دم مسیحایی
فاطمه قهرمانی
چرخي جلوي آينه زدم. شلوار رنگ و رو رفته مشکي، مانتوي خاکستري کهنه، شال زغالي. خيره شدم به صورتم و چشمکي حواله خودم کردم و گفتم: «عالي شدي! مثل هميشه!» خنديدم بلند و مستانه. خنديدم؟! نمي‌دانم چيزي شبيه به خنده بود! از تيپ و قيافه‌ام که مطمئن شدم بيرون آمدم داشتم بند‌هاي کفشم را مي‌بستم که باز اين مرتيکه مفنگي جلوي راهم سبز شد. حرف که مي‌زد از آن دندان‌هاي زردش حالت تهوع مي‌گرفتم!
ـ به به هاله خانم. حال شما؟
ـ کارت رو بگو...
ـ چه بد اخلاق! خواستم يادآوري کنم کرايه خونه فراموش نشه.
ـ مگه به من يه هفته وقت ندادي؟ الان چند روز از يه هفته باقي مانده؟
ـ سه روز.
ـ پس برو سه روز ديگه بيا!
اين را گفتم و از جلوي چشمان هيزش که داشت سر تا پايم را برانداز مي‌کرد، محو شدم. زندگي ما را ببين خدايا! روزي که با قيافه منحوس اين مردک شروع شود ببين چطور قرار است به پايان برسد!
نيم ساعتي پياده‌روي کردم تا به پارک رسيدم. بيشتر اوقات اين موقع صبح خلوت بود. نگاهم اطراف را دور زد بلکه کسي را پيدا کنم. نزديک وسايل بازي خانم جواني نشسته بود و داشت با گوشي‌اش کار مي‌کرد. گاهي سرش را بلند مي‌کرد و به دختر کوچکش که مشغول سرسره بازي بود، نگاهي مي‌انداخت. نفس عميقي کشيدم و نزديک نيمکت شدم گفتم: «اجازه هست بشينم؟» سرش را بلند کرد و با اکراه جواب داد: «بفرماييد» چند دقيقه‌اي سکوت بينمان حکم‌فرما بود. شروع کردن بحث هميشه سخت‌ترين قسمت ماجرا بود تا اين که دختر بچه با آن لباس صورتي بامزه و موهاي بافته شده دويد سمت مادرش و نق زنان گفت: «مامان گشنمه». قبل از اين که زن دست در کيفش کند و چيزي به دخترک بدهد از جيبم يک شکلات بيرون آوردم و گرفتم سمت او. نگاهش از شکلات سر خورد روي صورت مادرش وقتي رضايت را از چشمان او خوانده شکلات را از دستم گرفت. «دستتتون درد نکنه.» لبخندي زدم و گفتم: «خواهش مي‌کنم» دختربچه با شکلاتي در يک دستش و کيکي در دست ديگرش به سمت وسايل بازي دويد گفتم: «دختر قشنگيه خدا حفظش کنه». زن که انگار بدش نمي‌آمد وارد گفتگو شود، جواب داد:
ـ ممنونم
ـ من عاشق بچه‌هام و راستش عاشق مادر بودن.
ـ بچه ندارين؟
ـ نه يعني راستش نمي‌تونم
ـ واقعا متأسفم. مشکل از شماست يا همسرتون؟
ـ من اصلا ازدواج نکردم. يعني شرايط ازدواج ندارم ولي هميشه عاشق مادر بودنم.
ـ ان‌شاءالله قسمتتون بشه.
