داد و صورت خیسش را با آستین پاک کرد. پیرمرد که متوجه ناراحتی او شده بود، قدری نزدیک شد.

ـ چیه پسر جون؟ مثل این‌که یه مشکلی داری، آره؟

پیرمرد که سکوت مرد جوان را دید، ادامه داد: «نمی‌خوای بگی نگو، ولی بیا برو وضو بگیر. اگرم دردی داری، به اوس کریم بگو. حتما یه راهی جلو پات می‌ذاره.» مرد جوان با بی‌حوصلگی از زیر نگاه پیرمرد گذشت و همان‌طور که به سمت در می‌رفت، گفت: «ول آقا جون. چرا هی اصرار داری از کار من سر در بیاری. خدا اگه خدا بود یه ذره دلش به حال من بدبخت شهرستانی می‌سوخت. آخه چرا من...» بقیه حرفش را قورت داد، انگار جرأت نکرد، ادامه بدهد. از کوپه بیرون رفت و در را محکم بست. در راهروی قطار ایستاد و به منظره تاریک بیرون زل زد. سرش را به شیشه چسباند. حرکت قطار در تاریکی شب او را به سرگیجه واداشت. گوشی تلفن همراهش را از جیب درآورد و شماره گرفت: «الو امید سلام. چه خبر؟ من تو راهم. نه! یعنی هنوز معلوم نیس چی به سرش اومده؟ یعنی چی؟ به نظرم باید تا الان دارو اثر می‌کرد...» بی‌اختیار گوشی را خاموش کرد. دستانش می‌لرزید و انگار صدای تپش قلبش را، بیشتر از صدای قطار می‌شنید. عرق سردی بر شقیقه‌هایش رویید. با دندان به لب پایینش گیر داد آن‌قدر لبش را جوید و گاز گرفت که شوری خون را نوک زبانش مزه کرد. دستمالی از جیبش بیرون کشید و روی لبش گذاشت.

ـ خدایا به دادم برس. الان چند ساعته بی‌هوشه. نکنه از نماز خوندنای گاه و بی‌گاه من خسته شدی خواستی گوش مالیم بدی؟! قبول دارم حق با توئه... جونمو بگیر این‌طوری عذابم نده. به جون هر کی دوس داری منو ببخش کوتاهی کردم، غلط کردم... بی‌دقتی کردم.

ناگهان صدای زنی که کودکی در بغل داشت، او را به خود آورد: «آقا... آقا لطفا برید کنار. تو راه وایسادین. بچه‌ دسشویی داره... یا تو راه نایستید یا حواستون به رفت و آمد بقیه هم باشه...کوپه رو با راهروش اجاره کردین!» مرد کنار رفت و زن با سرعت گذشت. مرد جوان آه سردی کشید. صدای مهربان پیرمرد او را به خود آورد.

ـ پسر جون کجایی؟ خیلی دمغی؟ اگه یه وقت مشکل مالی داری بگو، شاید بتونم چند تومنی بهت قرض بدم. به خدا قصدم فضولی نیس می‌خوام کمکت کنم... تو هم مثل بچه من!

مرد جوان سرش را زیر انداخت و اشک‌هایش آرام‌آرام بر گونه‌های استخوانی‌اش فرو ریخت.

ـ کاش مشکل من بی‌پولی بود. یه اشتباهی کردم که شاید دیگه نشه جبرانش کرد!

پیرمرد لبخندی بر لب‌های تیره رنگش که موهای سبیلش نیمی از آن را پوشانده بود، راند.

ـ تو هنوز جوونی بابا‌جون. خیلی وقت برای جبران اشتباهات داری... قصه نخور. حالا مگه اشتباهت چی بوده که جبران نمی‌شه؟

مرد جوان پس از لحظه‌ای سکوت گفت: «من دانشجوی سال شیشم پزشکیم. چند شب پیش وقتی تو بیمارستان کشیک بودم برای یه خانومی چند تا دارو نسخه کردم. زنه با شوهرش و دو تا بچه‌هاش می‌خواستن برن مهمونی که زنه حالش بد شده بود. اومده بودن بیمارستان. مثل این‌که از قبلم سر مهمونی رفتن و نرفتن با هم دعوا داشتن. از بخت بد من وقتی داشتم نسخه رو می‌نوشتم یکی از داروهای حساسشو زیادتر نوشتم...

مردجوان آب دهانش را قورت داد و در حالی که گوشه لبش می‌پرید ادامه داد:«یادمه که وقتی داشتم براش توضیح می‌دادم درست گفتم اما مگه شوهرش با اون سبیل کلفتش ول کن معامله بود! آن‌قدر در گوش من، زنشو سکه یه پول کرد تا آخر منم تو نوشتن مقدار دارو اشتباه...» جوان نفس عمیقی کشید.

