آنچه نباید در خانه پوشید
نجیب‌زاده‌های آریایی!
نیلوفر حاج‌قاضی
شوخی نیست! یک واقعیت است. واقعیتی که اگر چهارچوب‌هایش را رعایت کنیم و کنند، تلخ که نیست، زیبا هم می‌شود. این که دل دخترها برای سرخاب و سفیداب و رنگی شدن صورتشان ضعف می‌رود و برای لباس رنگی‌رنگی پوشیدن و بیشتر به چشم آمدن غش و ضعف می کنند. و به قول استاد قرائتی اگر در خانه و جلوی محارم باشد چرا که نه؟ و به قول من؛ برای آراسته بودن بعد از ازدواج، به‌خصوص در خانه هم آماده می‌شوند. اگرچه زمانی آرایش صورت دخترها قبل ازدواج عرف نبود اما میان هجوم انواع بزک‌ها و دوزک‌ها و فراگیر شدن تب مد و استایل خواه ناخواه باید کمی در برابر این میل دخترانه و زنانه عقب نشینی کرد. البته به شرطی که گناهی اتفاق نیفتد.
خانم‌ها معمولا بیشتر به سر و وضع خودشان می‌رسند ولی باز هم میان اکثریت‌شان خودآرایی برای مهمانی رفتن، به آراستگی در خانه می‌چربد. البته تازه عروس‌ها معمولا در خانه رو به راه‌تر هستند و در خانه هم مدام جلوی آینه‌اند. اما به مرور و به خصوص با تولد فرزند و عادت کردن به روزمرگی و تکرار زندگی، بی‌خیال می‌شوند. نمی‌خواهیم سراغ بحث‌های کارشناسی برویم ولی مادر بزرگ‌ها هم می گفتند که شلختگی و نرسیدن به ظاهر آفت زندگی است.
سیندرلا در خانه
جوکش را که شنیده‌اید؟ « زن زندگی به کسی می‌گویند که وقتی رفت
جلوی آینه برای آرایش کردن، بچه‌اش بگوید «آخ جون بابا داره میاد!» نه این که بپرسه،
«مامان کجا داریم می‌ریم؟!»
البته آراستگی تنها به معنای استفاده از لوازم آرایشی نیست. پوشیدن لباس زیبا و
مرتب، حتی حسن سلیقه در انتخاب پارچه و رنگ مناسب و چشم‌نواز، از همان‌هایی که بچه‌ها
را به رویاهای مخملی می‌کشند و حتی شوهران خسته و از راه رسیده را مجبور به اعتراف
می کنند. تا بگویند؛ چه زیبا و خیال‌انگیز!ا
به قول دوستی، « لباس‌ها برایم مهم هستند. خط دوخت‌شان را می‌بینم. رنگ‌هایشان را حس می‌کنم. پارچه‌هایشان را از دور لمس می‌کنم. به آدم‌ها و لباس‌هایشان نگاه می‌کنم و می‌بینم اغلب اوقات آن چیزی نیستند که دوست داشته‌اند باشند. سعی‌شان را کرده‌اند؛ اما نه خودشان را می‌شناسند، نه لباس‌هایشان را. من دوست دارم این را یاد بگیریم: دیدن واقعیت خودمان را، شناختن جادوی لباس‌ها را، و انتخاب این که با چه جادویی می‌توانیم سیندرلای زندگی‌مان باشیم!»
از وجوب آراستگی در خانه که بگذریم، می‌رسیم به استانداردهایی که باید در حریم خانه و محارم رعایت شود. در حدیثی پیامبر می‌فرمایند: « زن برای شوهر خود همه بدنش را می‌تواند نشان دهد و در پیش برادر و فرزند خود اگر یک پیراهن بپوشد، کافی است، ولی نزد نامحرمان، زن باید چهار لباس حتما داشته باشد؛ پیراهن، روسری، چادر و شلوار (تفسیر مجمع‌البیان۷/ ۲۷۱)
درددل‌های مشترک
حاج‌خانم میانسال اما سرزنده است و دل پری از هنجارشکنی‌های برخی از مردم این روزگار دارد. با گلایه می‌گوید: «به خدا از وقتی مردم حیا را کنار گذاشته‌اند، امنیت هم در محیط‌های همسایگی و محله و ساختمان از بین رفته است. یک زمانی یک سری حد و حدود‌ها در پوشش درون خانه وجود داشت اما الان هیچ حیایی باقی نمانده است. همسایه‌های ما تقریبا هم‌سن و سال فرزندانمان هستند ولی هیچ رعایتی در موضوع پوشش مناسب ندارند. برای گذاشتن زباله‌هایشان دم در مرد‌ها با زیرپوش رکابی و شلوارک بیرون می‌آیند که خب این حتی جلوی چشم زن و بچه خودش هم خوب نیست! به خاطر وضعیت پوششی که جدیدا مد شده است یک نذری نمی‌شود در خانه کسی برد؛ چون بیشترشان با یک لباس زیر می‌آیند دم در و حتی یک پیرهن دم دست نمی‌گذارند که موقع باز کردن در خانه‌شان بپوشند!»