ـ نميشه عزيزم. آخه کدوم دختري با يه مادر مريض مي‌تونه ازدواج کنه اونم در حالي که پدري بالا سرش نيست و مجبوره خودش يکه و تنها خرج عمل مادرش رو جور کنه. اما از کجا؟
زن عميق نگاهم کرد. چرا اين‌طوري نگاه مي‌کرد؟ چرا مثل همه اشک در چشمانش جمع نمي‌شد؟ چرا به جاي ابراز همدردي پرسيد: «چقدر قيافت آشناست» زنگ خطر برايم به صدا درآمد. خواستم چيزي بگويم که پيشدستي کرد و گفت: «هم قيافت آشناست هم حرفات! حالا يادم اومد کجا ديدمت تو پارک خيابان کناري البته اونجا مادرت مرده بود و بابات نياز به کليه داشت و تو لنگ پول! يادت نمياد؟ چهار ماه پيش؟ همون روز که کلي احساسات من رو به جوش آوردي و يه اسکناس پنجاه تومني ازم گرفتي و رفتي!» رنگم پريد دست و پاهايم يخ زده بود و توان نشان دادن هيچ عکس‌العملي را نداشتم. زن از جا برخاست. سرش را نزديک گوشم کرد و با صدايي آرام و شمرده گفت: «از جلوي چشمام دور شو! يک‌بار ديگه تو اين پارک يا هر پارک ديگه‌اي در حال اخاذي و سوء استفاده از احساسات مردم ببينمت تحويل پليس ميدمت». با بدني کرخت از جا بلند شدم. حتي ناي حرف زدن نداشتم. نگاهش آن‌قدر تنفر داشت که استخوانم را مي‌سوزاند. نمي‌دانم اين همه جرأت را از کجا آوردم و به جاي ترک کردن پارک يه گوشه‌اي خارج از ديد پناه گرفتم. ديدم که زن با بچه‌اش از آنجا رفتند. نفس راحتي کشيدم خطر از بيخ گوشم گذشت.
«خاک تو سرت هاله! حواست کجاست؟... من چيکار کنم؟ چهار ماه پيش اونم تو يه پارک ديگه چطور يادم بمونه؟ مثل اين که هر روز مخ ده تا آدم رنگارنگ رو ميزنم ها... ولي خوب قسر در رفتي ها!»
خنديدم بلند و مستانه! خنديدم؟ نه اين دفعه مطمئن بودم که نخنديدم! لحن تحقيرآميز دختر و نگاه پر از تنفرش حسابي دلم را سوزاند. خب کلاهبردار‌ها هم دل دارند ديگر و البته اندکي غرور که ندارند شکسته شود! صدا مثل پتک در سرم کوبيد کلاهبردار! کلاهبردار! آهي کشيدم و سعي کردم از فکرش بيرون بيايم. بايد از اين به بعد بيشتر حواسم را جمع مي‌کردم. هرچند زود به زود پارک‌ها را عوض مي‌کردم تا لو نروم اما خب گاهي هم مثل امروز بدشانسي مي‌آوردم. براي دادن کرايه زياد وقت نداشتم نمي‌توانستم بگردم دنبال يک پارک درست و حسابي در آن بالا بالاها تا بلکه پول بيشتري به جيب بزنم. مجبور بودم حداقل در اين دو سه روز باقي مانده کج‌دار مريز همين‌جا کارم را ادامه بدهم. نگاهي به ساعت انداختم اي بابا سر ظهر شده بود و من هنوز هيچي کاسب نشدم. صداي قار و قور شکمم بلند شده بود. بايد با همين ته مانده جيبم مثل اين مدت از اين فلافلي کثيف يک فلافل بدمزه مي‌گرفتم و سق مي‌زدم. خواستم از جا بلند شوم که يک پيرزن با لبخند سلام کرد و ظرف غذايي مقابلم گرفت: «بفرما دخترم. نذري امام حسينِ» چشمانم برق زد خودش بود انگار! شايد مي‌شد از اين پيرزن پولي کاسب شد. آهي کشيدم و با لحني غمگين جواب دادم: «اي بابا حاج خانوم کدوم امام حسين؟ اون اگر مي‌خواست جواب من رو بده بعد از يک ماه دعا و آه و ناله خرج عمل مادر بي‌نواي من رو جور مي‌کرد، نه اين که بي‌پول و بي‌کس رهام کنه» پيرزن که کنارم نشست لبخند محوي روي صورتم جا خوش کرد انگار نقشه‌ام داشت مي‌گرفت. مهربانانه گفت:
ـ اين‌طوري نگو مادر خدا قهرش مي‌گيره. آقا آن‌قدري بزرگوار هست که حاجت دلت رو بده.
