تو به جای منم داری درد می کشی

یاسمین رضوی

دنیا، آبستن اتفاقات خوب و بد فراوانی است. در گوشه و کنار دنیا روزانه اتفاقات فراوانی رخ می‌دهد که امروز به‌واسطه وجود پرقدرت رسانه، خیلی زود همه‌مان از آن‌ها باخبر می‌شویم. از بلایای طبیعی گرفته که جان انسان‌ها را در کام مرگ فرو می‌کشد تا جنگ و ظلم و استبداد که روان‌مان را به غایت می‌خراشد. شاید با خودمان بگوییم ما در بدترین زمان ممکن به دنیا آمده‌ایم یا این‌که قدیم‌ترها دنیا اینقدر مشوش و پر مصیبت نبود. قدری از این صحبت درست و پذیرفتنی است اما بخشی از آن ربط مستقیمی به رسانه‌ها دارد. رسانه‌هایی که امروز هستند و دیروزها نبودند و اخبار محل خود خاموش می‌شدند و پخش نمی‌شدند و چه بسا که سال‌ها به گوش کسی نمی‌رسیدند. اما امروز اگر در گوشه‌ای کودکی آسیبی ببیند به همان سرعت اخبارش به گوش ما می‌رسد که شروع جنگ در نقطه‌ای از جهان.

چطور باید در مقابل این اخبار بد و آزاردهنده از خودمان مراقبت کنیم؟ آیا این‌که می‌خواهیم در این شرایط از خودمان مراقبت کنیم، نوعی خودخواهی است و آیا همدلی کردن و تحت تأثیر قرار گرفتن به معنای در انداختن خودمان در چاه افسردگی و بیماری و اختلالات روحی است؟ چرا و چگونه باید از دل آتش اتفاقات سالم بیرون بیایم؟

خاطرات تلخ

صبح از خواب بیدار می‌شویم، تلفن همراه‌مان را برمی‌داریم و خبرهای داغ را می‌خوانیم. گویا که جهان آوار شده باشد روی سرمان. روزمان را تلخ آغاز می‌کنیم و آنقدر خبرها را زیر رو می‌کنیم تا کنترل همه‌چیز از دستمان خارج شود. به سختی می‌توانیم خودمان را به انجام کارهایی که هر روز انجام می‌دادیم وادار کنیم. می‌خواهیم کسی کاری به کارمان نداشته باشد، بنشینیم و گوشی موبایل به دست، جهان و اتفاقاتش را دنبال کنیم. شاید در آن میان کسی خبری خوب داشته باشد تا احساس ناامنی، نگرانی، غم و افسردگی‌مان را کاهش دهد. اما متأسفانه این بدترین کاری است که می توانیم انجام دهیم، غرق شدن در اخبار...

خودتان را در اخبار غرق نکنید

بله، همه‌مان دلمان می‌خواهد بدانیم بعدش چه می‌شود. می‌گردیم دنبال جمله‌ای که امیدوارمان کند و تلخ کامی‌مان را بشوید. اما باید بدانیم که وقتی در آستانه اضطراب و استرس هستیم، یا حتی درون این تاریکی افتاده‌ایم، بدترین کاری که می‌توانیم انجام بدهیم و بزرگترین آسیبی که می‌توانیم به خودمان وارد کنیم، دنبال کردن بدون کنترل اخبار است. خودتان را کنار بکشید.

شبکه‌های اجتماعی را رها کنید

شبکه‌های اجتماعی در مواقع حساس و بحران‌های ملی و بین‌المللی به بدترین کارزراها تبدیل می‌شوند. آدم‌هایی با عقاید و منافع متفاوت و سطح تحلیل‌های متنوع با دروغ و راست‌هایی که هیچ‌کدام را نمی‌توان کاملا تایید یا رد کرد. به شبکه‌های اجتماعی هجوم می‌آورند. ما می‌مانیم سرخورده و بی‌دفاع در برابر اظهار نظرهایی که نمی‌دانیم کدام راست و کدام دروغ است. معمولا بحث‌های بی‌پایان و بدون نتیجه مشخص بین افراد رخ می‌دهد که به متهم کردن دیگران، فحاشی و توهین و طرد کردن می‌کشد. چه فایده‌ای دارد دنبال کردن شبکه‌های اجتماعی در این شرایط. جز این‌که همه‌مان گمان می‌کنیم جهان منتظر اظهار نظر ماست. هیچ‌کسی در هیچ کجای دنیا به اندازه خود ما نیاز به کمک ندارد و اگر ما به خودمان در وهله اول کمک نکنیم نمی‌توانیم به کمک دیگران بیایم. مطمئنا کمک به خودمان از راه سم‌پاشی در فضاهای مجازی و یا اظهار نظرهای طولانی مدت نیست، سلامت روان در گرو مراقبت درست از خودمان است.

فراتر از زمان و مکان خود بیندیشید

گویا به هر چیزی که زیاد فکر کنیم، مبتلا می‌شویم. بر روی هر چیزی که تمرکز زیاد داشته باشیم بیشتر درگیرش می‌شویم. تصور کنید که در تابستان، آب خانه قطع شده است. شما کاری با آب ندارید، حداقل تا یکی دو ساعت آینده کاری ندارید. باید بنشینید پای کاری دیگر اما آنقدر روی قطعی آب متمرکز می‌شوید و به آن فکر می‌کنید تا نگرانی، از کار بیندازتتان و نتوانید از پس روزمره‌ترین کارهایتان برآیید. فراتر از زمان و مکان‌تان باشید، مطالعه کنید، تاریخ بخوانید و سعی کنید حواس خودتان را به نکاتی خوشایند پرت کنید.

