ماجرای زندگی من و خواهر دوقلویم
خواستگاری که مرا نپسندید
فرزانه مصیبی
تصویرساز: یاسمن امامی
کم‌‌کم دیگر داشتیم بزرگ می‌شدیم. نه آن‌قدر بزرگ که تو این دوره زمانه بخواهیم ازدواج کنیم ولی از نظر ننه طلا که خودش یازده سالگی شوهر کرده بود من و خواهر دوقلویم هم، وقت شوهرمان بود.
تازه تازه از پچ‌پچ‌های یواشکی ننه طلا و مامان و بابا، یک چیزهایی آمد دستمان. ننه طلا زیر‌چشمی ما را می‌پایید. تا می‌دید من و خواهرم حواسمان نیست، در گوش مامان پج‌پچ می‌کرد و یواشکی نگاهی به ما می‌انداخت.
ما هم خیلی زود متوجه شدیم که قضیه یک ربطی به ما دارد. ننه طلا مدام نگاهش روی من و خواهرم می‌‌چرخید. هی به من می‌گفت:
«قربون دختر گل و مهربونم برم. تو تومنی صنار با آن خواهر عنق‌ات فرق می‌کنی.»
من هاج و واج نگاهش می‌کردم و می‌خندیدم. ته دلم از اینکه دیگر مرا عنق و بداخلاق نمی‌داند خوشحال می‌شدم. آخر همیشه به من می‌گفتبد بد‌خلق و عنق هستم، اما خواهرم را خوش اخلاق و بامحبت می‌دانست.
خواهرم چند باری گفت:
« ننه طلا اشتباه گرفتی. خوش اخلاقه من بودما.»
اما ننه طلا به روی خودش نمی‌آورد و خودش را به نشنیدن می‌زد.
یک روز مامام بغچه‌ها را از توی کمد بیرون ریخت و یک چادر گل‌گلی و یک روسری سفید بیرون آورد و داد به من تا سرم کنم. وقتی سرم کردم، ننه طلا کِل کشید و از کیفش یک مشت نقل درآورد و ریخت روی سر من. اول فکر می‌کردم شوخی و بازی است و خوشم آمد. خواهر دوقلویم از صبح آن روز زیر زیرکی به من می‌خندید و بهم تیکه می‌انداخت و می‌گفت:
«عروس یک لیوان آب بده به ننه طلا.»
«بهتره عروس خانم نهار درست کند تا یاد بگیره.»
نگو از حرف‌های مامان و ننه طلا سر درآورده بوده. البته من این طور فکر می‌کردم. حالا چطوری خدا می‌داند. او همیشه از من زرنگ‌تر بود و همیشه یک قدم، آن هم از نوع قدم‌های زرافه از من جلوتر بود و همه چیز را بهتر و زودتر از من می‌فهمید و درک می‌کرد.
بالاخره مامان و ننه طلا من را کشیدند توی اتاق؛ در را بستند و گفتند:
«دختر جان تو دیگر بزرگ شده‌ای، شانزده سالت شده است. می‌مانی و می‌ترشی دختر. دو تا هستید. آن هم چی؟ هم سن و سال با هم. پدرت که نمی‌تواند یکهو دو تا جهیزیه بدهد. یکی یکی بروید خانه بخت بهتر است. ماست‌بند محل دنبال دختر خوب برای پسرش می‌گردد. ماشاءالله دارد درس مهندسی می‌خواند. چی از این بهتر. از پس فردا دیگر بهت می‌گویند خانم آقای مهندس »
این طور شد که فهمیدم پسر ماست‌بند محل قرار است بیاید خواستگاری من. ولی چرا من؟
این سوالی بود که از هر کسی پرسیدم، جواب درستی به من نداد.
ننه طلا گفت:
«چون تو بزرگتری»
بابا گفت:
«خب تو خانم‌تری و عاقل‌تری»
مامان گفت:
«بخت تو زودتر باز شده خب.»
داداش مصطفی گفت:
« تو دلرباتر بودی لابد.»
داداش نادر گفت:
«تو دست کاردارتر و هنرمند‌تری آبجی.»