ـ آخه کي؟ وقتي مادرم مرد؟ حاج خانم من از دار دنيا همين يه مادر رو دارم. باورتون نميشه براي خرج عملش چقدر اين در و اون در زدم، قرض گرفتم، وام گرفتم اما هنوز يه مقدار مونده که جور نشده.
يک قطره اشک هم زدم تنگش بلکه کارگر شود! خودمانيم ها اين همه استعداد من در بازيگري واقعا داشت حيف مي‌شد! ولي انگار حاج خانوم سفت و سخت‌تر از اين حرف‌ها بود به جاي اين که دستي در جيب مبارک بکند گفت: «خدا روزي رسانه مادر ان‌شاءالله به حق اين ماه عزيز مشکل تو هم حل ميشه.» اين‌قدر بدم مياد از آدم‌هايي که به جاي عمل کردن فقط بلدند بالاي منبر بروند و با ايشاالله ماشاالله سر و ته قضيه را هم بياورند. از جا برخاستم. انگار امروز بخت با ما يار نبود صداي پيرزن را شنيدم: «کجا دخترم؟ غذات ماند.» هيچ نگفتم و به سمت فلافل‌فروشي رفتم من کجا غذاي امام حسين کجا؟ امام حسين که براي ما بدبخت بيچاره‌ها نبود! غذايش هم حتما در گلويمان گير مي‌کرد. همين فلافل با نخود نپخته هم از سر من و امثال من زيادي بود.
ساندويج را تحويل گرفتم و ترجيح دادم به جاي آن محيط کوچک و کثيف داخل فلافل فروشي، غذايم را زير آسمان بخورم. اولين گاز را که زدم از مزه بد آن صورتم مچاله شد. واقعا قابل تحمل نبود، افتضاح‌تر از هميشه! اما چاره چه بود؟ شکم گرسنه که اين چيز‌ها سرش نمي‌شد. حواسم را دادم به سمفوني که کلاغ‌ها و گنجشک‌ها به راه انداخته بودند. بلکه کمتر متوجه طعم بد غذا بشوم. نگاهم اطراف پارک دور زد خلوت بود. انگار جز من و آن سگي که روي چمن‌ها خوابيده بود کس ديگري نبود اما نه آن دختر بچه سرظهر اينجا چه مي‌کرد؟ شانه‌اي بالا انداختم به من چه ربطي داشت؟ آخرين لقمه فلافل را هم خوردم و آشغالش را شوت کردم سمت سطل آشغالي. درست افتاد داخل هدف آفرين هاله! تو هم بازيگر خوبي هستي هم بسکتباليست خوب! پوزخندي زدم و زمزمه کردم: «تو ازم تعريف نکني کي بکنه؟! مراقب باش هندوانه‌هايي که زير بغلم مي‌ذاري نيفته!» از دعواي خودم با خودم خنده‌ام گرفته بود. چشمانم را بستم تا کمي استراحت کنم. خيلي نگذشته بود که صداي گريه‌اي در گوشم پيچيد.کنجکاو نگاهي به اطرافم انداختم انگار همان دختربچه بود. کمي دقت کردم لباس فرم تنش بود. کوله‌اش را در آغوش گرفته بود و مي‌گريست. يعني چه اتفاقي افتاده بود؟ هرچقدر سعي کردم ناديده‌اش بگيرم نشد که نشد آخرش هم از جا بلند شدم و رفتم روي نيمکت کنارش نشستم. من را که ديد با پشت دست اشک‌هايش را پاک کرد و سر به زير انداخت لبخندي زدم و پرسيدم: «چي شده؟ چرا گريه مي‌کني؟» با چشمان خيسش نگاهم کرد و هيچ نگفت دوباره پرسيدم: «اتفاقي افتاده؟ کسي اذيتت کرده؟» دخترک کمي سکوت کرد و بعد ناليد: «گم شدم» و بعد دوباره زد زير گريه. دلم ريش شد. دستش را گرفتم و با مهرباني گفتم: «گريه نکن عزيزم. بگو چي شده؟ چرا گم شدي؟ خونه‌تون کجاست؟» کمي که آرام شد جواب داد:
ـ دقيقا نمي‌دونم تازه اومديم اينجا!
