
فرزانه مصیبی
تصویرساز: یاسمن امامی
یک روز دوشنبهای بود، مامان با زن اکبرآقا بقال رفته بودند خانه ساداتخانم. اگر درست یادم مانده باشد یک دورهمی زنانه یا چیزی شبیه آن بود. ما حسابی حوصلهمان سر رفته بود. هر چه به مامان اصرار کردیم ما را نبرد و گفت:
ـ میخواهم دو دقیقه برای خودم باشم. شما ماشالله بزرگ شدین. مگه من هر جایی میروم باید بیفتین دنبال من آخه.
من و خواهرم خانه ماندیم. هی کانالهای تلویزیون را عوض کردیم و چیزی که حوصلهمان را سر جا بیاورد پیدا نکردیم. کتاب نخوانده هم که تو خانه نداشتیم و آن روز تعطیل کتابخانه هم بسته بود و نمیشد رفت و کتاب جدید گرفت. هرچند تقریبا هم رمانهای خارجی و ایرانی کتابخانه را خوانده بودیم و رفته بودیم سراغ کتابهای روانشناسی و علمی که معمولا هیچی ازشان نمیفهمیدیم و فقط به روخوانی و تقویت دیکتهمان کمک میکرد و البته و صد البته که گنجینه لغات و دایره کلمات ما را افزایش میداد.
پس رفتیم سراغ کمد و یکییکی لباسهای مامان و کفشهای پاشنه بلندش را میپوشیدیم و میرفتیم جلوی آینه، خودمان را بزک میکردیم و دور خانه میچرخیدیم و ادا و اطوار درمیآوردیم و فکر میکردیم مدل شدهایم. خانهمان دقیقا شبیه آن چیزی شده بود که عمه میگفت؛ یعنی بازار سیداسماعیل که بعدها برایمان تعریف کرد چه شکلی بوده است. مبینا رفته بود روی صندلی و گوشتکوب را گرفته بود دستش و داشت شعر یک توپ دارم قلقلی را میخواند و من برایش هورا میکشیدم و او تعظیم میکرد. بعد نوبت من شد که آواز بخوانم. از آنجا هیچ شعری یادم نمیماند شعر کتاب خوب دوم دبستان را خواندم که تنها شعری است که در کل عمر در ذهنم مانده است. رفتم روی صندلی و گوشتکوب را از مبینا گرفتم و شروع کردم:
ـ کتاب خوب، من یار مهربانم، دانا و...
یک دفعه زنگ به صدا درآمد. خواهرم جیغ زد و دو دستش را کوبید دو طرف صورتش و گفت:
ـ وای بیچاره شدیم... مامان اومد.
من از روی صندلی پریدم پایین و تا بیایم بلند شوم دامن رفت زیر پایم و با صورت خوردم به صندلی. وقت آه و ناله نبود. بلند شدم. سریع خواستیم لباسهایمان را عوض کرده و خانه را جمع و جور کنیم اما زنگهای پشت سر هم و کوبیدنهای پیاپی به در، امان نمیداد.
من گفتم:
ـ بیخیال! بگذار در رو باز کنیم. مامان چیزی نمیگوید. اینطور که مانده پشت در بدتر است خب.
چشمتان روز بد نبیند. با دامنی که چند سایز برایم بزرگ بود و با روسری گلگلی که به سر بسته بودم، لباس پولکی و لپهای قرمز، در را باز کردم و یک دفعه شوکه شدم. زبانم بند آمد. عمه دستش را گذاشته بود روی زنگ و برنمیداشت و همانطور زلزل نگاهم کرد و ابروهای مشکی پهنش را کشید توی هم و گفت:
ـ پناه بر خدا! لابد مامانت خونه نیست؟ چه خبره؟ سر و صداتون تا سر کوچه میاد اونوقت در رو باز نمیکنین؟ نگاه تو رو خدا ریختش رو ببین. گفتم مامانت نیست؟
سرم را بالا انداختم، یعنی نه.
عمه بازوی لاغرم را گرفت تا مرا از جلوی در ببرد توی خانه. الان که فکر میکنم میبینم دقیقا شکل یک مترسک چوبی لاغر بودم که لباس آدمیزاد تنش کرده باشند.
خب دوست داشتیم مثل دخترهای دیگر لباس بپوشیم، اما چون با سه تا برادر بزرگ شده بودیم ما را هم به چشم برادری، برادر میدیدند. مادرمان که انگار نمیخواست باور کند ما دو تا داریم بزرگ میشویم و به روی خودش نمیآورد. بابا به فکر این چیزها نبود. فقط برای اینکه سوژه دست برادرهایم ندهد، وقتی میخواست ما را صدا کند میگفت:
ـ آهای دختر...
من همانجا جلوی در نیمه باز خشکم زده بود، عمه گفت:
ـ بیا کنار از جلوی در، زود باش در رو ببند ببینم.
من گفتم:
ـ ها... سلام... سلام عمه...
عمه با گوشه روسری صورت عرق کرده و سرخش را پاک کرد و گفت:
ـ علیک سلام.
همانطور که میرفت به سمت در هال گفت:
ـ این چه ریختی است برای خودت درست کردی؟ مامانت کجاست که شما اینطوری آتش به پا کردید؟
رفت تو و بعد از کلی داد و بیدا سر خواهرم، ضبط صوت را خاموش کرد و وقتی سکوت در فضا حاکم شد، عمه گفت:
ـ قربون خدا برم که برادرم را اینجوری بدبخت کرده! چه پیشانی سیاهی داشتی داداش رسول که آخر کاری خدا دو تا چوب کبریت بهت داد.
