قتل سیاوش

گلاب بانو

دردانه صاحب‌السلطنه

چند سالت است؟ چند سالی میشد از خدا عمر گرفته بود. بیست، سی، چهل، پنجاه... شبیه اسب شده بود. شبیه یک اسب بزرگ سیاه با سم‌های پهن، پشتی خمیده و موهایی آشفته؛ افسار می‌زد این اسب را، هی می‌کرد.

.اسب شدنش را به خاطر می‌آورد .شش سالش بود؛ پسر بچه‌ای با قد کوتاه و جثه‌ای ضعیف. مادربزرگ برایش یک تفنگ کوچک خریده بود. تولدش شش تا شمع بود که روی کیکی که مادر پخته بود پیر می‌شدند. توی آن خانه فقط برای او تولد می‌گرفتند. پسر یکی‌یکدانه صاحب‌السلطنه‌های قدیمی که حالا چیزی از تبار و ترکه شان نمانده بود. سیاوش تنها پسرشان بود. نه پسری قبل از او به دنیا آمده بود و نه پسری بعد از او به‌عنوان برادر معرفی شده بود. او یکی‌یکدانه، وسط هفت، هشت تا دختر صاحب‌السلطنه‌ای. دختر‌ها حسودی می‌کردند. از آن بزرگ بزرگه تا کوچکترها. دماغشان می‌سوخت که چرا برای آمدن آن‌ها کسی خوشحال نشده! هر چه مادربزرگ و مادر در آستین داشتند می‌گفتند اما خود صاحب‌السلطنه اجازه نمی‌داد.

.طوبی می‌گفت انگار حالا پسر به چه دردشان می‌خورد؟ من خودم می‌خواهم پزشک حاذقی شوم تا دلتان بسوزد. به محض این‌که پزشک شدم از این مملکت می‌روم که شاه و زیر و وکیل و گدا پسر دوست دارند. می‌روم به بلاد روس و انگلیس و اسمم را چیز خارجی می‌گذارم تا بن‌کل از این خاندان تکه‌پاره که به تنبان شاه آویزان است خلاص شوم. هر کس نداند خودمان که می‌دانیم، آفتاب زمستانیم، بی‌فایده و بی‌رمق، حالا پسر باشیم یا دختر چه فرق دارد؟

این‌هارا برای خواهر‌ها پچ‌پچ می‌کرد و غر میزد. جرأت نداشت به پدر چیزی بگوید، می‌فرستادش شهرستان پیش خاله‌هایش. دلش نمی‌خواست کنار چند تا پیرزن بزرگ شود. می‌خواست همین‌جا بماند در پایتخت کنار خواهر‌ها و برادر و کلفت و نوکرهایشان .

دختر‌ها آن‌قدر درس می‌خواندند که باسواد شود اما پسر خان باید حسابی درس می‌خواند. تولد شش سالگی بود. از شب قبل تمام خانه به تکاپو افتاده بود. کسی چه می‌دانست جشن تولد چیست. تازه از فرنگ برگشته‌ها زیر گوش خان خوانده بودند. تولد شش سالگی سیاوش بود و مادربزرگ تفنگی را به نشانه بزرگ شدن و مرد شدن برای سیاوش آورده بود. تفنگ خوش‌دستی بود و سیاوش اجازه داشت با آن شکار کند اما نه در خانه، در باغی در حوالی تهران که بهار و تابستان پاتوق خانواده بود. کاش مادربزرگ این‌همه عجله نمی‌کرد. کاش طوبی این‌همه حواسش جمع نبود تا خطای برادر را بزرگ کند و بکوبد توی سرش. دختر دو یا سه سال بیشتر نداشت، دویده بود توی باغ، سیزده‌بدر همان شش سالگی سیاوش. همه، همه‌جا در حال گشت ‌و‌ گذار بودند. مادرش طاقت نداشت دوری دخترک را ببیند. مدام گریه می‌کرد و توی سر و سینه می‌کوبید. رد ناخن‌ها روی صورت زن جوان بود. طوبی سیاوش را نگاه کرد و لبخندی زد. سیاوش چندشش شد از این همه خونسردی طوبی اما هر چه گشت و تلاش کرد در خودش جرأتی پیدا نکرد که همه چیز را بگوید. اصلا نمی‌دانست یک دختر کوچک آن‌جا چه‌کار می‌کرد. توی فکرش دنبال پرنده بود پرنده‌های قوی می‌خواست. یکی از باز‌های شکاری بلند پرواز و قوی‌پنجه پدر، یکی از آن بازها را داشت. چشم‌های باز را می‌بست و می‌نشاند روی بازویش. باز همان‌جا می‌ایستاد، پرهای قهوه‌ای طلایی ردیف پرهای سفید رو سرشانه‌های قوی تکه‌های گوشت را با منقار قوی و استخوانی و محکمی که داشت می‌دردید و می‌بلعید. پدر به سیاوش می‌گفت: می‌خواهم این‌طوری باشی و طوبی از دور، دندان روی دندان می‌سایید و حسادت می‌کرد. بقیه خواهرها هم دلشان می‌خواست جای سیاوش باشند اما طوبی می‌خواست که سیاوش اصلا نباشد نه اینکه کسی با او جابه‌جا شود. سیاوش اگر نبود حتما طوبی یکی‌یکد‌انه میشد، همان‌طور که چند سال قبل از به‌دنیا آمدن برادرش او شاهزاده خانم پدر بود اما یک‌شبه از شاهزاده خانمی به کنیز بی‌خاصیتی تبدیل شده بود که هیچکس حتی پدر تحویلش نمی‌گرفت.