ـ مامان و بابات کجان؟
ـ بابا تو اين مدت بيشتر وقت‌ها مي‌آمد مدرسه دنبالم اما روز‌هايي که نمي‌تونست خودم با تاکسي مي‌اومدم. امروز پول کرايه رو گم کردم، روم نشد از بچه‌ها پول قرض بگيرم گفتم پياده بيام اما راه رو پيدا نکردم.
نگاهش کردم. من همه را رنگ مي‌کردم اين يک الف بچه مي‌خواست من را رنگ کند! مي‌خواست از من پول تيغ بزند. نمي‌دانست من خودم سلطان اين کارم! شاه دزدي بود اين بچه مي‌خواست به دزد بزند! اما کور خوانده بود! پوزخندي زدم و گفتم: «برو بچه جون برو خدا روزي‌تو جاي ديگه حواله کنه! من خودم گنجشک رو رنگ مي‌کنم جاي قناري مي‌فروشم بعد تو يه وجب بچه مي‌خواي من رو رنگ کني؟»
دخترک گيج نگاهم کرد عجب بچه زرنگي بود در بازيگري زده بود روي دست من! همان‌طور بهت زده جواب داد: «من نمي‌فهمم چي مي‌گين» در حالي‌که از روي نيمکت بلند مي‌شدم گفتم: «برو به صاحبکارت بگو به کاهدون زده!» چه روزي شد امروز. عجب بچه‌اي بود آن‌قدر طبيعي بازي مي‌کرد که داشت باورم مي‌شد واقعا گم شده است.
آفتاب بي‌رحم‌تر از هميشه مي‌تابيد. هوا به طرز عجيبي گرم بود. زير سايه يک بيد مجنون پناه گرفتم. کيفم را زير سرم گذاشتم و روي نيمکت دراز کشيدم بلکه بتوانم تا شلوغ شدن پارک چشمي روي هم بگذارم اما مگر اين فکر و خيال لعنتي مي‌گذاشت يک دقيقه آرام بگيرم؟ اگر واقعا گم شده بود چه؟ مگر مي‌شد آن همه اشک دروغي باشد؟ ياد اشک تمساح‌هاي خودم که افتادم، فهميدم مي‌شود! اما او بچه بود با من فرق داشت! اي بابا عجب گيري افتاده بودم ها. لاي چشمانم را باز کردم. نگاهي به روبرويم انداختم. دخترک همان‌طور ماتم‌زده روي نيمکت کز کرده بود اما او چه کسي بود که کنارش نشسته بود؟ کمي دقت کردم خودش بود انگار، کامي ساقي پارک! مثل فنر از جا پريدم. اين کامي از خدا بي‌خبر ذره‌اي رحم در دلش نداشت. اگر کاري نمي‌کردم حتما يه بلايي سر اين طفل معصوم مي‌آورد. دويدم سمت دخترک و در يک حرکت دستش را گرفتم و بلندش کردم و گفتم: «بيا بريم خاله من مي‌برمت خونه» کامي با لحن چندش آوري گفت: «به‌به هاله خانم خيريه باز کردين ان‌شاالله؟!» همان‌طور که از او دور مي‌شدم با تنفر گفتم: «فضوليش به تو نيامده». از پارک بيرون آمديم اما کجا بايد مي‌رفتيم؟ جلوي پاي دخترک زانو زدم و پرسيدم:
ـ اسمت چيه عزيزم؟
ـ نازنين.
ـ نازنين خانم تو مي‌دوني تقريبا خونه‌تون کجاست؟ يعني وقتي سوار تاکسي مي‌شدي مي‌گفتي تو را کجا برسونه؟
ـ مخابرات.
ـ آهان، حالا فهميدم همون چهارراهي رو مي‌گي که توش مخابراته.
