آیا امکان زایمان بعد از سزارین وجود دارد؟

دکتر شیرین نیرومنش، متخصص زنان و زایمان و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با سلامت در پاسخ به سوالات در این زمینه گفته است:

· آیا زایمان طبیعی بعد از یک زایمان سزارین برای مادر خطرناک است؟

اگر خانمی تحت عمل سزارین قرار گرفته باشد و سزارین او به علت تنگی لگن نباشد و موقع عمل و بعد از آن دچار عارضه‌ای از جمله عفونت و عارضه پس از عمل نشده باشد، امکان این‌که زایمان طبیعی داشته باشد وجود دارد اما مادر هم باید در دوران بارداری و هم زمان نزدیک زایمان تحت نظارت دقیق باشد.

· آیا مراقبت‌ها و نظارت‌ها در این خانم‌ها بیشتر است؟

کسی که سابقه سزارین دارد، اگر قرار بر این باشد که زایمان طبیعی انجام دهد به دلیل این‌که خطر پارگی رحم وجود دارد به مراقبت‌های بیشتری نیاز دارد. نکته قابل توجه این است که هم خود بیمار باید تمایل به این کار داشته باشد و هم پزشک معالج او باید این مسئولیت را بپذیرد. مادر باید بلافاصله پس از شروع علایم درد زایمانی، خود را به پزشک برساند، حتما از اولین ساعت‌های شروع درد در بیمارستان بستری شود، چند واحد خون رزرو داشته و رگ باز قابل اعتمادی هم داشته باشد. چرا که احتمال پارگی رحم در این افراد بیشتر است. زایمان طبیعی پس از سزارین یک زایمان پرخطر محسوب شده، به مراقبت دقیق نیاز دارد.

· آیا نوع برش سزارین قبلی در این موضوع تاثیر دارد؟

برش روی رحم خیلی اهمیت دارد نه برش روی شکم. باید توجه کنید که برشی که روی پوست ایجاد می‌شود، نشان دهنده برشی نیست که روی رحم ایجاد شده است. به عبارتی دیگر، ممکن است روی پوست شکم یک برش عرضی داشته باشید، ولی با وجود این، روی رحم برش عمودی ایجاد شده باشد.

اگر برش به صورت عرضی در قسمت تحتانی و پایینی رحم باشد، احتمال این‌که این برش با دردهای زایمانی در بارداری بعدی دچار پارگی شود، خیلی کمتر است. در صورتی که خانمی تحت سزارین قرار گرفت و برشی که روی رحم داده شده برش عمودی و در قسمت‌های فوقانی رحم باشد، به هیچ وجه نباید پس از آن زایمان طبیعی داشته باشد، چرا که خطر پارگی رحم وجود دارد.

اکثر سزارین‌ها از طریق یک برش عرضی در پایین شکم انجام می‌شود، (در امتداد لگن در پایین‌ترین قسمت رحم). خانم‌هایی که این نوع برش را دارند، معمولا می‌توانند در بارداری‌های بعدی، زایمان طبیعی داشته باشند.

در صورت انجام روشی به‌عنوان سزارین کلاسیک که یک برش عمودی در قسمت بالای رحم انجام می‌شود، زایمان بعدی نباید به روش طبیعی انجام شود زیرا احتمال پارگی این نوع برش وجود دارد. برش‌های عمودی در مواردی انجام می شود که زایمان بسیار زودرس یا جفت سرراهی باشد، یا زمانی که رحم مادر یک شکل غیر طبیعی یا فیبروم‌های بزرگ داشته باشید. برش عمودی در پایین شکم نسبت به برش افقی زیر شکم کمتر صورت می‌گیرد ولی به مادر امکان مبادرت به زایمان طبیعی در بارداری‌های بعدی را می‌دهد.

· وضعیت جنین در امکان زایمان طبیعی پس از سزارین هم تاثیرگذار است؟

قطعا همین‌‌طور است. اگر همه موارد برای زایمان طبیعی پس از سزارین مناسب بود، وضعیت جنین هم در تعیین زایمان بسیار مهم است. سر جنین باید سفالیک باشد یعنی موقع زایمان ابتدا سر جنین خارج شود.

· مراقبت‌های پس از این گونه زایمان ها چطور، تفاوتی با سایر زایمان ها دارد؟

مادر باید مدت بیشتری در بیمارستان بستری و تحت نظر باشد. پس از زایمان باید محل قبلی سزارین توسط پزشک بیشتر مورد بررسی قرار گیرد. به طور کلی خانم هایی که زایمان طبیعی دارند، ممکن است بیشتر دچار تغییراتی در دستگاه تناسلی شوند و مشکلات ادراری و پارگی قسمت های تناسلی در آن‌ها بیشتر است اما آن‌چه بیشتر پزشک را نگران می کند، پارگی محل برش قبلی سزارین است، حتی در مواری که این برش عرضی و تحتانی باشد، احتمال پارگی وجود دارد که لازم است مادر مدت زمان بیشتری تحت نظر باشد.