انگار دست ما بود و انتخاب کرده بودیم که لاغر باشیم، از بچگی خب تغذیهمان اشکال داشت. خواهرم با پیراهن ماکسی مامان با گوشتکوبی که از من گرفته بود در دستش ایستاده بود وسط هال، رو به عمه و اشک میریخت. درست مثل یک چوب خشک که پیراهن تنش کرده باشی. با زیر چشمهای سیاه و لبهای قرمز شبیه دلقکها شده بود، آن هم یک دلقک مترسکی، که از گریهاش خندهام گرفت و قاطی اشک ریختن و گریه کردن زدم زیر خنده.
عمه برگشت رو به من و گفت:
ـ ها! چیه؟ شاهکار کردی میخندی؟ به چی میخندی ها؟ جمع کن این مسخرهبازی رو.
جلوی دهانم را گرفتم و گفتم:
ـ به خدا هیچی.
عمه همینطور تو خانه راه میرفت و با نوک انگشت پا، لباسها و کفشها را پرت میکرد این طرف و آن طرف. گاهی خم میشد و روسری، چیزی را با با نوک انگشت برمیداشت و میگفت:
ـ اینو کی خریده تهمینه؟ من ندیده بودم.
بعد دوباره پرت میکرد زمین و میگفت:
ـ وای وای... پناه بر خدا. دخترهای این دوره و زمونه رو ببین. چرا بر و بر منو نگاه میکنید؟ برید زود سر و صورتتان رو بشویید ببینم. در بیارید این لباسهای گل و گشاد رو از تنتون. اصلا مامانتون کجاست؟ یکی از شما نمیخواد بره دنبالش؟
ما هولهولکی لباسها را جمع کردیم و مثل کمد آقای ووپی ریختیم توی کمد و درش را به زور بستیم. لباسهایمان را عوض کردیم. صورتمان را شستیم و من دویدم و رفتم خانه ساداتخانم و به مامان گفتم:
ـ عمه اومده گفت بیام دنبال شما.
مامان هم نه گذاشت و نه برداشت گفت:
ـ اومده که اومده.
بعد رو به زن اکبر آقا بقال نیشخند زد و گفت:
ـ طفلی بچهام انگار گرگ اومده خونه. نگاه چه رنگ و رویی شده؟
بعد دوتایی خندیدند. به جمه خانمها نگاهی انداختم. همه مشغول بگو و بخند بودند. معلوم بود مهمانی حسابی به آنها دلم خواست همانجا بمانم. به صورت خوشحال مامان نگاه کردم و فکر کردم چرا مامان ما را با خودش نیاورد اینجا؟ چقدر شاد و خوب بود خانه ساداتخانم. باز فکر کردم خب اگر ما را با خود میآورد ما هم حوصلهمان سر نمیرفت و کمد و خانه را زیر و رو نمیکردیم. تازه عمه هم نمیآمد ما را دعوا کند. اصلا عمه میآمد زنگ میزد هیچکس نبود در را باز کند. بعد فکر کردم خب بد میشد عمه خسته و کوفته چطور برمیگشت خانهاش؟ باز فکر کردم کاش مامان من را میآورد و مبینا را میگذاشت خانه. بعد دلم برای مبینا سوخت و گفتم اصلا کاش مبینا هم میآمد و عمه خانهاش میماند. یا اصلا تلفن میزد ببیند ما هستیم یا نه که پشت در نماند. تو همین فکرها بودم که مامان دست مرا گرفت و گفت:
ـ بلند شو بریم خونه، حالا عمهات ناراحت میشه.
وقتی رفتیم خانه من و مبینا از ترس دویدیم توی اتاق. عمه بعد از کلی پچپچ کردن با مامان بالأخره ساکت شد و گفت:
ـ شماها هم مثل بچه خودم هستین. صلاحتان رو میخواهم. به جای اینکه توی خانه مسخرهبازی در بیاورید با مادرتون برید دو تا مهمانی درست، جلسهای، چیزی بلکه چهار تا آدم ببینید و چهار تا آدم شما رو ببیند.
بعد رو به مامان گفت:
ـ ماشاءالله به جون مبینا. بزرگ شده، خانم شده. بچه که نیستند. وقتی میروند سراغ لباس و لوازم آرایش تو، آنها رو ببری توی این جلسهها تا بزرگ شوند و زندگی کردن یاد بگیرند خیلی خوب است. حالا مبینا هم نه، نبردیش هم نبردی، ولی تینا رو ببر حتما.
من خوشحال شدم که بالأخره عمه یک بار به نفع من حرف زد. مامان خندید و برنج را ریخت تو آبکش و گفت:
ـ مبینا هم بچه است مرضی جان. هر دو تاشون بچهاند.
عمه پوزخند زد و گفت:
ـ واه کجا بچهاند تو هم. نگران جهاز ماهازشون نباش خودم هوات رو دارم.
آن موقع چیزی دستگیرم نشد و فکر کردم عمه چون من را بیشتر دوست دارد به مامان سفارش میکند من را با خود ببرد مولودی که من مردم را ببینم و مردم مرا ببینند؛ اما بعدها که به حرفهای عمه و جواب مامان فکر کردم فهمیدم که عمه چشمش مبینا را گرفته بود و جرقه علاقه خاصش به مبینا در همان لحظه که ماکسی بلند و گشاد تن مبینا بود زده شد و ملینا شد سوگلی. البته از اول هم سوگلی بود ولی از آن به بعد برای عمه سوگلیتر شد و چون همه خانواده بهخصوص پدر و مادرم تحت نفوذ عمه بودند، دیگر مبینا به شکل عجیبی عزیز شد.