چيزي ته جيبم باقي نمانده بود که کرايه بدهم. هر چند فاصله کمي نبود اما مجبور بوديم آن را پياده طي کنيم. دستش را در دست گرفتم و گفتم: «بزن بريم نازنين خانوم!» خنديد و گفت: «بريم خاله». الکي الکي خاله هم شديم! کمي که گذشت يخش باز شد و شروع کرد به پرحرفي. نازنين شيرين زبان بود و بامزه. خصوصا با آن لحن شيرين و سين‌هايي که شين تلفظ مي‌کرد، بامزه‌تر به نظر مي‌آمد. آن‌قدر گفت و گفت که نفهميدم کي نصف بيشتر مسير را پشت سر گذاشتيم اما او انگار حسابي خسته شده بود، هم از راه رفتن و هم از حرف زدن. پرسيدم: «خسته شدي خاله؟» سري تکان داد و گفت:
ـ آره
ـ مي‌خواي چند دقيقه روي اين جدول‌ها بشينيم تا خستگيت در بره؟
ـ بشينيم خاله.
طفلکي بچه از گرسنگي رنگ به صورت نداشت کاش پولي داشتم تا برايش چيزي مي‌خريدم. ياد شکلات‌هاي داخل جيبم افتادم. چند تا از آن‌ها را توي مشت کوچکش ريختم و گفتم: «بيا عزيزم بخور جون بگيري تا برسيم خونه» چشمانش برق زد و گفت: «مرسي خاله مرسي. فقط ميشه با چايي بخورم؟» چايي از کجا مي‌آوردم در اين گير و دار؟ رد نگاهش را دنبال کردم. آن طرف خيابان يک ايستگاه صلواتي بود. «همين‌جا بشين تا برم برات چايي بگيرم. از جات تکون نخوريا» صداي نوحه بلند بود و دوتا پسر جوان با لبخند ايستاده بودند و به مردم چايي تعارف مي‌کردند. من را که ديدند سيني چايي را مقابلم گرفتند و گفتند: «بفرماييد خواهر» خواهر! امروز به سلامتي هم خاله شده بودم هم خواهر! يک ليوان چايي برداشتم و تشکر کردم. بوي دارچين پيچيد در مشامم. دلم مي‌خواست يکي هم براي خودم بردارم اما برنداشتم. نازنين با ديدن چاي آن‌قدر خوشحال شد انگار که بهترين نوشيدني دنيا را ديده است گفتم: «نازنين مي‌ذاشتي مي‌رفتي خونه اونجا چايي مي‌خوردي ديگه». جرعه‌اي از آن نوشيد و جواب داد: «به قول مامان، چايي امام حسين يه چيزه ديگه است. من عاشقشم. هر شب بابا که از سر کار مياد مجبورش مي‌کنم بريم بيرون با هم از ايستگاه صلواتي چاي بگيريم. خيلي مي‌چسبه.» چايي امام حسين؟ سال‌ها بود طعمش را نچشيده بودم. سال‌ها بود نه من با امام حسين کاري داشتم نه او با من! آهي کشيدم و هيچ نگفتم. کمي که استراحت کرديم به راه افتاديم. نيم ساعت بعد جلوي در ساختماني بوديم که نازنين آدرسش را داد. مادرش وقتي او را ديد، بهت‌زده بي‌حرکت ماند. طول کشيد تا به خودش بيايد و با گريه نازنين را در آغوش بگيرد: «کجا بودي مامان؟ من و بابات که سکته کرديم. بابات رفت مدرسه دنبالت اما نبودي. چرا منو با اين حالم نگران مي‌کني آخه؟ نصفه عمر شدم که» نازنين خودش را به سينه مادرش چسباند و جواب داد: «ببخشيد مامان. خواستم پياده بيام اما گم شدم. خاله منو تا اينجا آورد.» زن که تازه متوجه من شده بود گفت: «واقعا ممنونم. نمي‌دونم چطوري لطفتون رو جبران کنم.»
ـ خواهش مي‌کنم. کاري نکردم. قصد دخالت ندارم فقط کاش براي نازنين سرويس بگيرين. اين‌طوري مطمئن‌تره. البته هر جور خودتون صلاح مي‌دونين.
ـ ما تازه اومديم اينجا، بيشتر اوقات همسرم نازنين رو مي‌بره، مياره هنوز نتونستيم يه راننده مطمئن پيدا کنيم. راستش دکتر به من استراحت مطلق داده، نمي‌تونم خودم ببرمش مدرسه.