داداش میثم هم گفت:
«خدا خیرش بده، که زودتر شر تو را از سر ما کم می‌کند.»
هر چی من داد زدم، بابا پسر ماست‌بند محل، کی مرا دیده که از من خوشش آمده، کسی نشنید. هر چی فریاد زدم که من از پسر ماست‌بند محل بدم می‌آید هم هیچ‌کس گوشش بدهکار نبود. هر چی من گفتم، بابا شاید خواهرم را پسندیده از کجا معلوم مرا می‌خواهد؟ هیچ‌کس چیزی نگفت که نگفت. جز خواهر دوقلویم که به من می‌خندید. گفتم آخر من مدرسه می‌روم. می‌خواهم درس بخوانم. ننه طلا گفت:
«خب ننه باهاش شرط کن بذاره درس‌ات را بخوانی.»
خلاصه قرارها را گذاشتند برای پنج‌شنبه شب. ننه طلا طبق معمول که می‌آمد خانه ما، همه را بسیج کرد تا زیر و روی خانه را تمیز کنیم. تمیز کردیم. تا توی درز آهنربای یخچال را هم با گوش پاک‌کن تمیز کردیم. تا زیر لبه‌های گاز را هم با خلال‌دندان پاک پاکیزه کردیم. وقتی هم به ننه طلا اعتراض کردیم که آخر مهمان حالا گیریم خواستگار نمی‌آید زیر و بالای خانه ما را نگاه کند گفت:
«شما تمیز کنید کاری‌تون نباشه. آن کسی که باید ببیند می‌بیند.»
خواهرم با لبخند ملیحی گفت:
«آن که باید ببیند دیده و پسندیده.»
بعد هم یک جشم و ابرویی برای من نازک کرد که حسابی حرصم را در آورد.
برادرها و پدرم که شب خسته و کوفته آمدند خانه، تازه شب‌کاری آن‌ها شروع شد.
پنج‌شنبه شب که ماست‌بند محل آقای تقوی و همسر و پسرش آمدند خانه ما، مامان سریع خواهرم را فرستاد توی اتاق و گفت:
«حقی که تا رفتن مهمان‌ها از اتاق بیرون بیایی را نداری.»
ننه طلا و بابام هم به خواهرم سفارش کردند:
«یک وقت نیایی بیرون مبینا.»
داداش مصطفی خندید و گفت:
«نیست که تو خوشگل‌تری، یک وقت تو را می‌پسندند و این یکی می‌ماند روی دستمان.»
بعد هر سه برادرم زدند زیر خنده.
داداش نادر خیلی فیلسوفانه پرسید:
«بابا مبینا و تینا که کاملا شکل هم هستند گاهی خودمان هم آن‌ها را اشتباه می‌گیریم، برای چی مبینا را قایم می‌کنید خب؟»
بابا صدایی صاف کرد و اخم‌هایش را کشید تو هم و گفت:
«چیزی که پیر توی خشت خام می‌بیند، جوان تو آینه هم نمی‌بیند.»
بعد به ننه طلا نگاه کرد و هر دو به تأیید حرف بابا سر تکان دادند.
بالأخره مامان مرا آماده کرد. چادر گل‌گلی و روسری سفید. مثل بید می‌لرزیدم و نمی‌دانستم چطور در جمع حاضر شوم.
وقتی خواستگارها آمدند همه مشغول صحبت بودند. بابا پرسید:
«خب آقای مهندس کجا مشغولند به سلامتی؟»
آقای تقوی گفت:
«فعلا که دانشجوست و همین جا تو ماست‌بندی وردست خودم است. حالا برود سربازی و بیاید خدا بزرگ است. یک ماست‌بندی هم برای او ردیف می‌کنیم."
داداش میثم دوید توی آشپزخانه پیش من و گفت:
«داماد مهندس ماست بندیه.»
خندید و رفت.
مامان چای ریخت و سینی را داد دستم و گفت:
«اول بگیر جلوی خانم تقوی.»
گفتم: «ها؟ کی؟»
گفت: «خانم نقوی دیگر. مادر داماد.»
