قدرت اول الاهرام

عاطفه میرافضل

حسنین هیکل روزنامه‌نگار بود اما به خاطر اندیشه خاصف قلم بانفوذ و استعداد فوق‌العاده‌اش در سیاست سر از وزارت درآورد. او 17 سال سردبیر روزنامه الاهرام‌مصر بود. طی دوره سردبیری هیکل، روزنامه الاهرام‌مصر توانست به عنوان یکی از ده روزنامه برتر جهان مطرح شود. هیکل در سال 1970 به عنوان وزیر رسانه مصر منصوب شد. وی در بیست و نهم سپتامبر همان سال مقاله‌ای با عنوان «کسینجر و من» منتشر کرد. انتشار این مقاله نقطه آغاز اختلافات وی و انور سادات رئیس‌جمهور وقت مصر بود.

اختلاف میان محمد حسنین هیکل و انورسادات بر سر پذیرش نظرات کسینجر بود. هیکل مخالف این بود که انورسادات طرح هنری کسینجر را برای «قطع ارتباط گام‌به‌گام و جبهه به جبهه» بپذیرد. هیکل معتقد بود پذیرش این سیاست به منزله مقدمه‌ای برای سازش میان مصر و اسرائیل است. وی معتقد بود اقدام مصر در سازش با اسرائیل، آن هم به تنهایی منجر به منزوی شدن مصر در میان کشورهای عربی می‌شود و پیامدهای نامعلومی برای قاهره به همراه خواهد داشت.

در پی این اختلافات انور سادات فرمان برکناری هیکل از سردبیری روزنامه الاهرام را صادر کرد. انور سادات ضمن برکناری محمد حسنین هیکل وی را به عنوان مشاور خود منصوب کرد و خواهان حضور وی در کاخ عابدین(کاخ ریاست جمهوری) مصر شد. هیکل حضور در سمت مشاور رئیس‌جمهور مصر را نپذیرفت. وی در پاسخ به سوال روزنامه‌نگاران گفت: «رئیس‌جمهور این اختیار را دارد که مرا از سردبیری روزنامه الاهرام کنار بگذارد اما این‌که بعد از آن من چه کار باید بکنم تصمیمی است که تنها به خود من مربوط می‌شود.»

این روزنامه‌نگار مصری نگاه ویژه‌ای به ایران دارد. وی عنصر عزاداری در میان شیعیان را این‌گونه تحلیل می‌کند: «باید اعتراف کرد که درباره تشیع ایران مسأله غم‌انگیز خاصی وجود دارد؛ شدت اندوه عزاداری‌ای که در محرم به یادبود شهادت حسین به چشم می‌خورد، چیزی است که هیچ بیننده‌ای نمی‌تواند آن‌را فراموش کند؛ عمامه‌های سیاه روحانیون و چادرهای سیاه زنان ایرانی، این صحنه غم و اندوه را تأکید می‌کند.»
وی در جای دیگری می‌گوید:« ایران با میراث ادبی و هنری خود که رقبای اندکی در جهان دارد، یکی از بزرگ‌ترین و پایدارترین تمدن‌ها را به جهان عرضه داشته است؛ اما این عنصر غم و ناامیدی، آن‌را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. این احساس اندوه و تراژدی که هم در مذهب و هم در تاریخ ایران نفوذ کرده، چنین ترکیب انفجارآمیزی را به‌بار آورده است.»
وی اما معتقد بود که امام خمینی از این سنت عزاداری بهترین بهره را در ایام انقلاب برد و توانست رژیم پهلوی را با همین عزاداری‌ها از پای در‌آورد.