نگاهي به شکم برجسته‌اش انداختم. لبخند بر لبانم نشست. پس برادري که نازنين آن‌قدر با شوق و ذوق درباره‌اش حرف مي‌زد، هنوز به دنيا نيامده بود! خواستم خداحافظي کنم که نگذاشت. مجبورم کرد داخل ساختمان شوم. بعد از يک پياده‌روي طولاني چقدر شربت آلبالو با کيک خانگي چسبيد. خوش به حال نازنين با اين مادر هنرمندش. با اين که چند ساعتي بيشتر پيش اين دختر نبودم اما عجيب به او وابسته شده بودم. آن‌قدر که وقت خداحافظي در آغوشش گرفتم و در گوشش گفتم: «دلم برات تنگ ميشه خانم کوچولو». از من قول گرفت گاهي به او سر بزنم و من به دروغ گفتم باشه!
در مسير بازگشت مرغ خيالم مدام سمت خانه نازنين پرواز مي‌کرد. مادرش تقريبا هم سن و سال من بود. چه زندگي آرام و بي‌دغدغه‌اي داشت. يک خانه نقلي و شيک يک همسر خوب حس قشنگ مادر بودن چيزهايي که هرکدام آرزو که نه رؤياي من بود! چرا من هم نمي‌توانستم مثل آدم زندگي کنم؟ هاله را چه به زندگي درست و حسابي؟!
پاهايم از پياده روي زياد ذق ذق مي‌کرد. ذهنم از هجوم اين همه افکار داشت منفجر مي‌شد و دلم از اين همه حسرت... ديگر توان راه رفتن نداشتم بايد حتما مي‌نشستم و پاتوق اين مدت بهترين گزينه بود. حوصله کار کردن و دروغ بافتن نداشتم. فقط رفتم که چند دقيقه‌اي روي نيمکت بنشينم و نفسي تازه کنم بلکه اين ذهن ياغي هم کمي رام شود. داشتم به ماجراهاي امروز فکر مي‌کردم که صدايي آشنا رشته افکارم را پاره کرد: «سلام دخترم. خدارو شکر که اومدي. چند ساعته منتظرتم. چند بار ديگه هم اينجا ديده بودمت. گفتم شايد بازم بياي» همان پيرزن صبح بود با تعجب جواب دادم: «سلام منتظر من؟!» آمد و کنارم نشست و گفت: «آره منتظر تو. ديدي گفتم اگر امام حسين دعات کنه حتما گره از کارت باز ميشه؟! صبح که درباره خرج عمل مادرت گفتي، واقعا دلم شکست. دوست داشتم کمکت کنم اما دست و بالم تنگ بود. راستش تنها چيزي که من باهاش زندگيم رو مي‌گذرونم کرايه خونه‌اي که از مستأجرم مي‌گيرم امروز خدايي شد کرايه خونه رو زودتر از موعد آورد. يه مقدار کمش رو برداشتم که اين ماه يک جوري بگذرونم باقيش رو هم آوردم براي تو. فکر کنم بتونه يه گره حداقل کوچيک از مشکلت حل کنه» پاکت پول را به همراه ظرف غذا به دستم داد و گفت: «اين نذري هم قسمت تو بود. تبرکه قيمه امام حسينِ. ان‌شاءالله به حق اين ماه عزيز و دعاي خودش حال مادرت خوب بشه». قبل از اين که چيزي بگويم يا حداقل تشکر کنم رفت. کاش زمين دهان باز مي‌کرد و وجود منحوس من را مي‌بلعيد. پاکت پول داشت برايم دهن کجي مي‌کرد. يک چيزي در گلويم گير کرده بود و انگار مي‌خواست خفه‌ام کند... ظرف غذا را که بلند کردم، بوي خوش قيمه در مشامم پيچيد. کاش پيرزن بود تا از او مي‌پرسيدم اين امام حسين که مي‌گويي به غير از دعا براي سلامتي مادر مرده‌‌ام مي‌تواند براي دل نداشته‌ام هم دعا کند؟! کاش بود تا مي‌پرسيدم اين امام حسين که آن‌قدر تعريفش را مي‌کني مي‌تواند با دم مسيحايي‌اش جسم نيمه‌جان زندگي‌ام را جاني دوباره ببخشد؟!