چرا آسیب می بینیم؟

ما از تجربیات سخت و ضربه‌های عاطفی که از پس اتفاقات متفاوت، سراغمان می آیند آسیب می‌بینیم. چون امینت‌مان به خطر افتاده است. امنیت روحی‌مان. احساس درماندگی و گیر کردن در میان خطر داریم. زمانی که خبر زلزله‌ای هولناک را می‌شنویم، وقتی که گمان می‌کنیم جنگ تا کنار دیوار خانه‌مان آمده است، آن روزی که خبر سقوط هواپیما غافلگیرمان می‌کند، حس می‌کنیم که در جهانی خطرناک گیر افتاده‌ایم و زمانی آسیب بیشتری متوجه‌مان می شود که؛

اتفاق غیرمنتظره بوده باشد.

برای این اتفاق هیچ آمادگی نداشته باشیم.

برای جلوگیری از آن و یا کنترلش، احساس ناتوانی کنیم.

علائم روحی

علائمی که نشان می‌دهند شما در معرض یک تروما و آسیب روحی شدید قرار گرفته‌اید:

ـ شوک و ناباوری و انکار واقعه

ـ خشم، عصبانیت و نوسانات خلقی مداوم

ـ احساس گناه و خودسرزنش گری

ـ احساس غم و ناامیدی

ـ گیجی و عدم تمرکز

ـ استرس و ترس

ـ بی‌خوابی و یا کابوس دیدن

ـ افزایش ضربان قلب

ـ احساس درد در بدن

اگر علائم بالا را خوب بخوانید متوجه می‌شوید که هر کدام از ما بالاخره در زندگی‌مان یکبار مورد تهاجم و در معرض تروما بوده‌ایم. حال اگر اتفاق و خبر بد در حد ملی و بین‌المللی باشد، یعنی انسان‌های زیادی دچار علائم تروما هستند و این افراد که حالت طبیعی و کنترل شده هم ندارند، در شبکه‌های اجتماعی در حال ابراز نظر و یا به عبارتی سم‌پاشی هستند. به همین خاطر است که می‌گوییم از شبکه‌های اجتماعی در این مواقع فاصله بگیرید. مطمئن باشید این بزرگترین کمک به خودتان است. گمان کنید که اگر در گروه خانوادگی‌تان به دفاع از مواضع‌تان نپردازید، چیزی دچار اشکال و ضرر می‌شود. ما اول باید کنترل احساساتمان را به دست بگیریم.

اضطراب و استرس

بزرگترین علامت ضربه‌ روحی، تجربه‌ استرس زیاد است. جایی که به‌دلیل قرار گرفتن در معرض تروما، آنقدر احساس ناامنی و خطر می‌کنیم که به‌شدت دچار استرس می‌شویم، مدام از دیگران می‌پرسیم «حالا چی می‌شه» این یعنی نمی‌توانیم چیزی را پیش‌بینی کنیم و عدم توانایی در پیش‌بینی آینده آدم‌ها را در دام اضطراب و استرس فزاینده می‌اندازد. این‌که چطور بر استرس‌مان غلبه کنیم را بارها درباره‌اش صحبت کرده‌ایم.

چه کار کنیم؟

انرژی‌تان را تخلیه کنید؛ اخبار بد هم مانند اخبار خوب نوعی انرژی در ما ایجاد می‌کنند، مثل انرژی خشم. این انرژی را تخلیه کنید ولی نه آن‌طور که به خودتان یا دیگری آسیب برسانید. ورزش کردن، پیاده‌روی، فریاد کشیدن در یک فضای خالی، گریه کردن یا هر طور که می‌دانید انرژی‌تان را تخلیه کنید.

یاد بگیریم که چطور احساساتمان را کنترل کنیم.

با آدم‌هایی که به آن‌ها اعتماد داریم ارتباط برقرار کنیم و اعتمادمان را بازسازی کنیم

ماهیت ضربه روحی‌ای که خوردیم را کامل موشکافی و بررسی کنیم و ببینیم مشکل دقیقا از کجاست

حمایت و تسلی خاطری که دیگران بهمان می بخشند را بپذیریم

بدانیم که می‌توانیم از این تجارب برای کمک به دیگران و خودمان استفاده کنیم. ما هرگز در معرض تجربیات بدون هدف و بی‌فایده قرار نمی گیریم. باور کنیم که هر اتفاق حکمتی دارد و ما باید آن حکمت را دریابیم.

خودتان را از درد جسمی رها کنید. از شدت ضربه دچار سردرد و حالت تهوع شده‌اید؟ ضربان قلبتان بالا رفته یا نفس تنگی گرفته‌اید؟ یا هر عارضه جسمانی دیگری که برایتان رخ داده است، قطعا راه درمانی دارد. درد جسمانی را تحمل نکنید و سریعا با مراجعه به پزشک یا هر طور که تجربه مفیدی دارید، از آن خلاص شوید.