مادر ناراضی و افسوس خوران می‌گفت: مگر برای دخترها زحمت نمی‌کشیم؟ مگر دخترها پاره‌ تن ما نیستند؟

صاحب خان می‌گفت: چرا! دختر‌ها هم از رگ و خون خودمان هستند اما سیاوش است که نام ما را تا هستیم و هست با خودش خواهد برد. دخترها می‌روند، سیاوش می‌ماند برایمان.

فکر پدراز انصاف دور بود، حقیقت و پایی در واقعیت نداشت. همه چیز داشت عوض میشد. مردم تو دلشان ظلم شاه را نفرین می‌کردند؛ الهی که اصلا شاهی نباشد .ظلم خان‌ها از حد بیرون شده بود.این‌ها قصه نبود واقعیت بود. پدر به سیاوش اجازه داده بود که تیر بیندازد. قنداقه تفنگ را به سر‌شانه های نحیف سیاوش چسباند و گفت: از این سوراخ ببین و بعد ماشه را بکش! هر چقدر می‌خواهی توی باغ تمرین کن. گنجشک و کلاغ و خرگوش و هر چیز دیگر.

پدر نگفت آدم‌ها را بزنی! گفت؟ طوبی اولین بار بود که توی عمرش می‌توانست صدای خودش را این همه و بلند بشنود. دختر تازه بالغ ده ساله‌ای که سر برادر کوچکترش فریاد می‌کشید. صدایش بلند بود و گلویش را می‌خراشید. نمی‌خواست آرام‌تر فریاد بزند. صدا‌ها از بچگی، از چهار‌سالگی جمع شده بودند؛ صدای پنج سالگی شش‌ سالگی هفت ‌سالگی ...

صدای عید نوروز‌ها و شب یلداها که سیاوش دردانه بود و دخترها دزدکی و نسیه نگاه می‌کردند ببیند چه چیزی از سفره کرم پدر نصیبشان می‌شود؟ لباس‌های رنگ و وارنگ، نقل و نبات و شیرینی برای سیاووش تمامی نداشت. او نقل و شکلات فرنگی می‌خورد تا نوبت بقیه برسد آب توی دهان دختر پر میشد. وقتی سیاوش صورت در‌هم می‌کشید و می‌گفت؛ ترش است یا چشم‌هایش را از لذت می‌بست و می‌گفت شیرین است. طوبی این‌ها را توی باغ فریاد می‌کرد و به تمام زری‌دوزی‌های حاشیه کلاه‌های سیاوش فکر می‌کرد، به کفش‌ها و لباس‌ها و خوراکی‌ها فکر می‌کرد. ناز و نوازش‌های پدر جیغ میشد و از حنجره نازک طوبی تکه‌تکه به شکل فریاد و حجمی از صداهای نامفهوم بیرون پرت میشد. انگار در پرتاب آخرین کلمه شک داشت اما بالأخره به زبان آورد و گفت: قاتل!

اسبی برای طوبی

دانه‌های درشت عرق تا روزها و شب‌ها روی پیشانی سیاوش می‌نشست. تفنگ را قایم کرده بود زیر تخت چوبی که پدر برایش سوغات آورده بود. حالا طوبی روی تخت مخمل قرمز سیاوش می‌خوابید و سیاوش روی زمین. طوبی زودتر خودش را به سینی غذا می‌رساند و ته مانده‌اش را هل می‌داد جلوی پریشانی‌ها و بی قراری‌های سیاوش.