از خانم دیگری هم شنیدم که می‌گفت: «توی آسانسور آپارتمانی که در آن زندگی می‌کنیم امنیت نداریم. خانم‌ها و آقایان همسایه آسانسور را با ملک پدری خودشان اشتباه گرفته‌اند و با پوشش‌های بسیار نامناسب با آن بالا و پایین می‌روند. اصلا حیا از مردم رفته و ولنگاری به پز اجتماعی تبدیل شده. پس فرق میان انسان و حیوان چیست؟ مگر قرار نبود همین لباس زیبا نشان آ‌دمیت باشد؟ این اصلا قابل قبول نیست که در خانه‌ات هر جور که دوست داری، بگردی.»
پسر جوان دیگری هم از خانه آواره شده و میلی به هم‌نشینی با مادر و خواهرش ندارد چون آن‌ها اهل رعایت نیستند. وی می‌گوید: «به دخترها و مادرها در خانواده‌ها برای پوشش‌شان هشدار بدهید. من در خانواده‌ای مذهبی زندگی می‌کنم ولی به‌خاطر پوشش مادر و خواهرم در خانه که هیچ رعایتی ندارند، ماندن در محیط خانه برایم سنگین است. برای همین هم بیشتر مواقع تا دیر‌وقت بیرون از خانه هستم و بیشتر وقتم را در کتابخانه و باشگاه می‌گذرانم و اگر باز وقت اضافه بیاورم به پارک کنار خانه‌مان می‌روم و آن‌جا می‌مانم تا وقت بگذرد.»
نجیب‌زاده‌هایی به‌نام مرد و زن آریایی
خانم اولادی استاد دانشگاه است و کار تحقیقاتی انجام می‌دهد. پوششی معمولی دارد و شالی حریر به سر کرده است. وی در مورد مسأله پوشش می‌گوید: « به نظر من پوشش، حداقل برای ما ایرانی‌ها، مخصوص امروز و دیروز نیست. ما از نژاد آریایی هستیم و این واژه آریایی به معنای نجیب‌زاده است. من فکر می‌کنم این کلمه به این دلیل برای ما انتخاب شده است که بین گذشتگان ما علاوه بر زنان، مردان نیز پوشش داشته‌اند بر‌خلاف دیگر اقوام…
ولی متأسفانه مردم ما در بحث پیروی کردن از مد و پوشش دچار اشتباهات بسیار زیادی شده‌اند که مهم‌ترین شان گم کردن هویت ملی‌شان است. اینکه انسان بروز باشد خوب است منتها پیروی از مدی که هیچ ریشه و هویتی در اعتقادات و باور‌های ملی و مذهبی ندارد، می‌تواند مشکل‌ساز شود اگر حد و حدود در این پیروی رعایت نشود. این مسأله در مورد پوشش درون خانه هم به نظرم صادق است. این باحیایی که ایرانی‌ها در طول تاریخ‌شان داشته‌اند، امروز در خانه و خانواده هم باید در پوشش‌شان مشخص باشد که بنظرم متأسفانه خیلی این هم الان رعایت نمی‌شود.»
برهنه در خانه
در روایات، از زنانی که حریم خانه را برای دیگران نا‌امن می‌کنند با عنوان «پوشیده‌‌های برهنه» نام برده شده است. پیامبر‌صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در زمره اهل دوزخ، از زنانی نام می‌برد که لباس بر تن دارند، اما گویا برهنه‌اند.
نقل شده که روزی اسماء (دختر ابوبکر) در حالی که لباس نازک و بدن‌نمایی بر تن داشت، وارد خانه رسول خدا شد. پیامبر‌صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به محض ورود، روی خود را از او برگرداند و به او فرمود: «ای اسماء! زن، وقتی بالغ شد شایسته نیست که جز صورت و دست‌هایش دیده شوند.»