داشتم تیک‌تیک می‌لرزیدم. طوری که استکان‌ها هم توی سینی به صدا درآمده بودند. هر طور بود چایی را چرخاندم و نشستم. تازه انگار توانستم نفس حبس شده‌ام را بیرون بدهم.
ننه طلا گفت:
«خب خوش آمدین. بفرمایین. قابل‌دار نیست. بهتر است برویم سر اصل مطلب.»
انگار که می‌ترسید خواستگارها منصرف شوند می‌خواست سریع‌تر به قول خودش معامله را جوش دهد و کار خیر را به سرانجام برساند. و ادامه داد:
«خیلی هم خوبه. این‌طوری آقای خودش و کارگر خودش. مگر فکر می‌کنید بابای بچه‌ها چیکاره بود؟ خدا اموات شما را بیامرزد. مسگر بود. وردست باباش مس که از مد افتاد رفت تو زمین کشاورزی کرد. نان حلال درآوردن سخته دیگر.»
سرم پایین بود چادر را تو دستم مچاله کرده بود و هی آن را دور انگشتم می‌پیچیدم و باز می‌کردم اما احساس می‌کردم پسر آقای تقوی چشم از من برنمی‌دارد. داشتم شر‌شر عرق می‌ریختم که در اتاق باز شد و خواهرم گفت:
«سلام.»
گل سر صورتی رنگی که خیلی مواظبش بود و دوستش داشت و هیچ‌وقت نفهمیدم کی خریده؛ و حتی یک بار هم نداد حتی توی دستم بگیرم را زده بود به سرش. قبلا هیچ‌وقت آن را به موهایش نمی‌زد. ولی حالا آن را زده بود جلوی موهایش طوری که از گوشه روسری پیدا بود. لباس شیکی هم پوشیده بود. پسر آقای تقوی یکهو تا خواهرم را دید از جا پرید. یک نگاه به من کرد و یک نگاه به خواهرم. بعد انگشتش را دراز کرد و به خواهرم اشاره کرد و گفت:
«ایشان... ایشان ... من اینو می‌خوام.»
خواهرم خیلی خونسرد به سمت دستشوی رفت. بعد سریع برگشت؛ عذرخواهی کرد و دوباره رفت توی اتاق و در را بست.
همه هاج و واج با دهان‌های باز یا خیره شده بودند به در بسته اتاق یا به صورت داماد که البته او هم چشمش روی دستگیره در قفل شده بود.
ننه طلا سکوت را شکست و پرسید:
«فرقش چیه ننه. اینا که عین هم هستند.»
خانم تقوی گفت:
«وای کپی هم بودند.»
پسر آقای تقوی گفت:
«من آن یکی را می‌خواهم آخه با اون...»
که بلافاصله حرفش را قطع کرد.
مادر داماد رو به مامانم گفت:
«وای شنیده بودم دختر دوقلو دارید ولی نمی‌دونستم آن‌قدر شبیه هم هستن. باور کنید تک‌تک دیدمشان فکر کردم یک دانه هستند دوتایشان.»
بعد اخم کرد و ادام در گوش داماد چیزی گفت و داماد هم در گوش مادرش چیزی گفت و هر دو ساکت نشستند.
پدرم که دید یک‌دفعه مجلس ساکت شد با عصبانیت گفت:
«بشین پسر! بقالی که نیامدی این را می‌خواهم و آن را می‌خواهم. مبینا می‌خواهد درس بخواند. آینده می‌خواهد. بدم به تو که بدبخت شود. برایت کهنه بشوید. به قدر لیاقتت توقع داشته باش مرد. »
مرا می‌گویید؟ اشک بود که از چشم‌هایم مثل چشمه می‌جوشید. رفتم توی اتاق و زدم زیر گریه و همان‌جا خوابم برد و نمی‌دانم بالأخره خواستگارها کی رفتند و چی شد. هیچ‌وقت دیگر درموردش از هیچ‌کس نه چیزی پرسیدم و نه فرصت دادم کسی در مورد این قضیه حرفی بزند.