مادر با تعجب به سیاوش می‌گفت: تو که خوب غذا می‌خوری، چرا این همه لاغر و رنگ‌پریده هستی؟ سیاوش تنها به مرور کلمه قاتل فکر می‌کرد. اصلا نفهمیده بود دخترک آن‌جا چکار می‌کرد؟ گویا با مادرش آمده بودند قدم بزنند. مادر حواسش پرت شده بود و دختربچه از سر شیطنت خودش را رسانده به میانه‌های باغ . صدای شلیک تفنگ زیاد نبود و لابه‌لای صدای ساز و دهلی که برای سیزده بدر در باغ می‌زدند گم می‌شد. صدا به صدا نمی‌رسید. دُهلی چوب را محکم روی پوست دهل می‌کوبید و سرنا‌ زن لپ‌هایش را پر باد، فوت می‌کرد. مردهای جوان کشتی می‌گرفتند و می‌رقصیدند و زن‌ها ایستاده بودند به تماشا و کل کشیدن.
سیاوش تفنگ را برداشت برود تمرین شکار. می‌خواست ادای پدرش را دربیاورد. یک خرگوش را دنبال کرد و نشانه گرفت اما وقتی بالای سر شکار رسید، یک دختربچه بود با موهای سیاه و چشمان درشت. گلوله خورده بود کنار قلبش و دختر جابه‌جا مرده بود. چه‌کار باید می‌کرد؟ دخترک را تکان داد، بغل کرد، صدا کرد. اسمش را نمی‌دانست اما هنوز هم توی خواب‌هایش، بعد از شصت سال دخترک را صدا می‌کند: بلند شو دختر! دختر! اسمش چه بوده دخترتان؟

مادر پریشان توی سرش می‌کوبید. ثریا! ثریا جان! یک قطره آب شدی رفتی توی زمین. مادرت در نبود تو چکار کند؟ همه جا را گشتند. دختر کبوتر شده بود. بال درآورده بود و به آسمان رفته بود. یک قطره آب شده بود. یک قاصدک یا هر چیزی که از جنس ماندن نبود.

طوبی زمین را کند. بیل کوچکی آورد، زمین را خوب گود کرد و دخترک را توی گودال گذاشت. رویش را هم پر از خاک کرد و خاک را صاف کرد. روی خاک هم چوب و علف و برگ و خس و خاشاک ریخت که هیچ چیز پیدا نشود. طوبی تنها کسی بود که سیاوش می‌توانست به او بگوید چون اصلا خودش دیده بود. درست وقتی که سیاوش عاجزانه این طرف و آن طرف می‌دوید، طوبی از راه رسید. انگار دنبال برادرش بود؛ می‌دانستم که بالاخره این تفنگ کار دستت می‌دهد. دیدی همین‌طور هم شد. دیدی! نترس! هیچ کس نمی‌فهمد. رازت را فقط من می‌دانم. من هم به کسی نمی‌گویم. یک مدت بعد همه فکر می‌کنند دخترک را گرگی، سگی چیزی خورده و کسی دنبالش نمی‌گرد.

این جملات را طوبی شصت سال زیر گوش سیاوش در خواب و بیداری زمزمه می‌کرد. هنوز هم لابه‌لای خواب و بیداری سیاوش می‌دود. شکلش عوض شده ؛ شده شبیه همان دختربچه و فریاد می‌زند. بعد طوبی سرش را آورده بود نزدیک گوش سیاوش و گفته بود: تو از این به بعد اسب منی! اسب خوب من که همیشه به حرف من گوش می‌دهد .

طوبی دیگر دست به سیاه و سفید نمی‌زد. سیاوش را می‌فرستاد دنبال کار. گفته بود: هر کی پرسید بگو خودم می‌خواهم. سیاوش قاطی دخترها، می‌شست و م‌ روبید و درس می‌خواند. رفته رفته سیاوش واقعا شبیه اسب شد. مردی با صورت بزرگ و گوش‌های کوچک که فقط منتظر اطاعت امر از اربابش بود. بارها و بارها می‌خواست پیش پدر، مادر یا مادربزرگ اعتراف کند اما طوبی نمی‌گذاشت. می‌گفت: مادر و پدر دخترک رهایت نمی‌کنند. اگر بگویی هیچکس سیاوش صدایت نمی‌زند، همه می‌گویند: قاتل.

بعد ها قاتل بودن و دخترک مرده را فراموش کرد اما تا طوبی زنده بود و زندگی می‌کرد برای او اسب خوب و راهواری شده بود.