رسول
خدا‌صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در جای دیگری نیز فرموده‌اند: « نابودی زنان امت من، در
آن دو چیز سُرخ است: طلا و لباس نازک.»
امام صادق‌علیه‌السلام نیز فرموده‌اند:
«سزاوار نیست که زن مسلمان، لباسی بر تن کند که بدن وی را نمی‌پوشاند.»
آیا می‌دانید وقتی لباس مورد علاقه‌تان را می‌پوشید، خلقتان تغییر می‌کند؟
مدل‌هایی که ما می‌پوشیم نه تنها به دیگران می‌گوید که ما که هستیم، بلکه احساس خوب یا بدی نیز به ما می‌دهند. پس انتخاب جنس، رنگ و مدل لباس در خانه اهمیت زیادی دارد.
محمد ملکی، روانشناس در این زمینه گفت: شاید تجربه کرده‌اید که در یک جفت کفش شیک احساس اعتماد‌به‌نفس بیشتری دارید یا ممکن است با پوشیدن یک لباس رسمی در محل کارتان احساس کنید در شغلتان مهارت بیشتری دارید. گاهی اوقات نیز به دلیل پوشیدن لباس خاصی احساس راحتی و آسودگی می‌کنید. واقعیت این است که لباس شما می‌تواند تأثیر روانشناختی بر شما بگذارد، همچنین قادر است که همان احساس را در اطرافیانتان برانگیزد.
او در ادامه گفت: مدل‌هایی که ما می‌پوشیم نه تنها به دیگران می‌گوید که ما که هستیم، بلکه همانطور که اشاره شد احساس خوب یا بدی نیز به ما می‌دهند. لباسی که ما می‌پوشیم ـ خواه حزن‌انگیز باشد یا شاد یا چیزی بین این دو ـ بر اینکه ما چگونه خودمان را ببینیم و دیگران چه نگاهی به ما داشته باشند، تأثیر می‌گذارد.
این روانشناس با بیان اینکه نوع لباس نقش مهمی را در کار، روابط و حتی در عزت نفس ما دارد، توصیه کرد: یادتان باشد لباس‌های شما بسیار بیشتر از آنچه فکر می‌کنید حرف برای گفتن دارند.
ملکی درباره شخصیت‌های به دنبال مد گفت: در هر لباسی که این شخصیت‌ها می‌پوشند، یک مارک معروف برجسته است. آنان بسیار تمایل دارند که دیگران این مارک‌ها را ببینند. افراد مختلفی هستند که این نوع لباس پوشیدن را به معنای موفقیت می‌دانند، اما برخی از افراد نیز ممکن است فکر کنند که با یک آدم مادی‌گرا یا با اعتماد‌به‌نفس پایین روبرو هستند که می‌خواهد با این نوع لباس پوشیدن، آن را جبران کند.
این روانشناس در مورد شخصیت‌های خسیس گفت: شخصیت‌های خسیس اغلب لباس‌های کوتاه و تنگ را انتخاب می‌کنند. پوشش آن‌ها اغلب نشان‌دهنده یک نوع ناایمنی روانی است. آن‌ها تلاش می‌کنند تا تمامی تمرکزشان را بر بدنشان متمرکز کنند.
او گفت: افراد دارای شخصیت نمایشی به طور معمول کفش‌ها و لباس‌هایی با رنگ‌های تند و غیرمعمول می‌پوشند، البته این نوع پوشش ممکن است گاهی اوقات مطابق مد باشد. این افراد اغلب تمایل دارند به دیگران نشان دهند که از آن‌ها مجزا هستند و دوست دارند به چشم بیایند و دیده شوند.
ملکی درباره شخصیت پیرو و همرنگ جماعت گفت: آیا شما همیشه از لباس‌هایی با رنگ‌ها و مدل‌های خنثی استفاده می‌کنید و هرگز نوع دیگری لباس نمی‌پوشید؟ اگر پاسخ مثبت است می‌تواند نشانه‌ای باشد از اینکه شما تمایل دارید که در جامعه و گروه‌های مختلف ترکیب شوید و از هرگونه مورد توجه واقع شدن پرهیز کنید.
او گفت: اگر می‌خواهید با استفاده از لباس، امتیازات و ویژگی‌هایتان را نشان دهید باید در هر موقعیتی لباسی بپوشید که اطرافیان شما متوجه احساسی که در آن زمان دارید، بشوند. در حقیقت، روانشناسان دریافته‌اند که چنین پوششی تأثیر واقعی بر خلقتان و دیدگاه دیگران نسبت به شما و فعالیت‌تان دارد.