ـ ای کاش اون شب شیفت من نبود... خانومه عجله داشت و هی التماس می‌کرد، من احمقم...

هنوز حرف مرد جوان تمام نشده بود که صدایی در بلندگوی راهروی قطار پیچید: «مسافران محترم تا چند دقیقه دیگر قطار به مدت بیست دقیقه در ایستگاه توقف خواهد کرد. لطفا...» پیرمرد با چشمان ریزش به جوان زل زد.

ـ حالا مگه اتفاقی برا اون خانومه افتاده؟

ـ همون شب میره داروها رو می‌گیره مصرف می‌کنه. فردا شبش مثل این‌که خیلی حالش خراب میشه. فعلا زنه بیچاره بیهوش تو بیمارستان بستریه!

پیرمرد با انگشتانی که پوستی چروکیده رویشان را پوشانده بود، شانه لاغر جوان را فشرد.

ـ عجب! پس تو با نوه من همکاری و رو نکردی! چه کار حساسی دارین. باید همیشه حواس جمع باشین. ان‌شاالله درس میشه بابا جون. توکلت به خدا باشه. می‌گم ما یه لقمه نون داریم اگه خواستی بیا مهمون ما باش خوشحال می‌شیم.

پیرمرد بعد از دلداری جوان، به فکر فرو رفت و داخل کوپه شد.

روشنایی صبح، تاریکی‌ها را جمع می‌کرد و زمین کم‌کم داشت نیمی از صورت خود را به خورشید نشان می‌داد. جنب و جوش مسافران حکایت از این داشت که به به مقصد نزدیک شدن. پیرزن که تمام شب را از درد ناله کرده بود، به کمک شوهرش برای پیاده شدن، آماده می‌شد. مرد جوان روی تخت بالای صندلی‌ها غلتی زد و سر جایش نشست. انگار فقط او بود که از رسیدن به مقصد حس خوبی نداشت. گوشی موبایلش را به امید این‌که شاید پیامی یا خبری امیدوار کننده رسیده باشد، روشن کرد. با بی‌حالی چشمانش را مالید. پیرمرد سفره کوچک صبحانه را از روی میز جمع کرد؛ آهی کشید و رو به زن گفت: «بلند شو خانوم جان، دیگه داریم می‌رسیم. پاشو آماده شو بریم پیش آقا... بهش بگو دکترا قطع امید کردن و تو رو فرستادن پیش خودش.» بعد نزدیک تخت مرد جوان شد.

ـ پسر جون بیداری؟ پاشو بابا رسیدیم... دیشب خوب خوابیدی... به نظرم حسابی خستگیت در اومد.

مرد از شنیدن حرف‌هایی که پیرمرد به زنش می‌زد شوکه شد. برای چند ثانیه‌ای بی‌حرکت ماند و به فکر فرو رفت. خدمه قطار، یکی ‌یکی به کوپه‌ها می‌زد، پتوهای کوپه‌ها را تحویل می‌گرفت. پیرمرد و پیرزن به همراه یک ساک دستی و زنبیل قدیمی‌شان از کوپه خارج شدند. مرد جوان با بی‌میلی وسایل مختصری را که داشت جمع کرد و از کوپه بیرون رفت. در میان حرکت کند قطار، از پشت ساختمان‌هایی که از جلوی چشمانش کنار می‌رفتند؛ گنبد طلایی امام‌رضا علیه‌السلام چشمانش را گرفت. اشک از دیدگانش می‌جوشید که قطار در ایستگاه توقف کرد. افتان و خیزان به سمت پله‌های خروجی واگن قطار رفت. پیرمرد و پیرزن جلوتر از اوپیاده شدند و با چند قدم فاصله، کنار در واگن ایستادند. پیرمرد با سر انگشت، ریش کوتاه سفیدش را خاراند و به سمت جوان برگشت.

ـ جوون ما اول از همه داریم می‌ریم پیش آقا، اگه دوست داری تو هم با ما بیا. بیا دردتو بهش بگو، اونا کسی رو ناامید رد نمی‌کنن.

جوان مکثی کرد. مقصدش جای دیگری بود. باید به ترمینال می‌رفت و سوار اتوبوس‌های شهرشان می‌شد. مکثی کرد اما صدایی در دلش فریاد می‌کشید: «احسان برو پیش آقا، بگو کمکت کنه. بگو یه اشتباهی کردی پاشم وامی‌سی. ازش بخواه فقط اتفاقی برا مادر اون بچه‌ها نیفته که، هم زندگی تو، هم زندگی خونواده‌ش داغون می‌شه... برو به این آخرین امید متوسل شو...» جوان میان دودلی مانده بود که پیرمرد دست او را گرفت و به سمت خود کشاند.